KWALIFIKACJA SPO4 - CZERWIEC 2015

Motoryka mała to sprawność dłoni i palców potrzebna do precyzyjnych ruchów, np. chwytania, ściskania, manipulowania małymi przedmiotami.

W zabawach plastycznych oznacza m.in. zdolność do celowego ugniatania, odrywania i łączenia masy, a nie tylko dotykania jej.

Typowo gotowość do celowego ugniatania i prostego formowania mas plastycznych pojawia się około 18–24 miesiąca życia.

Wcześniej dziecko może być zaciekawione materiałem, ale często nie ma jeszcze dojrzałej kontroli dłoni i szybko się frustruje.

Jeśli motoryka mała jest jeszcze niedojrzała, dziecko nie osiąga zamierzonego efektu (nie potrafi ściskać, rozciągać, odrywać).

To może prowadzić do zniechęcenia, krótkiej koncentracji i zwiększać ryzyko wkładania masy do ust, bo "zabawa" nie ma sensu manipulacyjnego.

Ugniatanie wzmacnia mięśnie dłoni, poprawia koordynację ręka–oko i kontrolę chwytu.

Wspiera też planowanie ruchu (jak uformować kształt), stymuluje czucie dotykowe oraz uczy naprzemiennych czynności: ściskanie–puszczanie, rozciąganie–łączenie.

Zainteresowanie to chęć dotykania, oglądania i eksplorowania materiału. Gotowość oznacza, że dziecko potrafi wykonać celową czynność, np. odrywać kawałki, ściskać w kulkę, łączyć elementy.

Jeśli dominuje przypadkowe rozsmarowywanie lub szybka złość, poziom trudności jest zwykle za wysoki.

Może być bezpieczna, jeśli jest przygotowana z jadalnych składników i stosowana pod stałym nadzorem dorosłego.

Trzeba jednak zakładać, że małe dzieci próbują wkładać masę do ust, dlatego ważne są: małe porcje, kontrola zachowania, mycie rąk oraz szybkie sprzątnięcie resztek.

Najważniejsze zasady to: stały nadzór, dostosowanie masy do wieku (miękka, nietwarda), higiena rąk przed i po zajęciach oraz brak małych, łatwych do połknięcia dodatków.

Warto też ustalić proste reguły: "nie wkładamy do buzi" i dawać krótkie instrukcje krok po kroku.

Przygotowują m.in. zabawy w ściskanie miękkich gąbek, ugniatanie mokrej chusteczki, przekładanie większych klocków, otwieranie pudełek, wkładanie i wyjmowanie elementów.

Dobre są też proste zabawy paluszkowe, bo poprawiają kontrolę palców i koordynację obu rąk.

Częsty błąd to proponowanie zbyt trudnej techniki za wcześnie (np. twarda plastelina, skomplikowane figurki), co kończy się frustracją.

Inny błąd to zbyt późne wprowadzenie prostych mas manipulacyjnych, przez co dziecko traci okazję do ćwiczenia dłoni w naturalny sposób.

Ucz się etapami wieku (np. 12–18, 18–24, 24–36 miesięcy) i kojarz je z konkretnymi umiejętnościami dłoni.

Pomaga też porównywanie aktywności: co jest typowe dla eksploracji (dotykanie), a co dla manipulacji celowej (ugniatanie, odrywanie, formowanie).