KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 14.
Zabierak i tarcza zabierakowa są wyposażeniem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zabierak oraz tarcza zabierakowa to typowy osprzęt tokarski używany przy toczeniu między kłami: tarcza przekazuje moment obrotowy na zabierak zamocowany na przedmiocie. W frezarce, strugarce i wiertarce stosuje się inne sposoby mocowania oraz inne elementy robocze, więc ten zestaw nie jest dla nich charakterystyczny.

Pełne wyjaśnienie:

Zabierak i tarcza zabierakowa należą do charakterystycznego osprzętu tokarki. Są wykorzystywane przede wszystkim wtedy, gdy przedmiot obrabiany jest toczony między kłami. W takiej konfiguracji detal jest podparty kłami (dla osiowości i sztywności), a moment obrotowy musi zostać doprowadzony do przedmiotu w sposób pewny i powtarzalny.

Tarcza zabierakowa (montowana na wrzecionie tokarki) współpracuje z zabierakiem zamocowanym na detalu. Dzięki temu obrót wrzeciona jest przenoszony na przedmiot i możliwe jest toczenie przy jednoczesnym podparciu w kłach. To klasyczne rozwiązanie spotykane w tokarkach uniwersalnych i narzędziowych.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo odnoszą się do obrabiarek o innej kinematyce i innym typowym osprzęcie:

  • Frezarka pracuje narzędziem wieloostrzowym (frezem), a przedmiot mocuje się zwykle w imadle, na stole, w uchwytach lub przyrządach; "tarcza zabierakowa" i "zabierak" nie stanowią standardowego zestawu do jej pracy.
  • Strugarka realizuje ruch roboczy posuwisto-zwrotny narzędzia lub stołu, a mocowanie detalu odbywa się na stole; przenoszenie momentu obrotowego przez tarczę zabierakową nie jest tu typowym zagadnieniem.
  • Wiertarka służy głównie do wykonywania otworów wiertłem; stosuje się imadła, uchwyty wiertarskie, oprawki, a nie układ zabierak–tarcza zabierakowa.

W praktyce egzaminacyjnej warto skojarzyć: między kłami → tokarka → często pojawia się zestaw: kły, zabierak, tarcza zabierakowa. To pomaga szybko rozpoznać właściwą obrabiarkę na podstawie wyposażenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zabierak to element osprzętu tokarskiego, który umożliwia przeniesienie momentu obrotowego z wrzeciona na przedmiot toczenia podczas pracy między kłami. Jest mocowany na detalu, a następnie współpracuje z tarczą zabierakową, dzięki czemu detal obraca się razem z wrzecionem.
Tarcza zabierakowa to tarcza mocowana na wrzecionie tokarki, która "zabiera" (napędza) zabierak na przedmiocie. Jej zadaniem jest przekazanie obrotu na detal przy toczeniu między kłami, gdy sam uchwyt tokarski nie jest używany do napędu przedmiotu.
W toczeniu między kłami przedmiot jest osiowo podparty dwoma kłami (np. w wrzecienniku i koniku). Aby detal mógł się obracać, stosuje się zabierak oraz tarczę zabierakową. Dzięki temu uzyskuje się dobre prowadzenie osi i stabilność przy dłuższych elementach.
Frezarka usuwa materiał frezem, a przedmiot zwykle pozostaje unieruchomiony na stole (imadło, uchwyty, przyrządy). Nie ma potrzeby napędzania detalu do ruchu obrotowego jak w tokarce, dlatego osprzęt typu zabierak i tarcza zabierakowa nie jest dla frezarki charakterystyczny.
Nie. Uchwyt tokarski służy głównie do bezpośredniego zamocowania i napędu detalu szczękami. Tarcza zabierakowa jest przeznaczona do napędu detalu toczenia między kłami poprzez współpracę z zabierakiem. Funkcja jest podobna (napęd), ale sposób mocowania i zastosowanie są inne.
Uczniowie często mylą tarczę zabierakową z tarczą czołową lub z uchwytem tokarskim, bo wszystkie są montowane na wrzecionie i mogą wyglądać podobnie. Kluczowe jest zastosowanie: tarcza zabierakowa współpracuje z zabierakiem przy toczeniu między kłami.
Zabierak stosuje się najczęściej przy obróbce wałków i elementów długich, gdy ważna jest osiowość i ograniczenie bicia: toczenie z podparciem w kłach zapewnia stabilność. W planowaniu procesu technologicznego dobór takiego mocowania bywa istotny dla jakości i powtarzalności.
Jeśli w treści pojawiają się pojęcia: kły, konik, toczenie między kłami, zabierak, tarcza zabierakowa, to prawie zawsze chodzi o tokarkę. To typowy zestaw skojarzeń egzaminacyjnych: elementy te służą do napędzania i podparcia obrabianego wałka.
Najczęstszy błąd to wybór innej obrabiarki tylko dlatego, że również jest popularna w warsztacie (np. frezarka). Drugi błąd to traktowanie "tarczy" jako ogólnego elementu mocującego bez analizy funkcji. Warto zawsze pytać: czy detal ma się obracać?
W tokarce często stosuje się uchwyt szczękowy, tuleje zaciskowe lub mocowanie na tarczy czołowej z dociskami. Wybór zależy od kształtu detalu i wymaganej dokładności. Zabierak z tarczą zabierakową jest szczególnie przydatny przy toczeniu między kłami i dłuższych elementach.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Zabierak oraz tarcza zabierakowa to typowy osprzęt tokarski używany przy toczeniu między kłami: tarcza przekazuje moment obrotowy na zabierak zamocowany na przedmiocie."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem dla technika mechanika (dział: toczenie i osprzęt tokarski)
  • Instrukcje/DTR tokarek (rozdziały: wyposażenie i osprzęt do toczenia między kłami)
  • Materiały dydaktyczne szkół branżowych: budowa i wyposażenie obrabiarek skrawających

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego