KWALIFIKACJA ELM3 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 12.
Załóżmy, że masz tabelę zawierającą dane znamionowe różnych maszyn manipulacyjnych. Wybierz maszynę, która będzie najbardziej odpowiednia do obsługi obciążenia o masie 100 kg na odległość 2 m.
MaszynaMaksymalne obciążenie [kg]Zasięg roboczy [m]
A753
B1501.5
C1202.5
D902
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby dobrać maszynę manipulacyjną, trzeba spełnić jednocześnie dwa warunki: maksymalne obciążenie ≥ 100 kg oraz zasięg roboczy ≥ 2 m.
Tylko "Maszyna C" ma udźwig 120 kg i zasięg 2,5 m, więc spełnia oba wymagania. Pozostałe maszyny nie spełniają udźwigu lub zasięgu.

Pełne wyjaśnienie:

Dobór maszyny manipulacyjnej z tabeli polega na porównaniu wymagań zadania z danymi znamionowymi urządzeń. W zadaniu wymagane jest przenoszenie/obsługa ładunku o masie 100 kg na odległość 2 m, co wprost przekłada się na dwa niezależne warunki:

  • Udźwig: maksymalne obciążenie urządzenia musi być co najmniej równe 100 kg.
  • Zasięg roboczy: urządzenie musi osiągać co najmniej 2 m.

Odpowiedź "Maszyna C" jest poprawna, ponieważ jako jedyna spełnia oba kryteria jednocześnie: ma maksymalne obciążenie 120 kg (czyli nie mniej niż 100 kg) oraz zasięg 2,5 m (czyli nie mniej niż 2 m). To oznacza, że w typowym doborze po parametrach z tabeli będzie w stanie wykonać zadanie bez przekroczenia granic znamionowych.

Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne?

  • "Maszyna A" odpada z powodu zbyt małego udźwigu (75 kg). Mimo że zasięg 3 m jest wystarczający, przeciążenie jest niedopuszczalne w doborze po parametrach znamionowych.
  • "Maszyna B" ma udźwig 150 kg, ale zasięg 1,5 m jest mniejszy niż wymagane 2 m, więc nie dosięgnie do punktu pracy.
  • "Maszyna D" ma zasięg dokładnie 2 m, ale udźwig 90 kg jest mniejszy niż 100 kg, więc nie spełnia warunku masy.

W praktyce mechatronika warto pamiętać, że takie porównanie to dopiero pierwszy krok: w realnym układzie uwzględnia się jeszcze m.in. masę chwytaka/narzędzia, dynamikę ruchu, zapas bezpieczeństwa i ograniczenia wynikające z montażu. Jednak w tym zadaniu jedyną podstawą wyboru są podane dwie wartości w tabeli.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw porównaj wymagania z tabelą: udźwig musi być co najmniej równy masie ładunku, a zasięg roboczy co najmniej równy wymaganej odległości. Dopiero urządzenia spełniające oba warunki naraz mogą być brane pod uwagę.
To największa masa ładunku, z którą urządzenie może pracować w granicach dopuszczalnych przez producenta. W praktyce zwykle trzeba uwzględnić także masę chwytaka lub narzędzia, bo one również "obciążają" manipulator.
Zasięg roboczy to maksymalna odległość, na jaką manipulator może dosięgnąć w obszarze pracy. Jeśli zasięg jest mniejszy niż wymagana odległość, urządzenie nie wykona zadania nawet wtedy, gdy ma wystarczający udźwig.
Udźwig i zasięg ograniczają urządzenie w różnych "wymiarach" pracy. Wystarczający udźwig bez zasięgu nie pozwoli dosięgnąć do miejsca odkładania, a sam zasięg bez udźwigu grozi przeciążeniem i awarią. Dlatego liczy się spełnienie obu kryteriów naraz.
Nie, jeśli masa ładunku przekracza udźwig znamionowy, dobór jest niepoprawny. Duży zasięg nie kompensuje przeciążenia. Na egzaminie przyjmuj proste kryterium: wartości z tabeli muszą spełniać wymagania bez "tłumaczenia" wyjątków.
Typowe pomyłki to: sprawdzenie tylko jednego parametru (np. tylko udźwigu), przeoczenie jednostek, oraz odczyt z niewłaściwej kolumny. Pomaga prosta procedura: najpierw odrzuć pozycje niespełniające udźwigu, potem sprawdź zasięg.
Ustal dwa progi (tu: 100 kg i 2 m). Następnie przejdź po wierszach tabeli i zaznacz, które pozycje spełniają każdy próg. Szukasz przecięcia warunków, czyli pozycji spełniającej oba. To minimalizuje ryzyko nieuwagi.
W praktyce zostawia się margines na masę chwytaka, dodatkowe elementy, przyspieszenia i zmiany procesu. Dzięki temu układ pracuje stabilniej i bez przeciążeń. W zadaniach tabelarycznych zwykle wybiera się urządzenie spełniające warunki "na papierze".
Gdy dochodzą czynniki dynamiczne (przyspieszanie/hamowanie), długi wysięg, niestandardowe położenia lub duże momenty. Wtedy liczą się także momenty i charakterystyki pracy. W tym pytaniu analizujesz tylko dane z tabeli: kg i metry.
Znaczenie pojęć jest podobne (maksymalna masa i maksymalny zasięg), ale szczegóły zależą od konstrukcji: robota, manipulatora, suwnicy czy układu portalowego. Na potrzeby zadań egzaminacyjnych traktuje się je jako kluczowe parametry do wstępnego doboru.
info

Statystycznie 83% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Pozostałe maszyny nie spełniają udźwigu lub zasięgu."

Źródła:

  • Wikipedia: "Industrial robot" – opis pojęć payload (udźwig) i reach (zasięg), https://en.wikipedia.org/wiki/Industrial_robot (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: "Robotic arm" – ogólne wyjaśnienie parametrów i ograniczeń ramienia/manipulatora, https://en.wikipedia.org/wiki/Robotic_arm (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty szkolne z robotyki przemysłowej i manipulatorów (dane znamionowe, udźwig, zasięg)
  • Instrukcje obsługi (DTR) producentów manipulatorów/robotów – rozdziały o parametrach i ograniczeniach pracy
  • Materiały dydaktyczne z doboru elementów stanowisk zautomatyzowanych (przykłady doboru po udźwigu i zasięgu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego