KWALIFIKACJA MEP2 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 39.
Zapis wymiaru $14H6/s7 określa pasowanie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapis ⌀14H6/s7 opisuje parę: otwór w polu tolerancji H6 oraz wałek w polu tolerancji s7. Litera "H" oznacza otwór o dolnej odchyłce równej 0, natomiast "s" dla wałka zwykle leży powyżej zera, co daje ujemny luz (wcisk). Taki układ klasyfikuje się jako pasowanie wtłaczane zwykłe.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie ⌀14H6/s7 należy czytać jako pasowanie otwór–wałek w systemie ISO tolerancji i pasowań: otwór ma pole tolerancji H6, a wałek ma pole tolerancji s7.

Co mówi "H6" o otworze?
Litera H dla otworu oznacza, że dolna odchyłka otworu jest równa 0. Innymi słowy, najmniejszy dopuszczalny otwór nie jest mniejszy od wymiaru nominalnego (nie "schodzi" poniżej nominału). Liczba 6 określa klasę dokładności (szerokość tolerancji IT).

Co mówi "s7" o wałku?
Litera s dla wałka oznacza pole tolerancji przesunięte powyżej zera (dodatnie odchyłki). To typowa sytuacja, gdy wałek jest "większy" względem nominału. Liczba 7 to klasa dokładności wałka.

Wniosek o rodzaju pasowania
Jeżeli otwór jest w systemie "H" (od zera w górę), a wałek ma pole tolerancji "s" (również powyżej zera, zwykle jeszcze wyżej), to bardzo często otrzymujemy pasowanie z wciskiem, czyli takie, w którym po złożeniu elementów nie ma luzu, a do montażu potrzebna jest siła (np. prasa) lub metody termiczne.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "wtłaczane zwykłe", bo opisuje pasowanie interferencyjne typowe dla trwałych osadzeń.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "suwliwe" dotyczy pasowań z wyraźnym luzem (łatwy przesuw/obrót). Przy wałku "s" oczekuje się wcisku, nie luzu.
  • "lekko wtłaczane" sugeruje mniejszy wcisk (łagodniejsze pasowanie). W samym zapisie H6/s7 nie ma przesłanek, by klasyfikować je jako "lekko" zamiast "zwykłe" w ramach tego zestawu odpowiedzi.
  • "wciskane" jest bliskie znaczeniowo pasowaniom wtłaczanym, ale w przyjętej klasyfikacji w pytaniu rozróżnia się "wciskane" od "wtłaczane zwykłe"; dla H6/s7 właściwa jest kategoria wtłaczana.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy wałek jest "powyżej" czy "poniżej" zera (litery a–h zwykle poniżej, j–z zwykle powyżej). Dopiero potem oceniaj, czy wyjdzie luz, przejście czy wcisk.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To oznaczenie pasowania otwór–wałek: nominalna średnica wynosi 14, otwór ma tolerancję H6, a wałek tolerancję s7. Litery określają położenie pól tolerancji względem wymiaru nominalnego, a liczby (6 i 7) – klasę dokładności.
Najpierw oceń położenie pól tolerancji: otwór "H" zaczyna się od zera, a wałki z literami z końca alfabetu (np. "s") są zwykle powyżej zera. Gdy wałek wypada "większy" niż otwór, powstaje wcisk; gdy "mniejszy", powstaje luz.
"H" jest bazą otworu: dolna odchyłka wynosi 0, co upraszcza dobór narzędzi i technologii obróbki. W praktyce często utrzymuje się otwór w systemie H, a rodzaj pasowania zmienia się doborem litery i klasy tolerancji wałka.
Pasowanie wtłaczane oznacza wcisk: elementów nie da się swobodnie złożyć ręką, zwykle potrzebna jest prasa lub odpowiednia metoda montażu (np. podgrzanie otworu lub schłodzenie wałka). Połączenie jest trwałe i eliminuje luz.
W praktyce oba terminy bywają używane blisko znaczeniowo, ale w zadaniach egzaminacyjnych często występuje rozróżnienie stopnia wcisku (np. lekki, zwykły, ciężki). Dlatego warto trzymać się klasyfikacji z tablic pasowań, a nie intuicji językowej.
Typowy błąd to ocenianie tylko "H6" i pomijanie "s7". Drugi błąd to uproszczenie, że "H" zawsze daje luz. O rodzaju pasowania decyduje para otwór–wałek i ich wzajemne położenie, a nie jeden symbol.
Stosuje się je, gdy trzeba uzyskać trwałe osadzenie bez luzu, np. przy montażu tulei, opraw, pierścieni lub elementów ustalających, gdzie nawet mały luz mógłby pogorszyć osiowość, stabilność ustawienia lub powtarzalność pozycjonowania.
Wybór zależy od wartości wcisku i wrażliwości części. Dla większych wcisków używa się prasy i przyrządów prowadzących, a dla elementów delikatnych często metod termicznych (podgrzanie otworu / schłodzenie wałka), by zmniejszyć siłę montażu i ryzyko uszkodzeń.
Pasowanie suwliwe zapewnia luz umożliwiający przesuw lub łatwy montaż/demontaż, więc elementy mogą się przemieszczać. Pasowanie wtłaczane daje wcisk i połączenie trwałe – nie ma luzu, a montaż wymaga siły lub zabiegów technologicznych.
Pomaga reguła: im dalej litera wałka od "h" w stronę końca alfabetu, tym częściej pole tolerancji jest "wyżej" (wałek większy). Przy otworze H (od zera w górę) takie wałki zwykle dają wcisk. To skrót myślowy, który potem weryfikuje się tablicami.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 37% zdających egzamin. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Zapis ⌀14H6/s7 opisuje parę: otwór w polu tolerancji H6 oraz wałek w polu tolerancji s7."

Źródła:

  • Wikipedia: "ISO system of limits and fits" (opis literowych pól tolerancji i idei pasowań) https://en.wikipedia.org/wiki/ISO_system_of_limits_and_fits (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Tablice tolerancji i pasowań (system ISO) stosowane w rysunku technicznym
  • Podręcznik do rysunku technicznego maszynowego (dział: tolerancje, pasowania)
  • Ćwiczenia z doboru pasowań dla połączeń wałek–otwór w montażu mechanicznym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego