KWALIFIKACJA SPO4 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 32.
Zachowanie dziecka z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej - ADHD, charakteryzuje się występowaniem trzech grup objawów: trudnościami w skupieniu uwagi,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
ADHD opisuje się poprzez trzy główne grupy objawów: zaburzenia uwagi, nadruchliwość i impulsywność. Tiki, stereotypie czy kołysanie mogą występować w innych trudnościach lub współistnieć, ale nie stanowią podstawowej triady objawów ADHD.

Pełne wyjaśnienie:

W ujęciu klinicznym i edukacyjnym ADHD kojarzy się z trzema podstawowymi obszarami trudności funkcjonowania dziecka:

  • trudnościami w utrzymaniu uwagi (łatwe rozpraszanie się, szybkie "gubienie wątku", trudność w dokańczaniu zadań),
  • nadmierną aktywnością ruchową (wiercenie się, potrzeba stałego ruchu, trudność w spokojnym siedzeniu wtedy, gdy jest to oczekiwane),
  • impulsywnością (działanie bez zastanowienia, przerywanie, trudność w czekaniu na swoją kolej, wchodzenie w słowo).

W pytaniu pierwsza grupa objawów jest już podana ("trudności w skupieniu uwagi"), a poprawne dokończenie powinno wymienić pozostałe dwa elementy triady: nadmierną ruchliwość oraz impulsywność. To właśnie te trzy obszary tworzą klasyczny, najczęściej nauczany opis ADHD w pracy z dziećmi.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Stereotypie to powtarzalne, często rytmiczne ruchy lub zachowania, które typowo opisuje się w innych zaburzeniach rozwojowych lub jako zachowania samoregulacyjne. Nie są one rdzeniem ADHD.
  • Tiki to nagłe, szybkie, nawracające ruchy lub wokalizacje. Mogą współwystępować z ADHD, ale nie są jedną z trzech podstawowych grup objawów ADHD.
  • Kołysanie się bywa formą samostymulacji lub sposobem regulacji napięcia i również nie należy do podstawowej triady ADHD.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się tiki/stereotypie/kołysanie, potraktuj je jako "pułapki różnicujące". W większości ujęć edukacyjnych, gdy pytanie brzmi o trzy grupy objawów ADHD, chodzi o: uwagę + nadruchliwość + impulsywność.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej opisuje się je jako: trudności z uwagą, nadruchliwość oraz impulsywność. W praktyce opiekunki widać to np. w rozpraszaniu się, ciągłej potrzebie ruchu i działaniu "bez hamulców".
W ADHD nadruchliwość jest stała, pojawia się w wielu sytuacjach i utrudnia funkcjonowanie (np. w czasie posiłku, zajęć, odpoczynku). "Duża energia" zwykle zależy od sytuacji i łatwiej ją wyciszyć jasnymi zasadami lub aktywnością.
Tiki to odrębny typ objawów (nagłe, nawracające ruchy lub dźwięki). Mogą współwystępować z ADHD, ale triada ADHD dotyczy przede wszystkim uwagi, aktywności ruchowej i impulsywności, a nie tików.
Impulsywność to skłonność do reagowania natychmiast: wchodzenie w słowo, trudność w czekaniu na kolej, chwytanie zabawek, bieganie bez oceny ryzyka. Dla opiekunki ważne są krótkie komunikaty, przewidywalne zasady i szybka informacja zwrotna.
To m.in. szybkie rozpraszanie się bodźcami, trudność w dokończeniu zadania, "gubienie" instrukcji, częste zmiany aktywności bez zakończenia poprzedniej. W codziennej opiece pomaga dzielenie poleceń na kroki i ograniczanie nadmiaru bodźców.
Nie. Stereotypie i kołysanie mogą wynikać z samoregulacji, napięcia, nawyku lub innych trudności rozwojowych. W ADHD kluczowe są zaburzenia uwagi, nadruchliwość i impulsywność. Jeśli takie zachowania są nasilone, warto je omówić z rodzicem i specjalistą.
Pomagają: stała rutyna, krótkie i jasne instrukcje, zapowiedzi zmian, dzielenie zadań na etapy, częste przerwy ruchowe oraz wzmacnianie pozytywne. Kluczowe jest też bezpieczeństwo przy impulsywności i obserwacja trudnych sytuacji.
Gdy trudności są długotrwałe, występują w wielu miejscach (dom, placówka), utrudniają relacje i uczenie się oraz nie zmniejszają się mimo stałych zasad i wsparcia. Opiekunka nie diagnozuje, ale może rzetelnie opisać obserwacje.
Częsty błąd to uznanie, że każdy nietypowy ruch (tiki, kołysanie, stereotypie) jest "nadruchliwością". Inny błąd to skupienie się na jednym objawie (np. ruchliwości) i pomijanie uwagi oraz impulsywności. Warto pamiętać o triadzie.
To typowe dystraktory sprawdzające różnicowanie pojęć. Tiki i stereotypie mogą współwystępować z różnymi trudnościami, ale nie są rdzeniem ADHD. Na egzaminie pomaga strategia: najpierw przypomnij triadę, a potem sprawdź, czy odpowiedź zawiera te trzy obszary.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że aDHD opisuje się poprzez trzy główne grupy objawów: zaburzenia uwagi, nadruchliwość i impulsywność.

Źródła:

  • American Psychiatric Association, DSM-5-TR: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed., text rev.), sekcja: Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder, 2022
  • World Health Organization, ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics, kod 6A05 Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) – opis kategorii (online)
  • NICE Guideline NG87: Attention deficit hyperactivity disorder: diagnosis and management, sekcje dot. objawów i rozpoznawania (online)

Materiały:

  • Podręczniki/publikacje z psychologii rozwojowej i pedagogiki specjalnej dotyczące ADHD
  • Materiały szkoleniowe dla opiekunów i nauczycieli o strategiach pracy z dzieckiem z trudnościami uwagi
  • Wytyczne kliniczne dotyczące rozpoznawania i postępowania w ADHD (np. wytyczne instytucji zdrowia publicznego)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego