KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 11.
Które z wymienionych urządzeń elektrycznych przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia silnik elektryczny, co jest zgodne z odpowiedzią na pytanie egzaminacyjne.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Silnik elektryczny rozpoznaje się na rysunku po cechach maszyny wirującej (np. element ruchomy z wałem/osią i obudową łożyskową). Autotransformator, przekładnik prądowy i transformator toroidalny są urządzeniami statycznymi – typowo nie mają wału ani części mechanicznego napędu, a ich konstrukcja koncentruje się na rdzeniu i uzwojeniach.

Pełne wyjaśnienie:

Prawidłowe rozpoznanie urządzenia z rysunku polega na odróżnieniu maszyny wirującej od urządzeń statycznych. Silnik elektryczny jest maszyną, która zamienia energię elektryczną na mechaniczną, dlatego jego konstrukcja zwykle zawiera elementy związane z ruchem: wirnik oraz element wyprowadzający moment (np. wał), a także części mechaniczne obudowy.

Dlatego odpowiedź "Silnik elektryczny." jest właściwa, jeżeli na rysunku widać cechy typowe dla napędu, takie jak bryła z częścią ruchomą/osią lub charakterystyczna obudowa maszyny (np. korpus, pokrywy, miejsce łożyskowania). To są sygnały, że urządzenie nie jest tylko elementem transformującym napięcie czy prąd, ale pracuje jako napęd.

Pozostałe odpowiedzi opisują urządzenia o innej funkcji i budowie:

  • Autotransformator służy do transformacji napięcia przy użyciu jednego uzwojenia z odczepami. Jest urządzeniem statycznym – typowo nie posiada części ruchomych, a kluczowe są rdzeń i uzwojenie.
  • Przekładnik prądowy stosuje się do pomiaru prądu i separacji obwodów pomiarowych od mocy. Również jest statyczny i zwykle ma postać rdzenia z uzwojeniem wtórnym oraz otworem/oknem na przewód pierwotny.
  • Transformator z rdzeniem toroidalnym rozpoznaje się po pierścieniowym (toroidalnym) rdzeniu, na którym nawinięte są uzwojenia. To także urządzenie statyczne, bez elementów mechanicznego napędu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy na rysunku widzisz element jednoznacznie mechaniczny (wał, łożyskowanie, wentylator, sprzęgło), w pierwszej kolejności rozważ silnik lub prądnicę, a dopiero potem transformatory i przekładniki, które zwykle takich części nie mają.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej po elementach ruchomych i mechanicznych: wał/ oś, pokrywy łożyskowe, obudowa korpusu, czasem wentylator. Silnik jest maszyną wirującą (ma wirnik), a transformatory i przekładniki są statyczne i zwykle nie mają wału ani części napędowej.
Oba urządzenia bazują na rdzeniu magnetycznym i uzwojeniach, więc wizualnie mogą wyglądać podobnie. Różnica polega na tym, że autotransformator ma zasadniczo jedno uzwojenie z odczepami, a transformator ma uzwojenie pierwotne i wtórne. Na samym rysunku bryły łatwo to przeoczyć.
To transformator pomiarowy, który odwzorowuje prąd dużej wartości na mniejszy (bezpieczny dla mierników i zabezpieczeń) oraz zapewnia separację obwodów. W praktyce spotkasz go w rozdzielnicach i układach pomiarowych. Często ma okno, przez które przechodzi przewód pełniący uzwojenie pierwotne.
Charakterystyczny jest pierścieniowy (toroidalny) rdzeń, na którym nawinięte są uzwojenia. Zaletą bywa mniejsze rozproszenie strumienia i często cichsza praca niż w transformatorach z klasycznymi pakietami blach. Nadal jest to urządzenie statyczne, bez wału i bez części ruchomych.
Tak, gdy rysunek pokazuje głównie rdzeń i uzwojenia, a nie pokazuje wyraźnie elementów mechanicznych. Wtedy trzeba szukać sygnałów "wirujących": wału, łożysk, komutatora (w niektórych typach) lub konstrukcji obudowy typowej dla maszyn. Brak tych cech zwykle wskazuje urządzenie statyczne.
Najczęściej uczniowie wybierają odpowiedź po jednym skojarzeniu (np. "widzę rdzeń, więc transformator"), zamiast sprawdzić całość konstrukcji. Drugi błąd to ignorowanie elementów mechanicznych (wał, łożyska) lub traktowanie ich jako "detalu bez znaczenia". Pomaga metoda: najpierw pytanie, czy urządzenie ma część ruchomą.
Ćwicz na zdjęciach i rysunkach z kart katalogowych: silniki, transformatory, przekładniki, aparatura. Rób notatki z 3–5 cech rozpoznawczych dla każdego urządzenia. Na egzaminie stosuj checklistę: (1) czy jest wał? (2) czy widać rdzeń toroidalny? (3) czy jest okno przekładnika?
Gdy prądy są zbyt duże, aby bezpiecznie mierzyć je bezpośrednio lub gdy wymagana jest separacja obwodu pomiarowego od mocy. Przekładniki prądowe stosuje się m.in. w rozdzielnicach, przy licznikach energii, w zabezpieczeniach i automatyce. Umożliwiają pracę mierników na standardowych zakresach.
Autotransformator jest elementem zasilania/transformacji napięcia i zwykle ma wyprowadzenia (odczepy) uzwojenia. Przekładnik prądowy jest elementem pomiarowym: często ma okno na przewód (pierwotne "1 zwoje") i zaciski wtórne do pomiaru. Jeśli rysunek pokazuje otwór na przewód, częściej chodzi o przekładnik.
Może się zdarzyć, jeśli rysunek jest uproszczony lub pokazuje przekrój/fragment. Wtedy szukaj innych oznak maszyny wirującej: wirnika w stojanie, szczeliny powietrznej, obudowy typowej dla silnika lub elementów montażowych. Jeśli rysunek nie pokazuje nic "mechanicznego", rośnie ryzyko pomyłki z transformatorem.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Silnik elektryczny rozpoznaje się na rysunku po cechach maszyny wirującej (np. element ruchomy z wałem/osią i obudową łożyskową)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Silnik elektryczny" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_elektryczny (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Autotransformator" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Autotransformator (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Przekładnik prądowy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnik_pr%C4%85dowy (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do maszyn elektrycznych (budowa i zasada działania silników oraz transformatorów)
  • Karty katalogowe producentów silników i transformatorów (rysunki zewnętrzne i przekroje)
  • Zadania obrazkowe/atlas elementów elektromechanicznych do ćwiczenia rozpoznawania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego