KWALIFIKACJA DRM4 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 12.
Za pomocą której obrabiarki wykonuje się gniazda o przekroju prostokątnym?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dłutarka łańcuszkowa jest przeznaczona do wykonywania gniazd (mortaz) o kształcie prostokątnym, typowo pod połączenia czopowe. Wiertarki wykonują otwory o przekroju kołowym, a frezarki mogą kształtować rowki i kieszenie, lecz nie są typową obrabiarką do szybkiego wykonywania prostokątnych gniazd.

Pełne wyjaśnienie:

Gniazda o przekroju prostokątnym (często nazywane mortazami) są charakterystyczne dla połączeń czopowo-gniazdowych. Do ich wykonywania stosuje się obrabiarki, które potrafią usuwać materiał w sposób kontrolowany, tworząc "kieszeń" o zbliżonych do prostokąta ścianach bocznych i dnie.

Odpowiedź "Dłutarki łańcuszkowej." jest właściwa, ponieważ dłutarka łańcuszkowa jest maszyną przeznaczoną właśnie do wykonywania gniazd pod czopy, w tym gniazd prostokątnych. Narzędzie tnące w postaci łańcuszka pozwala szybko wybierać materiał w głąb i na długości gniazda, zachowując powtarzalny kształt w typowej praktyce stolarskiej.

Pozostałe propozycje dotyczą innych typów operacji:

  • "Wiertarko-frezarki." to maszyny o szerszym zastosowaniu (wiercenie i frezowanie). Mogą wykonywać różne wybrania, ale sama nazwa nie wskazuje na typową, dedykowaną operację wykonywania prostokątnych gniazd pod czopy w sposób charakterystyczny dla dłutarek.
  • "Frezarki górnowrzecionowej." używa się do frezowania krawędzi, rowków i wybrań. Frez może wykonać kieszeń, jednak uzyskanie typowego "ostrego" prostokątnego naroża w drewnie bywa ograniczone geometrią narzędzia (okrągły frez), a w praktyce do połączeń czopowych częściej stosuje się dłutowanie/mortyzowanie.
  • "Wiertarki wielowrzecionowej." przeznaczone są głównie do wiercenia wielu otworów (np. pod kołki, okucia), czyli operacji o przekroju zasadniczo okrągłym. Nie jest to typowa obrabiarka do wykonywania prostokątnych gniazd.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się "gniazdo prostokątne" w kontekście stolarstwa, pomyśl o połączeniu czop–gniazdo i o obrabiarce "dłutującej" (mortyzującej), a nie o samym wierceniu czy frezowaniu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wybranie (kieszeń) w elemencie drewnianym, zwykle pod czop, o zarysie zbliżonym do prostokąta. Takie gniazda są typowe dla połączeń ramowych i konstrukcyjnych. W praktyce liczy się powtarzalny kształt, odpowiednia głębokość oraz gładkie ściany gniazda.
Dłutarka łańcuszkowa wybiera drewno narzędziem tnącym w formie łańcuszka. Umożliwia szybkie wykonywanie gniazd pod połączenia czopowe, szczególnie gdy potrzebna jest powtarzalność i proste ściany gniazda. W warsztacie skraca czas pracy w porównaniu do metod ręcznych.
Wiertarka naturalnie wykonuje otwory o przekroju kołowym. Gniazdo prostokątne wymaga usunięcia materiału także w narożach i na szerokości, czego samo wiercenie nie zapewnia bez dodatkowych operacji (np. łączenia wielu otworów i dalszego dłutowania). Dlatego stosuje się obrabiarki do dłutowania/mortyzowania.
Da się wykonać wybranie (kieszeń) frezem, ale w praktyce pojawiają się ograniczenia geometrii narzędzia: frez jest okrągły, więc naroża wybrania mogą wymagać dodatkowego dopracowania. Przy typowych połączeniach czopowych częściej wybiera się rozwiązania dedykowane do gniazd, aby uzyskać szybciej powtarzalny efekt.
Najczęściej jest to połączenie czop–gniazdo. Czop wykonywany jest na jednym elemencie, a gniazdo w drugim. Takie łączenie spotyka się w ramach, drzwiczkach, krzesłach i wielu prostych konstrukcjach. Kluczowe jest dopasowanie wymiarów i kontrola pasowania.
Częsty błąd to automatyczne wybieranie wiertarki lub frezarki, bo "też robią otwory". Uczniowie mylą otwór okrągły z gniazdem (mortazą) i nie rozróżniają, czy operacja ma dać kształt prostokątny. Pomaga skojarzenie: połączenie czopowe → operacja dłutowania/mortyzowania.
Dłutowanie stosuje się, gdy potrzebne jest gniazdo typowe pod czop, wykonywane szybko i powtarzalnie, oraz gdy zależy na prostych ścianach gniazda. Frezowanie bywa wygodne przy rowkach i profilach, natomiast przy gniazdach czopowych często wybiera się rozwiązania dedykowane do mortaz.
Wskazówką są sformułowania typu "gniazdo prostokątne" albo "gniazdo pod czop". Jeśli pytanie dotyczy wykonywania gniazd (mortaz), a nie zwykłych otworów pod kołki/śruby, to zwykle sprawdzana jest znajomość obrabiarki do dłutowania/mortyzowania, a nie wiercenia.
Zazwyczaj nie, bo jej przeznaczeniem jest seryjne wiercenie wielu otworów (np. pod kołki, złącza, okucia). To inny typ operacji technologicznej niż wykonywanie gniazd prostokątnych. Nawet jeśli dałoby się wykonać zestaw otworów, nadal wymagałoby to dalszej obróbki, aby uzyskać gniazdo.
Ułóż sobie mapę skojarzeń: wiercenie → wiertarka, rowek/profil → frezarka, gniazdo pod czop → dłutarka/mortyzarka. Ćwicz na przykładach: jaka operacja, jaki kształt, jakie narzędzie. Na egzaminie najważniejsze jest dopasowanie maszyny do efektu obróbki.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Dłutarka łańcuszkowa jest przeznaczona do wykonywania gniazd (mortaz) o kształcie prostokątnym, typowo pod połączenia czopowe."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty szkolne z technologii obróbki drewna (działy: dłutowanie, frezowanie, wiercenie)
  • Instrukcje BHP i stanowiskowe do obsługi obrabiarek stolarskich
  • Atlasy/kompendia połączeń stolarskich (czop–gniazdo) z opisem technologii wykonania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego