KWALIFIKACJA ROL3 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 19.
Zastanów się nad poniższą tabelą przedstawiającą różne środki ochrony roślin i ich wpływ na pszczoły miodne. Który z tych środków jest najmniej szkodliwy dla pszczół?
Środek ochrony roślin Wpływ na pszczoły miodne
Neonikotynoidy Wysoka toksyczność
Fungicydy Niska toksyczność
Herbicydy Umiarkowana toksyczność
Piretroidy Wysoka toksyczność
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na podstawie tabeli najmniej szkodliwy dla pszczół jest środek o najniższej toksyczności.
W zestawieniu tylko "Fungicydy" mają opis "Niska toksyczność", podczas gdy pozostałe pozycje mają "Umiarkowana" lub "Wysoka toksyczność", więc to one są właściwym wyborem.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie wymaga porównania informacji podanych w tabeli. Kryterium "najmniej szkodliwy" odpowiada wprost najniższemu poziomowi toksyczności opisanej dla pszczół miodnych. W tabeli jedyną pozycją oznaczoną jako "Niska toksyczność" są fungicydy, dlatego ta odpowiedź jest poprawna.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, ponieważ w tabeli przypisano im wyższy poziom ryzyka:

  • Neonikotynoidy – opis "Wysoka toksyczność", więc nie mogą być uznane za najmniej szkodliwe w tym zestawieniu.
  • Herbicydy – "Umiarkowana toksyczność"; to poziom pośredni, a pytanie dotyczy minimalnego wpływu.
  • Piretroidy – również "Wysoka toksyczność", co wyklucza je jako odpowiedź.

W praktyce ogrodniczej warto pamiętać, że "toksyczność" zależy od wielu czynników (substancji czynnej, dawki, formulacji, terminu zabiegu, sposobu aplikacji i ekspozycji zapylaczy). Na egzaminie w tym typie zadania należy jednak kierować się wyłącznie danymi z tabeli i konsekwentnie wybierać najniższy wskazany poziom toksyczności.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Toksyczność dla pszczół to miara szkodliwego działania substancji na owady zapylające, np. po kontakcie lub spożyciu. W praktyce zależy od dawki, substancji czynnej, sposobu aplikacji i ekspozycji. W zadaniach tabelarycznych na egzaminie zwykle porównuje się poziomy: niska, umiarkowana, wysoka.
Należy przyjąć jedno kryterium porównania: "najmniej szkodliwy" = "najniższa toksyczność". Następnie wskazać wiersz z opisem "niska toksyczność". Jeśli kilka wierszy ma "niską", pytanie byłoby niejednoznaczne, ale tutaj występuje tylko jedna taka pozycja.
Neonikotynoidy to grupa substancji, które mogą oddziaływać na układ nerwowy owadów. Ryzyko zależy jednak od konkretnej substancji i warunków stosowania. W kontekście egzaminu liczy się to, co podaje tabela – jeśli wskazuje "wysoką toksyczność", nie wybiera się tej opcji jako najmniej szkodliwej.
Nie. "Fungicydy" to szeroka grupa preparatów o różnych substancjach czynnych i formulacjach. Wpływ na pszczoły może się różnić, a ryzyko zależy także od terminu zabiegu i sposobu aplikacji. W tym pytaniu oceniasz wyłącznie informacje z tabeli, a nie regułę "zawsze/ nigdy".
Najczęściej: (1) nieuwaga i pomylenie "umiarkowana" z "niska", (2) wybór odpowiedzi na podstawie skojarzeń zamiast danych, (3) pominięcie słowa "najmniej", (4) przeczytanie tylko pierwszego wiersza tabeli. Pomaga podkreślenie w myślach skali: niska < umiarkowana < wysoka.
Ryzyko zwykle rośnie, gdy zabieg wykonuje się w czasie oblotu pszczół (np. w ciągu dnia), podczas kwitnienia lub gdy występuje znoszenie cieczy użytkowej na rośliny atrakcyjne dla zapylaczy. Znaczenie ma też dawka i sposób aplikacji. Dlatego oprócz doboru preparatu liczy się technika i termin zabiegu.
Etykieta (instrukcja stosowania) zawiera kluczowe informacje o warunkach bezpiecznego użycia, w tym ograniczenia w okresie kwitnienia, wymagane odstępy czasowe, zasady minimalizowania znoszenia oraz ostrzeżenia dotyczące organizmów niebędących celem zwalczania. W praktyce to ona jest podstawowym dokumentem do oceny ryzyka.
Mogą pośrednio lub w określonych warunkach. Choć herbicydy są ukierunkowane na rośliny, pszczoły mogą mieć kontakt z kroplami cieczy, pyłem lub pozostałościami na roślinach. Dodatkowo zabiegi mogą zmieniać bazę pożytkową (kwiaty). W pytaniu egzaminacyjnym kieruj się jednak oceną toksyczności podaną w tabeli.
Jeśli w treści podano tabelę/opis i pytanie brzmi "który z tych" lub "na podstawie poniższych danych", zwykle oczekuje się odpowiedzi wynikającej z porównania wpisów. Gdy brak danych, a pytanie dotyczy zasad stosowania, terminów lub procedur, wtedy trzeba odwołać się do wiedzy praktycznej i przepisów/etykiet.
Ucz się łączyć trzy elementy: (1) rozpoznawanie grup środków ochrony roślin, (2) interpretację ostrzeżeń i zaleceń z etykiet, (3) zasady ograniczania ryzyka (termin zabiegu, znoszenie, dobór techniki). Ćwicz też szybkie czytanie tabel i wyłapywanie słów kluczowych: "najmniej", "minimalna", "niska".
info

Około 74% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Źródła:

  • European Food Safety Authority (EFSA), "Guidance on the risk assessment of plant protection products on bees (Apis mellifera, Bombus spp. and solitary bees)", EFSA Journal 2013;11(7):3295, https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2013.3295 (dostęp 2026-03-01)
  • European Commission, Food Safety – Pesticides: "Neonicotinoids", https://food.ec.europa.eu/plants/pesticides/approval-active-substances/renewal-approval/neonicotinoids_en (dostęp 2026-03-01)
  • OECD, Series on Testing and Assessment – "Guidance Document on Honey Bee (Apis mellifera L.) Brood Testing", https://www.oecd.org/chemicalsafety/testing/ (wyszukiwanie w serii OECD dot. testów na pszczołach; dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z integrowanej ochrony roślin (IOR) dla upraw ogrodniczych
  • Podręczniki/kompendia o wpływie pestycydów na owady zapylające
  • Instrukcje etykiet środków ochrony roślin (sekcje dot. bezpieczeństwa dla pszczół)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego