W zapisie soczewki sfero-cylindrycznej sph opisuje składową sferyczną, a cyl składową cylindryczną odpowiedzialną za korekcję astygmatyzmu. Dla tej samej soczewki można wykonać transpozycję zapisu (przejście między równoważnymi zapisami), zachowując identyczne moce w dwóch głównych przekrojach.
Reguły transpozycji są stałe:
- Nowa sfera = stara sfera + stary cylinder
- Nowy cylinder = stary cylinder ze zmienionym znakiem
- Nowa oś = stara oś + 90° (a wynik sprowadza się do zakresu 0–180°)
Dla zapisu sph +4,25 cyl +1,25 oś 70°:
- Nowa sfera: 4,25 + 1,25 = 5,50
- Nowy cylinder: +1,25 po zmianie znaku daje −1,25 (w praktyce odpowiada to zapisowi w drugim układzie odniesienia mocy)
- Nowa oś: 70° + 90° = 160°
Odpowiedź uznana za poprawną wskazuje równoważność w ujęciu, w którym porównuje się moce w osiach prostopadłych: jedna składowa pozostaje na osi 70°, a druga po transpozycji przechodzi na 160°.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Zwykle zawierają jeden z typowych błędów: pozostawienie tej samej osi mimo transpozycji, pomylenie znaku cylindra albo niepoprawne przeniesienie mocy (np. wpisanie 5,50 przy złej osi). Na egzaminie najbezpieczniej jest zawsze wykonać trzy kroki w tej samej kolejności: dodaj cylinder do sfery, zmień znak cylindra, dodaj 90° do osi i znormalizuj do 0–180°.
