Sądy administracyjne są częścią władzy sądowniczej. Ich podstawową funkcją jest kontrola działalności administracji publicznej, rozumiana jako badanie zgodności działań organów administracji z prawem (kontrola legalności). W praktyce oznacza to m.in. rozpoznawanie skarg na decyzje administracyjne, postanowienia oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej, jeśli przepisy przewidują taką drogę.
Dlaczego poprawna jest odpowiedź:
"Sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej" trafnie opisuje kluczową kompetencję sądów administracyjnych: nie zastępują one organu w załatwieniu sprawy, lecz oceniają, czy organ działał zgodnie z prawem.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne:
- Stanowienie przepisów materialnego prawa administracyjnego – tworzenie prawa należy do władzy ustawodawczej (parlamentu) i w określonym zakresie do organów upoważnionych do wydawania aktów wykonawczych. Sąd prawa nie "stanowi", tylko je stosuje i interpretuje w konkretnych sprawach.
- Załatwianie spraw przez wydawanie decyzji administracyjnych – decyzje administracyjne wydają organy administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym. Sąd administracyjny co do zasady nie wydaje decyzji administracyjnej zamiast organu, lecz ocenia legalność decyzji organu (np. może ją uchylić w przewidzianym trybie).
- Mianowanie na stanowiska w organach administracji publicznej – obsada stanowisk (powołanie, mianowanie, zatrudnienie) to kompetencje organów administracji lub podmiotów wykonujących funkcje pracodawcy, a nie sądów.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedzi pojawia się "kontrola legalności działań administracji", najczęściej wskazuje to na sądownictwo administracyjne. Gdy pojawiają się "decyzje administracyjne" lub "mianowanie", zwykle dotyczy to administracji wykonawczej.
