KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2006

PYTANIE NR 14.
Zabiegiem końcowym wykonywania otworu fi 8H6 będzie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Otwór oznaczony 8H6 wymaga uzyskania dokładnej tolerancji wymiaru.
Typowym zabiegiem końcowym do nadania otworowi wymaganej dokładności i poprawy jakości powierzchni po wcześniejszym wykonaniu otworu z naddatkiem jest rozwiercanie. Pogłębianie wykonuje zwykle gniazda/fazy, dłutowanie robi wpusty, a docieranie nie jest standardem dla H6.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie Ø8 H6 na rysunku technicznym informuje, że otwór o średnicy nominalnej 8 mm ma mieć określoną klasę tolerancji IT6 w położeniu pola tolerancji H (dla otworu). Taki zapis oznacza potrzebę wykonania otworu z dość wysoką dokładnością wymiarową, typową dla połączeń wymagających dobrego dopasowania elementów podczas montażu maszyn.

Operacją, która w praktyce warsztatowej jest klasycznym zabiegiem wykańczającym otwory i służy do doprowadzenia ich do dokładnego wymiaru oraz poprawy jakości powierzchni, jest rozwiercanie. Rozwiercanie wykonuje się po wcześniejszym wykonaniu otworu (najczęściej wierceniu, czasem wytaczaniu) z pozostawieniem niewielkiego naddatku, aby rozwiertak mógł "wykończyć" średnicę.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do wymagania H6?

  • "pogłębianie" dotyczy zwykle wykonywania pogłębień walcowych lub stożkowych (np. pod łby śrub) oraz wykonywania faz. Nie jest to standardowa metoda uzyskania precyzyjnej średnicy otworu w całej jego długości.
  • "docieranie" jest procesem bardzo dokładnym, ale ma inne typowe zastosowania (wykańczanie par trących, bardzo wysoka gładkość i dopasowanie). W kontekście typowego doboru zabiegu końcowego dla otworu H6 w zadaniach egzaminacyjnych i praktyce obróbki otworów zwykle wskazuje się rozwiercanie jako właściwy wybór.
  • "dłutowanie" służy m.in. do wykonywania rowków wpustowych lub kształtów wewnętrznych, a nie do nadawania tolerancji średnicy okrągłego otworu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się zapis typu H6, H7 itp., zwykle kluczowe jest rozpoznanie, że chodzi o dokładność otworu, więc szukaj operacji wykańczających średnicę (np. rozwiercanie, wytaczanie wykańczające), a nie operacji kształtujących gniazdo, fazę czy rowek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To informacja o otworze o średnicy nominalnej 8 mm z określonym polem tolerancji H i klasą dokładności 6. W praktyce oznacza to wymóg dość wysokiej dokładności wymiarowej otworu, istotnej przy pasowaniach i montażu elementów.
Rozwiercanie jest operacją wykańczającą średnicę otworu: po wcześniejszym wykonaniu otworu z naddatkiem pozwala uzyskać dokładniejszy wymiar i lepszą jakość powierzchni. Dlatego często dobiera się je, gdy na rysunku pojawia się wymaganie tolerancji typu H6.
Najczęściej wykonuje się otwór wstępny przez wiercenie (czasem także wytaczanie), pozostawiając mały naddatek na średnicy. Dopiero potem stosuje się rozwiertak, który usuwa niewielką warstwę materiału i nadaje finalny wymiar oraz lepszą gładkość.
Pogłębianie służy głównie do wykonania gniazda pod łeb śruby (pogłębienie walcowe) albo stożkowego osadzenia (pogłębienie stożkowe), a także do wykonywania faz. Nie jest to typowy zabieg do uzyskania dokładnej tolerancji średnicy otworu na całej jego długości.
Docieranie jest procesem wykańczającym o bardzo wysokiej dokładności, ale stosuje się je głównie tam, gdzie wymagana jest bardzo duża gładkość i dopasowanie powierzchni współpracujących. W typowych zadaniach dotyczących otworu H6 standardowym wyborem jest raczej rozwiercanie.
Dłutowanie kojarzy się z wykonywaniem kształtów wewnętrznych, np. rowków wpustowych lub wielowypustów. Nie jest to metoda przeznaczona do dokładnego ustawienia średnicy okrągłego otworu w tolerancji H6, więc nie spełnia celu tego oznaczenia.
Najczęstszy błąd to ignorowanie oznaczenia tolerancji i wybór losowej operacji "od otworów" (np. pogłębiania). Drugi błąd to utożsamianie "obróbki końcowej" wyłącznie z docieraniem. Warto łączyć H6/H7 z doborem operacji nadającej dokładny wymiar średnicy.
Wiertło służy głównie do wykonania otworu zgrubnego, zwykle mniej dokładnego. Rozwiertak pracuje na małym naddatku i służy do wykończenia otworu: poprawia wymiar i jakość powierzchni. Na egzaminie kluczem jest skojarzenie rozwiercania z tolerancjami typu H6.
Wytaczanie wykańczające stosuje się często przy większych średnicach, przy otworach nieprzelotowych, przy wymaganiu współosiowości z innymi powierzchniami lub gdy trzeba skorygować położenie osi otworu. Rozwiercanie jest typowe dla otworów przygotowanych poprawnie i wymagających dokładnego wymiaru.
Ułóż sobie "łańcuch technologiczny" dla otworów: wiercenie (zgrubnie) → ewentualnie pogłębianie/fazowanie (gniazdo) → rozwiercanie (dokładny wymiar) → honowanie/docieranie (specjalne wymagania). Ćwicz rozpoznawanie, jak zapis tolerancji na rysunku wpływa na dobór operacji.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Pogłębianie wykonuje zwykle gniazda/fazy, dłutowanie robi wpusty, a docieranie nie jest standardem dla H6."

Źródła:

  • ISO 286-1, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 1: Basis of tolerances, deviations and fits
  • ISO 286-2, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 2: Tables of standard tolerance grades and limit deviations for holes and shafts
  • Poradnik Inżyniera. Obróbka skrawaniem (WNT) – rozdziały dotyczące obróbki otworów i rozwiercania

Materiały:

  • Podręczniki do obróbki skrawaniem (rozdziały: obróbka otworów, operacje wykańczające)
  • Materiały z rysunku technicznego maszynowego (tolerancje i pasowania, zapis H6)
  • Katalogi narzędzi skrawających (rozwiertaki, pogłębiacze) – opisy zastosowań i uzyskiwanych dokładności

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego