KWALIFIKACJA SPL1 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 8.
Zakład otrzymał zamówienie na 96 szt. głowic do silników. Czas produkcji zamówionych głowic na jednej linii produkcyjnej i jednej zmianie dziennie zająłby 48 dni. Ile dni będzie trwała produkcja, jeżeli zostanie uruchomiona druga linia produkcyjna, a prace na dwóch liniach będą wykonywane na trzech zmianach?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Czas realizacji jest odwrotnie proporcjonalny do łącznej "mocy" pracy. Startowo działa 1 linia na 1 zmianę: 48 dni. Po uruchomieniu 2 linii i 3 zmian moc rośnie 2×3=6 razy, więc czas skraca się 6 razy: 48/6=8 dni.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach o czasie wykonania pracy kluczowe jest założenie, że wydajność jest stała, a zasoby (linie i zmiany) zwiększają zdolność produkcyjną proporcjonalnie. Oznacza to zależność odwrotną: im większa łączna wydajność, tym krótszy czas realizacji tego samego zamówienia.

Krok 1: Ustalenie stanu początkowego.
Podano, że przy pracy na jednej linii produkcyjnej i jednej zmianie dziennie wykonanie całego zamówienia trwa 48 dni. To jest nasz punkt odniesienia.

Krok 2: Ustalenie, jak zmienia się zdolność produkcyjna.
Po zmianie warunków pracują:

  • 2 linie (czyli 2 razy więcej równoległej pracy),
  • 3 zmiany (czyli 3 razy więcej czasu pracy w dobie).

Łączny wzrost zdolności produkcyjnej w przeliczeniu na dobę wynosi więc 2 × 3 = 6. Innymi słowy: w jednej dobie można wykonać sześciokrotnie więcej niż w wariancie bazowym.

Krok 3: Obliczenie nowego czasu.
Skoro praca (zamówienie) jest ta sama, a wydajność dobowa jest 6 razy większa, to czas realizacji jest 6 razy mniejszy:

48 dni / 6 = 8 dni

Dlatego odpowiedź "8 dni" jest poprawna.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "6 dni" sugeruje skrócenie 48 dni o współczynnik 8, co nie wynika z danych (mamy wzrost mocy o 6, nie o 8).
  • "7 dni" jest typowym wynikiem "na oko" albo efektem zaokrąglania, ale tu rachunek jest dokładny i daje liczbę całkowitą.
  • "5 dni" oznaczałoby skrócenie czasu prawie 10-krotnie, co wymagałoby znacznie większego wzrostu zasobów niż 2 linie i 3 zmiany.

Wskazówka egzaminacyjna: w tego typu zadaniach najpierw policz ile razy rośnie wydajność (mnożniki: linie, zmiany, brygady), a dopiero potem podziel czas bazowy przez ten współczynnik.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Policz, ile razy rośnie łączna wydajność: linie × zmiany. Potem podziel czas bazowy przez ten współczynnik, bo czas jest odwrotnie proporcjonalny do wydajności. W tym zadaniu: 2×3=6, więc 48/6=8 dni.
Wykonujesz to samo zamówienie, ale masz więcej zasobów (linie/zmiany), czyli większą dobową produkcję. Skoro w jednej dobie powstaje więcej sztuk, to potrzeba mniej dób, więc czas maleje. To jest klasyczna zależność odwrotna.
Najczęściej oznacza, że zakład pracuje w dobie trzy razy dłużej (np. 24 h zamiast 8 h). W modelu egzaminacyjnym przyjmuje się, że wydajność na każdej zmianie jest taka sama, więc trzy zmiany dają większą produkcję dobową.
W tym konkretnym układzie nie jest potrzebna do rachunku, bo masz już czas wykonania całego zamówienia w warunkach bazowych. Liczba sztuk pomaga zrozumieć kontekst (że chodzi o jedną pracę do wykonania), ale wynik uzyskasz z samego 48 dni i zmiany zasobów.
Najczęstszy błąd to uwzględnienie tylko jednego czynnika, np. podzielenie 48 dni przez 2 (linie) i pominięcie 3 zmian, albo odwrotnie. Drugi błąd to traktowanie "3 zmiany" jak dodawania dni zamiast mnożenia dobowej wydajności.
Zrób ocenę rzędu wielkości: przechodzisz z 1 linii/1 zmiany na 2 linie/3 zmiany, czyli produkcja dobowa rośnie kilka razy. Czas powinien spaść z 48 dni do wartości jednocyfrowej. Wynik 8 dni pasuje, a 5 dni wygląda podejrzanie zbyt krótko.
Nie zawsze, bo w praktyce pojawiają się ograniczenia: dostępność ludzi, przezbrojenia, awarie, jakość, logistyka materiałowa. Jednak w zadaniach egzaminacyjnych zwykle zakłada się idealną proporcjonalność, jeśli nie podano inaczej.
To jest to samo myślenie, co przy planowaniu kompletacji lub przeładunku: więcej stanowisk i dłuższa praca (więcej zmian) zwiększa przepustowość. Dzięki temu możesz realistycznie planować terminy, zasoby oraz obsługę dostaw i wydań.
Gdy rośnie liczba zasobów (linii, pracowników, zmian), a praca do wykonania jest stała, stosujesz proporcjonalność odwrotną (więcej mocy → mniej czasu). Proporcjonalność wprost pojawia się, gdy rośnie zakres pracy przy stałej wydajności.
Zapisz współczynnik zmiany wydajności: (nowe linie/ stare linie) × (nowe zmiany/ stare zmiany). Następnie zrób jedno dzielenie czasu. Tu: (2/1)×(3/1)=6, więc 48/6. Unikasz wtedy rozpisywania na sztuki lub tempo na dobę.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 58% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że czas realizacji jest odwrotnie proporcjonalny do łącznej "mocy" pracy.

Źródła:

  • Encyklopedia PWN, hasło: "proporcjonalność (wprost i odwrotna)" – https://encyklopedia.pwn.pl/ (dostęp 2026-02-28)
  • Khan Academy (PL), dział: "Proporcje i zależności proporcjonalne" – https://pl.khanacademy.org/math (dostęp 2026-02-28)

Materiały:

  • Materiały z matematyki: proporcjonalność odwrotna, zadania z wydajności pracy
  • Podstawy planowania zdolności produkcyjnych (capacity planning) w logistyce i produkcji
  • Zadania egzaminacyjne z obszaru: czas realizacji, normy czasu, system zmianowy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego