KWALIFIKACJA GIW3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 23.
Które zagrożenie naturalne zaistniałe w odkrywkowym zakładzie górniczym przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia krajobraz odkrywkowego zakładu górniczego, gdzie widoczne jest osuwisko.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Osuwisko to przemieszczenie mas ziemnych lub skalnych po powierzchni poślizgu, typowo widoczne jako zniekształcona skarpa, spękania i przesunięte bloki. Zawał dotyczy nagłego zawalenia stropu/ścian, tąpnięcie jest zjawiskiem dynamicznym górotworu, a zapadlisko ma charakter zapadnięcia terenu.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna odpowiedź to "Osuwisko", ponieważ w odkrywkowym zakładzie górniczym jest to typowe zagrożenie naturalne związane ze utratą stateczności skarp wyrobiska lub zwałowiska. Osuwisko polega na przemieszczeniu mas gruntu/zwietrzeliny/skalnych okruchów po mniej lub bardziej wyraźnej powierzchni poślizgu. Na rysunkach i fotografiach szkoleniowych zwykle rozpoznaje się je po deformacji skarpy, spękaniach, niszy osuwiskowej oraz przesuniętym materiale u podnóża.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Zawał" kojarzy się z nagłym zawaleniem się stropu lub fragmentu górotworu. W praktyce częściej łączy się go z warunkami wyrobisk podziemnych, a w odkrywce opisuje inny mechanizm niż typowe osuwanie się skarpy po powierzchni poślizgu. Jeśli na rysunku widać ruch masowy skarpy, właściwsza jest klasyfikacja jako osuwisko.
  • "Tąpnięcie" to zjawisko dynamiczne (gwałtowne odprężenie i wstrząs górotworu). Wymaga przesłanek świadczących o zdarzeniu sejsmicznym i nagłym, a nie o powolnym lub etapowym zsuwaniu się mas. Sam obraz deformacji zbocza nie jest typowym przedstawieniem tąpnięcia.
  • "Zapadlisko" oznacza zapadnięcie się terenu, często do formy niecki lub leja, zwykle związane z pustkami w podłożu lub osłabieniem warstw. To inny obraz i inny mechanizm niż przemieszczenie mas wzdłuż powierzchni poślizgu na skarpie.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie odwołuje się do rysunku, najpierw nazwij mechanizm (zsuwanie po płaszczyźnie/łuku, zapadanie do pustki, zdarzenie dynamiczne), a dopiero potem dopasuj termin. To ogranicza mylenie osuwiska z "zawałem" wynikające z potocznych skojarzeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Osuwisko to przemieszczenie mas gruntu lub skał na skarpie (wyrobiska albo zwałowiska) po powierzchni poślizgu. W praktyce objawia się deformacją skarpy, spękaniami i nagromadzeniem zsuniętego materiału u podnóża, co może zagrażać ludziom i sprzętowi.
Osuwisko zwykle dotyczy skarpy: materiał "zjeżdża" w dół, często widać spękania i przesunięte bryły. Zapadlisko to zapadnięcie się terenu do środka, tworzące nieckę lub lej. Kluczowy jest mechanizm: zsuwanie po powierzchni vs. zapadanie.
Tąpnięcie jest zjawiskiem dynamicznym związanym z nagłym odprężeniem górotworu i wstrząsem. Sam obraz zdeformowanej skarpy częściej wskazuje na utratę stateczności i ruch masowy (osuwisko). Do tąpnięcia potrzebne są przesłanki zdarzenia wstrząsowego.
Najczęściej są to: nadmierne nachylenie skarp, słabe lub nawodnione warstwy (wysokie ciśnienie wody w porach), niewłaściwe odwodnienie, drgania od robót strzałowych lub ruchu maszyn oraz błędy w kształtowaniu geometrii skarp i berm.
Gdy obejmuje strefę roboczą (drogi technologiczne, poziom wydobywczy, rejon pracy koparki) lub gdy przemieszczenia skarpy przyspieszają. Wtedy rośnie ryzyko zasypania/uderzenia masą oraz utraty stabilności podłoża pod maszynami, co wymaga ograniczeń ruchu i zabezpieczeń.
Częste sygnały to: świeże spękania i szczeliny na koronie skarpy, lokalne wybrzuszenia u podnóża, przemieszczenia słupków/znaków, przechyły drzew lub elementów infrastruktury, pojawienie się wysięków wody. Ważne jest też tempo zmian w czasie.
Nie. "Zawał" opisuje zawalenie się fragmentu ośrodka (często kojarzone ze stropem/ścianami), natomiast "osuwisko" to ruch masowy na skarpie po powierzchni poślizgu. W odkrywce kluczowe jest rozpoznanie mechanizmu utraty stateczności skarpy, bo od tego zależą zabezpieczenia.
Stosuje się m.in.: właściwe kąty nachylenia, bermy i stopniowanie skarp, odwodnienie (rowy, drenaże), kontrolę robót strzałowych, monitoring przemieszczeń oraz ograniczanie obciążeń przy krawędzi. Dobór działań zależy od budowy geologicznej i warunków wodnych.
Najczęściej na skarpach wyrobisk, na zwałowiskach zewnętrznych i wewnętrznych oraz w rejonach kontaktu warstw o różnej wytrzymałości (np. iły, gliny, zwietrzeliny). Szczególnie narażone są miejsca z nawodnieniem i słabą kontrolą odpływu wód.
Najczęściej jest to skupienie się na samym "ubytku" terenu zamiast na kierunku ruchu mas. Osuwisko wiąże się z przesunięciem materiału w dół skarpy, a zapadlisko z zapadnięciem do środka. Pomaga zadanie sobie pytania: "czy masa zjechała, czy grunt się zapadł?".
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Osuwisko to przemieszczenie mas ziemnych lub skalnych po powierzchni poślizgu, typowo widoczne jako zniekształcona skarpa, spękania i przesunięte bloki."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z geotechniki oraz mechaniki gruntów dla górnictwa odkrywkowego
  • Materiały szkoleniowe zakładów górniczych dotyczące stateczności skarp i osuwisk
  • Instrukcje stanowiskowe i procedury oceny zagrożeń na skarpach (wewnętrzne dokumenty kopalni)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego