KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 16.
Jak zachowa się tłoczysko siłownika A1 po naciśnięciu przycisku S1?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z działaniem układu sterowania siłownikiem pneumatycznym w kontekście
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Po naciśnięciu S1 układ nie wykonuje ruchu od razu, tylko uruchamia odmierzanie czasu.
Po 3 s następuje wysunięcie tłoczyska, po kolejnych 3 s wsunięcie. Sekwencja jest zapętlona (powtarzalna) aż do naciśnięcia S0, które przerywa cykl i resetuje pozycję wyjściową.

Pełne wyjaśnienie:

W układach pneumatycznych z przekaźnikami czasowymi typowe jest wymuszenie opóźnionych ruchów siłownika oraz automatyczne powtarzanie cyklu. W tej logice przycisk S1 pełni rolę START: po jego naciśnięciu załączany jest obwód sterowania i rozpoczyna się odmierzanie czasu przez pierwszy przekaźnik czasowy (nastawa 3 s).

Po upływie 3 s dopiero pojawia się sygnał sterujący ruchem w kierunku wysuwu (np. przez odpowiedni zawór/cewkę), więc tłoczysko siłownika A1 wysuwa się z opóźnieniem. Następnie uruchamiane jest kolejne odmierzanie czasu (również 3 s), po którym układ przełącza sterowanie na ruch przeciwny, czyli wsunięcie tłoczyska.

Kluczowe jest to, że po wykonaniu wsunięcia logika układu nie kończy pracy po jednym cyklu, tylko restartuje sekwencję (ponownie startuje odmierzanie dla kolejnego wysunięcia). Oznacza to pracę cykliczną: opóźnienie 3 s → wysuw → opóźnienie 3 s → wsuw → powtórzenie.

Przycisk S0 działa jako STOP/RESET: jego naciśnięcie w dowolnym momencie przerywa cykl sterowania (kasuje stan podtrzymania) i powoduje powrót układu do stanu wyjściowego, czyli doprowadzenie siłownika do pozycji początkowej.

  • Dlaczego odpowiedź poprawna jest poprawna? Bo uwzględnia opóźnione pierwsze wysunięcie, następnie opóźnione wsunięcie oraz fakt, że cykl powtarza się aż do resetu S0.
  • Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Dwie z nich zakładają wysunięcie natychmiast po S1 (pomijają opóźnienie 3 s). Inna sugeruje zatrzymanie po jednym cyklu i oczekiwanie na ponowne S1, co nie pasuje do działania układu cyklicznego.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw sprawdź, czy START uruchamia odmierzanie czy ruch, a potem oceń, czy sekwencja ma warunek zakończenia, czy jest zapętlona do czasu zadziałania STOP.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekaźnik czasowy wprowadza zwłokę między sygnałem sterującym a reakcją układu. Jeśli nastawa wynosi 3 s, to po uruchomieniu (np. przez S1) dopiero po 3 sekundach pojawia się wyjście, które może załączyć zawór odpowiedzialny za wysuw lub wsuw siłownika.
Bo S1 inicjuje cykl i uruchamia odmierzanie czasu przez pierwszy przekaźnik czasowy. Dopiero po upływie ustawionych 3 s pojawia się sygnał na element wykonawczy (np. cewkę zaworu), który powoduje wysunięcie tłoczyska. To typowy układ z opóźnionym startem ruchu.
Cykliczny ruch oznacza, że po wykonaniu pełnej sekwencji (wysuw i wsuw) układ samoczynnie rozpoczyna ją ponownie, bez ponownego naciskania START. Taki cykl trwa, dopóki nie zadziała warunek zatrzymania, np. przycisk S0, który resetuje sterowanie.
S0 pełni funkcję STOP/RESET: przerywa pracę automatyczną, kasuje stan podtrzymania sterowania i sprowadza układ do stanu wyjściowego. W praktyce oznacza to zatrzymanie cyklu i doprowadzenie siłownika do pozycji początkowej, co zwiększa bezpieczeństwo obsługi.
Najczęstszy błąd to założenie, że po S1 ruch następuje natychmiast, mimo obecności przekaźnika czasowego. Drugi błąd to traktowanie układu jako jednorazowego (wysuw–wsuw i stop), choć w logice może występować zapętlenie do czasu naciśnięcia S0.
Szukaj dwóch kolejnych odcinków czasu, np. "po 3 s wysuwa się" oraz "po kolejnych 3 s wsunie się". To wskazuje na dwa etapy odmierzania (często dwa przekaźniki czasowe), z których pierwszy opóźnia wysuw, a drugi opóźnia przełączenie na wsuw.
Stosuje się je tam, gdzie potrzebne są powtarzalne ruchy robocze bez ciągłej ingerencji operatora, np. docisk detalu, podawanie elementów, proste manipulatory. Opóźnienia pozwalają zsynchronizować ruch z innymi operacjami (np. dojazd, chwyt, odjazd).
W typowej logice STOP/RESET tak: S0 przerywa działanie sterowania i powoduje powrót do stanu wyjściowego. W praktyce dokładne zachowanie zależy od tego, jak zrealizowano układ (np. priorytet resetu), ale w zadaniach egzaminacyjnych S0 zwykle przerywa cykl i resetuje pozycję.
Zwykle są to elektrozawory (cewki) sterujące kierunkiem przepływu sprężonego powietrza do komór siłownika. Jedna konfiguracja zaworu powoduje wysuw, a druga wsuw. Układ sterowania (przekaźniki czasowe i styczniki/przekaźniki) podaje sygnał na właściwą cewkę.
Ćwicz zapisywanie osi czasu: START → czas 1 → ruch 1 → czas 2 → ruch 2 → powtórzenie lub STOP. Zawsze sprawdzaj, czy pierwszy ruch jest opóźniony, czy natychmiastowy, oraz czy układ ma zapętlenie. Pomaga też rozpisanie stanów: "KT1 odlicza", "wysuw", "KT2 odlicza", "wsuw".
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że po naciśnięciu S1 układ nie wykonuje ruchu od razu, tylko uruchamia odmierzanie czasu.Po 3 s następuje wysunięcie tłoczyska, po kolejnych 3 s wsunięcie.

Źródła:

  • Festo Didactic, "Pneumatics Basic Level (TP101)", część dotycząca sterowania sekwencyjnego i elementów czasowych (tytuł materiału dydaktycznego)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z pneumatyki dla techników (siłowniki, zawory, układy sterowania)
  • Materiały dydaktyczne z automatyki: przekaźniki czasowe i układy podtrzymania
  • Zestawy ćwiczeń egzaminacyjnych ELM.6 z analizy sekwencji działania układów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego