KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 12.
Korzystając z tabeli, oblicz maksymalną głębokość skrawania podczas obróbki zgrubnej, jeżeli: długość krawędzi skrawającej l = 10 mm oraz sin Kr = 0,7.
Ilustracja przedstawia tabelę z parametrami skrawania, która jest częścią egzaminu zawodowego dla technika mechanika w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Maksymalną głębokość skrawania ap(max) wyznacza się, korzystając z podanej tabeli technologicznej dla obróbki zgrubnej.
Wyszukuje się w niej pozycję odpowiadającą l = 10 mm oraz sin Kr = 0,7 (lub wartościom najbliższym) i odczytuje wynik. Dla tych danych otrzymuje się 2,8 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W obróbce zgrubnej (zdejmowanie dużego naddatku) jednym z kluczowych parametrów jest głębokość skrawania ap. Zbyt duża wartość ap może prowadzić do przeciążenia narzędzia, pogorszenia trwałości ostrza, drgań i pogorszenia jakości powierzchni. Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych często stosuje się tabele technologiczne, które podają zalecane lub dopuszczalne wartości graniczne.

W tym zadaniu podane są:

  • l = 10 mm (długość krawędzi skrawającej użytecznej w danym ustawieniu),
  • sin Kr = 0,7, czyli wartość funkcji trygonometrycznej związanej z geometrią ustawienia narzędzia (Kr to kąt przystawienia).

Poprawna procedura polega na tym, aby nie zgadywać na podstawie samej intuicji, tylko:

  • odnaleźć w tabeli wiersz/kolumnę odpowiadające l oraz sin Kr,
  • jeżeli tabela podaje wartości skokowo, odczytać wartość dla najbliższej pozycji (albo wykonać interpolację, tylko jeśli jest to wprost dopuszczone w poleceniu lub typowe dla danej tabeli),
  • zwrócić uwagę na jednostki (czy tabela jest w mm oraz czy ap dotyczy dokładnie obróbki zgrubnej).

Wynik "ap(max) = 2,8 mm" jest zgodny z odczytem z tabeli dla wskazanych danych wejściowych.

Pozostałe propozycje odpowiedzi zwykle odpowiadają typowym błędom:

  • "3,1 mm" może wynikać z odczytu z niewłaściwej kolumny (np. inny zakres l) albo z zaokrąglenia w złą stronę.
  • "4,3 mm" bywa skutkiem pomylenia obróbki zgrubnej z innymi warunkami (np. inną geometrią/innym rodzajem obróbki w tabeli) lub przestawienia przecinka.
  • "6,3 mm" to często efekt błędu jednostek lub oparcia się na nieuprawnionym przekształceniu (np. uznaniu, że wystarczy prosta zależność liczbowo-geometryczna bez tabeli).

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści jest fraza "korzystając z tabeli", to kluczowe jest poprawne odszukanie miejsca w tabeli i odczyt wartości, a dopiero potem obliczenia pomocnicze (jeśli tabela tego wymaga). Zawsze sprawdź, czy odczyt dotyczy dokładnie ap(max) i obróbki zgrubnej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Głębokość skrawania ap to "grubość" warstwy materiału zdejmowanej w jednym przejściu, mierzona prostopadle do obrabianej powierzchni. W obróbce zgrubnej zwykle dąży się do dużego ap, ale tylko do wartości bezpiecznej dla narzędzia i obrabiarki.
Najpierw znajdź w tabeli wiersz/kolumnę odpowiadające długości krawędzi skrawającej l oraz wartości sin Kr. Następnie odczytaj wskazaną wartość ap(max). Jeśli wartości są skokowe, wybierz właściwy przedział lub zastosuj interpolację tylko wtedy, gdy jest to wymagane lub dopuszczone.
W tabelach technologicznych czasem stosuje się sin Kr, bo ułatwia to powiązanie geometrii narzędzia z parametrami skrawania bez dodatkowych obliczeń trygonometrycznych. Dzięki temu użytkownik może bezpośrednio odczytać zalecenia z tabeli dla danej geometrii ustawienia narzędzia.
Nie zawsze. W wielu zadaniach ap(max) nie wynika z jednej prostej zależności matematycznej, tylko z zaleceń technologicznych ujętych w tabeli (np. dla określonego rodzaju obróbki, materiału i geometrii). Dlatego w poleceniach "korzystając z tabeli" tabela jest kluczowym źródłem danych.
Najczęstsze pomyłki to: odczyt z niewłaściwej kolumny (np. inny zakres l), pomylenie wierszy dla innej operacji (zgrubna vs wykańczająca), nieuwzględnienie jednostek, zaokrąglenie w złą stronę oraz mechaniczne "przepisanie" liczby bez sprawdzenia, czy dotyczy ap(max).
Obróbkę zgrubną stosuje się na początku, aby szybko usunąć większość naddatku i zbliżyć się do wymiaru docelowego. Obróbka wykańczająca jest wykonywana później, mniejszymi parametrami, aby uzyskać wymaganą dokładność i jakość powierzchni. Tabele parametrów zwykle rozróżniają te etapy.
Warto wykonać kontrolę: czy wynik jest w mm, czy nie jest "podejrzanie" duży w porównaniu z l, oraz czy pasuje do charakteru obróbki zgrubnej (zwykle większy niż w wykańczaniu, ale nie ekstremalny). Dobrą praktyką jest też porównanie z typowymi zakresami parametrów z instrukcji narzędzi.
Zwykle nie, jeśli tabela jest zbudowana bezpośrednio dla wartości sin Kr. Wtedy korzystasz z podanej wartości 0,7 jako klucza do odczytu. Przeliczanie na kąt w stopniach ma sens tylko wtedy, gdy tabela lub inne dane wejściowe wymagają podania Kr, a nie sin Kr.
Długość krawędzi skrawającej l wpływa na warunki obciążenia ostrza i rozkład sił skrawania. W praktyce im inne warunki kontaktu i "zaangażowania" krawędzi, tym inne ograniczenia dla dopuszczalnej głębokości skrawania. Dlatego w tabelach technologicznych l bywa parametrem wejściowym.
Ćwicz szybkie wyszukiwanie w tabelach: odczyt wiersz–kolumna, interpretację nagłówków i jednostek oraz typowe zaokrąglenia. Rozwiązuj zadania z różnymi danymi (l, kąty, sin/cos), a po każdym przykładzie sprawdzaj, czy wybrana wartość dotyczy właściwej operacji (zgrubna/wykańczająca) i właściwego parametru (ap, f, vc).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dla tych danych otrzymuje się 2,8 mm.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem (rozdziały o doborze parametrów: a_p, f, v_c)
  • Instrukcje producentów narzędzi skrawających (tabele doboru parametrów dla obróbki zgrubnej)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ: tabele technologiczne używane na zajęciach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego