KWALIFIKACJA EKA4 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 41.
Zakłady Obuwnicze sprzedały kontrahentowi obuwie damskie, wystawiając fakturę płatną przelewem w terminie 8 miesięcy. Kwota wynikająca z transakcji będzie wykazywana w bilansie u sprzedawcy jako
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
U sprzedawcy po sprzedaży powstaje należność od kontrahenta (prawo do zapłaty), a nie zobowiązanie. Jest ona krótkoterminowa, gdy na dzień bilansowy termin jej spłaty nie przekracza 12 miesięcy. Przy terminie płatności 8 miesięcy kwota wykazywana jest jako należności krótkoterminowe.

Pełne wyjaśnienie:

Po sprzedaży towarów z odroczonym terminem zapłaty sprzedawca nie "ma długu", lecz ma prawo otrzymać zapłatę od kontrahenta. Z tego powodu w bilansie sprzedawcy ujmuje się to jako należność, a nie zobowiązanie. Zobowiązanie wystąpiłoby po stronie nabywcy, który ma obowiązek zapłaty.

Drugi krok to ustalenie, czy należność jest krótko- czy długoterminowa. W rachunkowości decyduje czas pozostały do spłaty liczony od dnia bilansowego. Jeśli do terminu zapłaty pozostaje nie więcej niż 12 miesięcy, jest to należność krótkoterminowa; gdy pozostaje więcej niż 12 miesięcy – długoterminowa. Przy terminie płatności wynoszącym 8 miesięcy (typowo w tym samym roku obrotowym lub krótko po nim) na dzień bilansowy do spłaty pozostaje maksymalnie 8 miesięcy, więc klasyfikacja to należność krótkoterminowa.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "zobowiązania długoterminowe" – błędna strona transakcji: sprzedawca nie ma obowiązku zapłaty, tylko oczekuje wpływu środków.
  • "zobowiązania krótkoterminowe" – również myli należność (aktywo) ze zobowiązaniem (pasywo); sam termin 8 miesięcy nie zmienia charakteru pozycji.
  • "należności długoterminowe" – byłoby właściwe dopiero wtedy, gdy od dnia bilansowego do spłaty pozostawałoby ponad 12 miesięcy; 8 miesięcy nie spełnia tego kryterium.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zadaj sobie dwa pytania: (1) czy to jest moje prawo do otrzymania środków (należność) czy mój obowiązek zapłaty (zobowiązanie)? (2) ile czasu pozostaje do spłaty od dnia bilansowego w porównaniu do progu 12 miesięcy?

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Należności krótkoterminowe to kwoty, które jednostka ma otrzymać od kontrahentów, gdy termin spłaty przypada nie później niż 12 miesięcy od dnia bilansowego. W praktyce obejmują głównie należności z tytułu dostaw i usług z terminem płatności w ciągu kolejnych miesięcy.
Sprzedawca po wydaniu towaru i wystawieniu faktury ma prawo do otrzymania zapłaty, czyli aktywo (należność). Zobowiązanie to obowiązek zapłaty i powstaje po stronie nabywcy. Najczęstszy błąd na egzaminie to pomylenie perspektywy stron transakcji.
Okres 12 miesięcy porównuje się do czasu pozostałego do spłaty liczonego od dnia bilansowego, a nie od daty faktury. Dlatego ta sama faktura może być krótkoterminowa na jeden dzień bilansowy, a po przesunięciu dnia bilansowego (np. w innym roku obrotowym) – klasyfikacja może się zmienić.
Należność staje się długoterminowa, gdy na dzień bilansowy do terminu zapłaty pozostaje ponad 12 miesięcy. Przykładowo, przy bardzo długich terminach płatności (np. wielomiesięczne odroczenia) lub gdy dzień bilansowy wypada krótko po wystawieniu faktury, a termin zapłaty jest odległy.
W typowej sytuacji tak, bo do terminu zapłaty pozostaje maksymalnie 8 miesięcy. Kluczowe jest jednak kryterium: ile pozostaje do spłaty od dnia bilansowego. Jeśli dzień bilansowy jest późniejszy, to pozostały czas jest jeszcze krótszy, więc klasyfikacja nadal będzie krótkoterminowa.
Najczęściej myli się: (1) należności ze zobowiązaniami (kto ma zapłacić, a kto ma otrzymać), (2) datę faktury z dniem bilansowym, (3) samo "odroczenie" z długim terminem (pomijając próg 12 miesięcy). Warto zawsze zrobić krótką kontrolę tych trzech punktów.
W bilansie należności krótkoterminowe prezentuje się w aktywach obrotowych, najczęściej jako należności z tytułu dostaw i usług. Taka prezentacja wpływa na ocenę płynności, ponieważ zwiększa część aktywów, które mają się zamienić w gotówkę w krótkim horyzoncie.
Należność handlowa wynika bezpośrednio z podstawowej sprzedaży towarów lub usług (faktury sprzedaży). Inne należności mogą wynikać np. z rozrachunków publicznoprawnych, zaliczek czy roszczeń. Na egzaminie pomaga sprawdzenie, czy zdarzenie opisuje typową transakcję sprzedaży z kontrahentem.
Wskaźniki płynności bazują na strukturze aktywów obrotowych i zobowiązań krótkoterminowych. Jeśli należność jest krótkoterminowa, zwiększa aktywa obrotowe, co może poprawić wskaźniki płynności. Gdy jest długoterminowa, trafia do aktywów trwałych i zwykle nie wzmacnia bieżącej oceny zdolności do regulowania zobowiązań.
Stosuj prosty schemat: 1) ustal stronę transakcji (sprzedawca = należność, nabywca = zobowiązanie), 2) porównaj czas do zapłaty od dnia bilansowego z progiem 12 miesięcy, 3) wybierz krótkoterminowe lub długoterminowe. To minimalizuje błędy "na skróty".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "U sprzedawcy po sprzedaży powstaje należność od kontrahenta (prawo do zapłaty), a nie zobowiązanie."

Źródła:

  • [ISAP] https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20231680475
  • Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jednolity), Dz.U. 2023 poz. 120, art. 3 ust. 1 pkt 18-19
  • Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jednolity), Dz.U. 2023 poz. 120, Załącznik nr 1 (wzór bilansu – podział na należności krótko- i długoterminowe)

Materiały:

  • Ustawa o rachunkowości: definicje z art. 3 (należności krótko- i długoterminowe)
  • Załącznik nr 1 do ustawy o rachunkowości: wzór bilansu i podział aktywów
  • Podręczniki do rachunkowości finansowej: prezentacja należności i dzień bilansowy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego