KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2017 (test 2)

PYTANIE NR 25.
Za pomocą którego elementu układu pneumatycznego, przedstawionego na schemacie, należy regulować prędkość wysuwu siłownika 1A1?
Ilustracja przedstawia schemat układu pneumatycznego, który jest częścią egzaminu zawodowego dla kwalifikacji mechatronik,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prędkość wysuwu siłownika pneumatycznego reguluje się przez zmianę natężenia przepływu powietrza w gałęzi odpowiadającej za wysuw (najczęściej zaworem dławiąco-zwrotnym/regulatorem przepływu). Na wskazanym schemacie funkcję tę pełni element oznaczony 1V6, dlatego nim należy korygować szybkość wysuwu 1A1.

Pełne wyjaśnienie:

Prędkość ruchu siłownika pneumatycznego (wysuwu lub wsuwu) zależy przede wszystkim od ilości powietrza, które może w jednostce czasu dopłynąć do odpowiedniej komory siłownika oraz odpłynąć z komory przeciwnej. W praktyce reguluje się ją przez dławienie przepływu, czyli zastosowanie elementu, który ogranicza przepływ w jednym z kierunków (często z obejściem zwrotnym, aby w przeciwnym kierunku przepływ był swobodny).

Dla ruchu wysuwu analizuje się tor przepływu powietrza w tej konfiguracji rozdzielaczy, w której siłownik 1A1 wysuwa tłoczysko. Elementem przeznaczonym do takiej regulacji jest zwykle zawór regulacji przepływu (np. dławik lub zawór dławiąco-zwrotny) wpięty w przewód prowadzący do komory zasilanej przy wysuwie albo w przewód wylotowy komory opróżnianej (tzw. dławienie na wylocie jest często stabilniejsze).

W tym zadaniu, zgodnie z oznaczeniami na schemacie, rolę elementu regulacyjnego dla wysuwu pełni 1V6 – to na nim należy ustawić żądaną prędkość wysuwu siłownika 1A1.

  • 1V3 – jest innym elementem układu (np. w innej gałęzi lub dla innego kierunku ruchu), więc jego regulacja nie będzie bezpośrednio ustawiać prędkości wysuwu 1A1.
  • 1V5 – może dotyczyć przeciwnego kierunku (np. wsuwu) albo innej funkcji (np. odcięcia/sterowania), dlatego nie jest właściwym miejscem regulacji wysuwu.
  • 1V1 – często bywa elementem zasilania/przygotowania powietrza lub innym zaworem ogólnym; zmiana jego nastawy nie jest typową, precyzyjną metodą ustawiania prędkości konkretnego ruchu siłownika.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie brzmi o "prędkość wysuwu", najpierw ustal, który przewód jest aktywny podczas wysuwu, a potem szukaj w tej gałęzi elementu dławiącego/regulującego przepływ. Nie myl regulacji prędkości (przepływ) z regulacją siły (ciśnienie).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prędkość wysuwu reguluje się przez ograniczenie przepływu powietrza w obwodzie odpowiedzialnym za wysuw. Najczęściej robi się to zaworem dławiąco-zwrotnym (regulatorem przepływu), który pozwala ustawić natężenie przepływu w jednym kierunku, a w drugim zapewnia swobodny przepływ.
Rozdzielacz kierunkowy głównie zmienia kierunek przepływu (wysuw/wsuw), a nie umożliwia jego precyzyjnej regulacji. Do ustawiania prędkości potrzebny jest element, który stabilnie i powtarzalnie dławi przepływ – stąd stosuje się dławiki lub zawory dławiąco-zwrotne.
To element, który w jednym kierunku ogranicza przepływ (dławienie regulowane), a w drugim kierunku umożliwia swobodny przepływ przez obejście z zaworem zwrotnym. Dzięki temu można regulować prędkość ruchu siłownika w wybranym kierunku bez "spowalniania" powrotu.
Dławienie na wylocie (ograniczanie odpływu z komory opróżnianej) bywa stabilniejsze, szczególnie przy zmiennym obciążeniu. Utrzymuje wtedy korzystniejsze warunki w komorze napędowej i zmniejsza ryzyko nierównego ruchu. W praktyce często tak reguluje się prędkość wysuwu w układach przemysłowych.
Najpierw ustal, który tor przepływu odpowiada za wysuw. Następnie szukaj elementu typu dławik/regulator przepływu w przewodzie prowadzącym do siłownika lub w przewodzie wylotowym. Element regulacyjny jest zwykle wpięty "w linię" i opisany jako zawór 1V*.
Typowo nie. Reduktor ciśnienia służy do ustawiania ciśnienia, co wpływa głównie na siłę i zachowanie pod obciążeniem. Prędkość reguluje się przede wszystkim przepływem. Zmiana ciśnienia może zmienić prędkość pośrednio, ale to nie jest metoda precyzyjna ani zalecana jako podstawowa.
Najczęstsze błędy to: wybór elementu "najbliżej siłownika" bez analizy przepływu, mylenie regulacji przepływu z regulacją ciśnienia oraz nieuwzględnienie, że wysuw i wsuw mogą mieć różne dławiki. Warto zawsze prześledzić drogę powietrza dla danego ruchu.
Trzeba przeanalizować, która komora siłownika jest zasilana podczas wysuwu, a która jest odpowietrzana. Element regulacyjny wpływający na wysuw znajduje się w torze dopływu do tej komory lub w torze odpływu z przeciwnej. Jeśli zmiana nastawy spowalnia powrót, regulujesz raczej wsuw.
Ponieważ oznaczenia 1V* same z siebie nie mówią, który ruch dany element kontroluje. Dopiero prześledzenie połączeń i stanów zaworów pokazuje, którędy płynie powietrze podczas wysuwu. To kluczowa umiejętność w montażu, uruchamianiu i diagnostyce układów mechatronicznych.
Ćwicz na krótkich schematach: rozpoznawaj siłownik, rozdzielacz, przygotowanie powietrza oraz elementy regulacyjne. Rób nawyk: zawsze określ ruch (wysuw/wsuw), zaznacz tor zasilania i tor odpowietrzania, a dopiero potem wybieraj element odpowiedzialny za regulację lub sterowanie.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Prędkość wysuwu siłownika pneumatycznego reguluje się przez zmianę natężenia przepływu powietrza w gałęzi odpowiadającej za wysuw (najczęściej zaworem dławiąco-zwrotnym/regulatorem przepływu)."

Źródła:

  • ISO 1219-1:2012, Fluid power systems and components — Graphical symbols and circuit diagrams — Part 1: Graphical symbols (zakres: symbolika i czytanie schematów)
  • Festo Didactic, "Podstawy pneumatyki" (materiały dydaktyczne), rozdziały: regulacja prędkości siłowników i zawory regulacji przepływu

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do pneumatyki siłowej (rozdziały o regulacji prędkości siłowników)
  • Materiały dydaktyczne producentów automatyki pneumatycznej (kursy podstaw pneumatyki)
  • Zestawy ćwiczeń z czytania schematów pneumatycznych (identyfikacja elementów 1A/1V)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego