KWALIFIKACJA ELM2 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 7.
Załóżmy, że naprawiasz układ elektroniczny i musisz zastąpić uszkodzony element. Poniżej znajduje się tabela z danymi dotyczącymi elementu:
Nazwa elementuWartość nominalnaTolerancja
Rezystor220 Ohm±5%
Jaki rezystor powinieneś wybrać do zastąpienia uszkodzonego elementu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny dobór zamiennika wymaga zgodności parametrów z tabeli: 220 Ω oraz tolerancja ±5%.
Opcje 210 Ω i 230 Ω nie spełniają wymaganej wartości nominalnej, a 220 Ω z tolerancją ±10% ma inną klasę dokładności, więc nie jest równoważnym zamiennikiem.

Pełne wyjaśnienie:

W doborze elementu do naprawy kluczowe jest, aby zamiennik miał te same parametry, które były wymagane w układzie. W tabeli podano dwa istotne atrybuty rezystora: wartość nominalną (220 Ω) oraz tolerancję (±5%). Oznacza to, że zastosowany element powinien być rezystorem 220 Ω należącym do klasy tolerancji 5%.

Odpowiedź "Rezystor o wartości 220 Ohm z tolerancją ±5%" jest właściwa, bo zachowuje zarówno wartość nominalną, jak i dokładność (klasę tolerancji) przewidzianą dla projektu lub naprawianego modułu. W praktyce ma to znaczenie np. w dzielnikach napięcia, układach polaryzacji tranzystorów, filtrach RC oraz ogranicznikach prądu, gdzie odchyłka rezystancji wpływa na napięcia, prądy i punkt pracy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Rezystor o wartości 210 Ohm" – zmienia wartość nominalną rezystancji. Nawet jeśli bywa, że układ "zadziała", to nie jest to dobór zgodny z wymaganiem z tabeli i może zmienić prądy lub poziomy napięć.
  • "Rezystor o wartości 220 Ohm z tolerancją ±10%" – ma właściwą wartość nominalną, ale inną tolerancję. Tolerancja opisuje dopuszczalny rozrzut wartości w produkcji; przy ±10% dopuszczalne odchylenie jest większe, więc element jest mniej dokładny niż wymagany.
  • "Rezystor o wartości 230 Ohm" – podobnie jak 210 Ω, nie spełnia wymogu wartości nominalnej i wprowadza zmianę parametrów układu.

Na egzaminie warto pamiętać: jeśli w zadaniu podano tolerancję, to jest ona częścią wymagań doboru (obok mocy, typu, TCR itp.). Gdy pytanie dotyczy "zastąpienia" elementu, najbezpieczniej wybierać zamiennik o tej samej wartości i nie gorszej tolerancji (tj. mniejszej lub równej liczbowo), o ile zadanie nie mówi inaczej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tolerancja rezystora mówi, o ile rzeczywista rezystancja może odbiegać od wartości nominalnej (np. 220 Ω). W naprawie jest ważna, bo zbyt duży rozrzut może zmienić prądy i napięcia w układzie. Dlatego zamiennik powinien mieć co najmniej taką samą (nie gorszą) tolerancję jak oryginał.
Dobierz element o tej samej wartości nominalnej w omach oraz o zgodnej tolerancji. Jeśli układ wymaga 220 Ω ±5%, wybierz rezystor 220 Ω z tolerancją 5% (lub dokładniejszą, np. 1%, jeśli jest dopuszczona). Dodatkowo w praktyce sprawdza się też moc i typ, ale tu nie są podane.
W sensie "wartości nominalnej" jest to 220 Ω, ale tolerancja ±10% oznacza większy dopuszczalny błąd, czyli gorszą dokładność. W zadaniu, gdzie wymagane jest ±5%, taki element nie jest równoważnym zamiennikiem. W praktyce bywa stosowany tylko wtedy, gdy analiza układu potwierdzi, że większy rozrzut nie zaszkodzi.
Zmiana rezystancji zmienia warunki pracy układu: prądy, spadki napięcia i stałe czasowe. Nawet pozornie niewielka różnica może rozstroić dzielnik napięcia lub zmienić prąd LED. W pytaniu podano konkretną wartość nominalną 220 Ω, więc dobór 210 Ω nie spełnia wymagania.
Najprościej użyć multimetru w funkcji pomiaru rezystancji (Ω). Dla wiarygodnego wyniku element najlepiej zmierzyć poza układem lub przynajmniej odlutować jedną końcówkę, bo elementy równoległe w obwodzie mogą zaniżać odczyt. Odczyt porównaj z wartością nominalną i tolerancją.
220 Ω to wartość nominalna rezystancji. W rezystorach przewlekanych bywa kodowana paskami (kolorami), a w SMD – nadrukiem cyfrowym (np. 221 często oznacza 220 Ω). W zadaniu wartość jest już podana wprost w tabeli, więc nie trzeba jej dekodować.
Tolerancja jest kluczowa tam, gdzie rezystory ustalają dokładne proporcje lub punkty pracy: dzielniki napięcia, układy pomiarowe, wzmacniacze operacyjne, filtry RC i układy odniesienia. W takich miejscach większy rozrzut wartości może powodować większy błąd działania albo rozbieżności między egzemplarzami urządzeń.
Typowe błędy to: wybór "podobnej" wartości zamiast dokładnie wymaganej, pominięcie tolerancji, nieuwzględnienie mocy (za mała moc → przegrzewanie) oraz dobór nieodpowiedniego typu (np. inna konstrukcja, inny współczynnik temperaturowy). Na egzaminie zwykle sprawdzają zgodność z podanymi parametrami.
Zwykle mniejsza tolerancja oznacza większą dokładność, więc taki rezystor może być bezpieczniejszy pod względem parametrów elektrycznych. Jednak "lepszy" nie zawsze znaczy "właściwy": trzeba jeszcze dopasować moc, rozmiar, typ i dostępność. W zadaniu egzaminacyjnym liczy się przede wszystkim zgodność z wymaganiem z tabeli.
Ćwicz rozpoznawanie parametrów rezystorów: wartość nominalna, tolerancja oraz podstawowe metody oznaczeń (paski, nadruki SMD). Rozwiązuj zadania na dobór zamienników oraz proste weryfikacje multimetrem. Warto też pamiętać, że jeśli w treści podano tolerancję, to jest ona warunkiem wyboru, nie "dodatkiem".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 73% zdających egzamin. średnio łatwe

Źródła:

  • IEC 60063:2015, "Preferred number series for resistors and capacitors" (opis szeregów wartości preferowanych i powiązanie z tolerancją) – dokument normatywny
  • Digi-Key, "Resistor Tolerance" (opis znaczenia tolerancji rezystorów) https://www.digikey.com/en/resources/conversion-calculators/conversion-calculator-resistor-tolerance - dostęp 2026-02-27
  • All About Circuits, "Resistor Tolerances" (wyjaśnienie pojęcia tolerancji i jej wpływu na dobór) https://www.allaboutcircuits.com/textbook/direct-current/chpt-2/resistor-color-codes/ - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Instrukcje serwisowe i schematy ideowe urządzeń (sekcja BOM / wykaz elementów)
  • Podstawy elektroniki: rozdziały o rezystorach i tolerancji
  • Karty katalogowe rezystorów (parametry: tolerancja, moc, typ, TCR)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego