KWALIFIKACJA BUD14 + BUD15 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 24.
Z zamieszczonego schematu niwelety drogi wynika, że w km 0+746,00 zaprojektowano łuk
Ilustracja przedstawia schemat niwelety drogi, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego dla technika robót
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niweleta to profil podłużny, więc rozpatruje się łuki pionowe, a nie poziome. W km 0+746,00 na schemacie krzywa niwelety tworzy zaokrąglenie typu "grzbiet" (zmiana spadku z dodatniego na mniejszy/dodatni lub na ujemny), co odpowiada łukowi pionowemu wypukłemu.

Pełne wyjaśnienie:

Profil podłużny (niweleta) przedstawia przebieg wysokości drogi wzdłuż osi w funkcji kilometrażu. Dlatego, gdy pytanie dotyczy schematu niwelety, właściwe rozróżnienie dotyczy łuków pionowych (a nie łuków poziomych, które odczytuje się z planu sytuacyjnego/trasy w rzucie z góry).

Łuk pionowy wypukły występuje w miejscu przejścia przez "grzbiet" profilu: spadek podłużny maleje (np. z dodatniego na mniejszy dodatni lub na ujemny). Geometrycznie oznacza to krzywiznę "do góry" (w przekroju wzdłużnym przypomina odwróconą literę U). Taki łuk stosuje się m.in. przy przejściu z wzniesienia w spadek lub w sytuacji spłaszczenia wzniesienia.

Odpowiedź "pionowy wklęsły" byłaby właściwa dla "doliny" profilu (krzywizna "do dołu", przypominająca literę U), gdzie spadek podłużny rośnie (np. z ujemnego na mniej ujemny lub na dodatni). To typowe np. przy przejściu ze spadku we wzniesienie.

Odpowiedzi "poziomy wypukły" i "poziomy wklęsły" odnoszą się do geometrii w planie (łuki w osi drogi widziane z góry) i nie wynikają bezpośrednio z niwelety. Jeśli więc źródłem jest schemat profilu podłużnego, wybór łuku poziomego jest klasycznym błędem polegającym na pomyleniu rysunków projektowych.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, z jakiego rysunku korzystasz (plan sytuacyjny czy profil). Gdy widzisz kilometraż wzdłuż osi i rzędne/spadki – to niweleta, a więc pytanie dotyczy łuków pionowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Niweleta to przebieg wysokości osi drogi wzdłuż kilometrażu, przedstawiany na profilu podłużnym. Pokazuje rzędne, spadki podłużne oraz miejsca ich zmiany, w tym łuki pionowe (wypukłe lub wklęsłe). Nie służy do oceny łuków w planie.
Łuk pionowy wypukły rozpoznasz jako "grzbiet" profilu: krzywa jest wygięta ku górze (jak odwrócone U), a spadek podłużny maleje. Często występuje przy przejściu ze wzniesienia w spadek lub przy spłaszczeniu wzniesienia.
Łuk pionowy wklęsły to "dolina" profilu: krzywa jest wygięta ku dołowi (jak U), a spadek podłużny rośnie. Pojawia się np. przy przejściu ze spadku we wzniesienie. W praktyce ważny bywa też dla odwodnienia (zaleganie wody).
Łuk poziomy dotyczy przebiegu drogi w planie sytuacyjnym (rzut z góry), a niweleta to profil podłużny (widok z boku). Z niwelety odczytasz tylko geometrię w pionie: spadki, rzędne i łuki pionowe. Łuki poziome analizuje się na planie trasy.
To kilometracja (pikietaż): punkt leży 746,00 m od początku odcinka oznaczonego jako km 0+000. Taki zapis ułatwia lokalizację elementów projektu (np. początków/końców łuków, zmian spadków) oraz powiązanie profilu z sytuacją w terenie.
Najczęściej myli się "wypukły" z "wysoko położony" i "wklęsły" z "nisko położony", zamiast patrzeć na krzywiznę i zmianę spadku. Drugi błąd to pomylenie łuków pionowych z poziomymi (profil vs plan). Pomaga analiza spadku przed i za punktem.
Nie zawsze. Wypukłość wynika z tego, że spadek podłużny maleje, a nie z bezwzględnej wysokości. Łuk wypukły może wystąpić także przy spłaszczeniu wzniesienia, nawet jeśli profil nie tworzy "maksimum" w sensie wysokości w danym fragmencie.
Najczęściej sprawdza się: umiejętność wskazania rodzaju łuku pionowego, odczyt kilometrażu, interpretację spadków podłużnych oraz rozpoznanie miejsc zmiany spadku. Warto ćwiczyć "czytanie" profilu: co jest przed punktem, co po punkcie i jak zmienia się nachylenie.
Łuki pionowe stosuje się tam, gdzie zmienia się spadek podłużny, aby zapewnić płynność przejazdu, komfort i bezpieczeństwo oraz wymaganą widoczność. Zastępują ostre załamania niwelety. Dobór ich parametrów zależy od prędkości projektowej i warunków terenu.
Jeśli na rysunku widzisz kilometraż wzdłuż osi i wysokości (rzędne) lub spadki – to profil podłużny (niweleta). Jeśli widzisz przebieg drogi na mapie, osie, punkty załamania i promienie w rzucie z góry – to plan sytuacyjny (łuki poziome).
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Niweleta to profil podłużny, więc rozpatruje się łuki pionowe, a nie poziome."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z projektowania geometrycznego dróg (profil podłużny, niweleta, łuki pionowe)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych dotyczących odczytu profili i kilometrażu
  • Materiały dydaktyczne z geodezji/inżynierii komunikacyjnej: spadki, rzędne, interpretacja wykresów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego