KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 15.
Które z przedstawionych narzędzi jest przeznaczone do ściągania łożysk z wału silnika?
Ilustracja przedstawia cztery narzędzia, które mogą być używane w kontekście zawodowym, szczególnie w zawodzie elektryka w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do ściągania łożysk z wału stosuje się ściągacze (mechaniczne/hydrauliczne) lub zestawy z separatorem, bo pozwalają przyłożyć kontrolowaną siłę osiową i zminimalizować ryzyko uszkodzenia wału.
W tym zadaniu jako właściwe wskazano "Narzędzie 2", czyli narzędzie przeznaczone do bezpiecznego zdejmowania łożysk.

Pełne wyjaśnienie:

Demontaż łożyska z wału silnika wymaga narzędzia, które potrafi przyłożyć siłę w osi wału i jednocześnie oprzeć się o pierścień łożyska (najczęściej wewnętrzny), tak aby nie niszczyć powierzchni czopa wału ani nie deformować elementów łożyskowania. W praktyce służą do tego różne odmiany ściągaczy łożysk (dwuramienne, trójramienne, z belką, a także zestawy: separator + ściągacz).

Odpowiedź "Narzędzie 2" jest poprawna, ponieważ w kluczu zadania odpowiada narzędziu przeznaczonemu do zdejmowania łożysk z wału. Takie narzędzia działają zwykle na zasadzie śruby pociągowej: ramiona/element chwytający opierają się o łożysko, a śruba dociśnięta do końca wału wymusza kontrolowane zsunięcie łożyska.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe typowo z jednego z powodów:

  • narzędzie jest przeznaczone do innych elementów osadzonych (np. kół pasowych, kół zębatych) i może nie chwytać właściwie pierścienia łożyska,
  • narzędzie służy do zaciskania/cięcia/uderzania, czyli nie zapewnia osiowego, równomiernego ściągania,
  • narzędzie może prowadzić do uszkodzenia wału (zarysowania, zadziorów) albo do przeciążenia tarcz/opraw.

Wskazówka egzaminacyjna: szukaj narzędzia, które ma element chwytający (ramiona lub separator) oraz mechanizm wytwarzania siły osiowej (śruba/siłownik). Narzędzia bez takiego mechanizmu rzadko służą do demontażu łożysk z wału silnika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ściągacz łożysk to narzędzie do zdejmowania łożysk z wału lub z gniazda poprzez wytworzenie kontrolowanej siły osiowej (najczęściej śrubą pociągową). Umożliwia demontaż bez uderzania młotkiem i zmniejsza ryzyko zarysowania wału oraz uszkodzenia oprawy.
Najczęściej rozpoznasz je po ramionach/hakach lub po separatorze podpierającym łożysko oraz po śrubie centralnej, która opiera się o koniec wału. Kluczowa jest funkcja: narzędzie ma "ciągnąć" element osiowo, a nie zaciskać, ciąć czy uderzać.
Uderzenia mogą powodować zadzior na wale, uszkodzenie bieżni łożyska, odkształcenie tarcz łożyskowych i mikropęknięcia. W silnikach elektrycznych grozi to późniejszym biciem, hałasem, szybszym zużyciem oraz problemami z osiowością i luzami.
Typowe błędy to: zaczepienie ramion o niewłaściwy pierścień, brak osiowości śruby względem wału, zbyt duża siła bez podgrzania/odpuszczenia osadzenia oraz brak zabezpieczenia końca wału. Skutkiem bywa zniszczenie łożyska lub uszkodzenie czopa wału.
Separator stosuje się, gdy nie ma miejsca na podłożenie ramion ściągacza albo gdy trzeba pewnie podeprzeć łożysko "od spodu". Dwie połówki separatora wsuwają się pod pierścień, tworząc stabilną podstawę do dalszego ściągania śrubą lub belką.
Zwykle nie, jeśli łożysko jest osadzone na wale na pierścieniu wewnętrznym. Siłę demontażu najlepiej przykładać do pierścienia, który jest osadzony ciasno, aby nie przenosić obciążeń przez elementy toczne. W przeciwnym razie rośnie ryzyko uszkodzeń bieżni.
Najpierw odłącz zasilanie i zabezpiecz miejsce pracy, potem zdemontuj osłony, wentylator i tarcze łożyskowe zgodnie z kolejnością. Oznacz elementy do ponownego montażu i zadbaj o czystość. Dopiero wtedy dobieraj ściągacz/separator, by nie uszkodzić wału.
W praktyce stosuje się też prasę warsztatową, podgrzewacze indukcyjne/opaskowe (do poluzowania pasowania) oraz zestawy montażowe. Dobór zależy od typu pasowania, dostępności miejsca i ryzyka uszkodzeń. Ściągacz jest rozwiązaniem najczęściej spotykanym w serwisie.
Trudność wynika z podobieństwa kształtów narzędzi i z konieczności rozpoznania ich funkcji, a nie nazwy. Na ilustracjach często są narzędzia o zbliżonych elementach (ramiona, śruby, uchwyty), więc trzeba zwracać uwagę na to, co narzędzie chwyta i jak działa siła.
Zapamiętaj zasadę: "ciągnij osiowo i opieraj się na właściwym pierścieniu". Narzędzie ma zapewnić równomierne ściąganie w osi wału oraz stabilne podparcie łożyska. Jeśli narzędzie wymusza uderzenia lub boczne podważanie, zwykle nie jest właściwe.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Instrukcje serwisowe producentów silników dotyczące wymiany łożysk (sekcje: demontaż/montaż)
  • Katalogi narzędzi serwisowych (ściągacze, separatory, zestawy do łożysk) z opisem zastosowań
  • Podręczniki z podstaw napraw maszyn elektrycznych: rozdziały o łożyskowaniu i czynnościach montażowych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego