KWALIFIKACJA ROL4 - TEST WIEDZY NR 8

PYTANIE NR 15.
Zaznacz prawidłowe stwierdzenie dotyczące środków ochrony roślin.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prawdziwe jest stwierdzenie, że wpływ środków ochrony roślin na środowisko zależy od wielu czynników: rodzaju (np. herbicyd, fungicyd), formy użytkowej, dawki i techniki aplikacji.
Uogólnienia typu "zawsze szkodliwe", "zawsze bezpieczne" lub "bez wpływu" są nieprawdziwe, bo ryzyko wynika z ekspozycji i warunków zabiegu.

Pełne wyjaśnienie:

Wpływ środków ochrony roślin na środowisko nie jest stały i nie da się go opisać jednym skrajnym stwierdzeniem. O tym, czy zabieg stanowi większe czy mniejsze obciążenie dla środowiska, decyduje m.in.:

  • rodzaj środka i jego właściwości (inne ryzyko mogą stwarzać środki o różnym mechanizmie działania i trwałości w środowisku),
  • forma użytkowa (formulacja) – wpływa na sposób rozprowadzania, znoszenie i możliwość przedostawania się do wody lub gleby,
  • sposób stosowania: dawka, liczba zabiegów, termin, ustawienia opryskiwacza, warunki pogodowe (wiatr, temperatura),
  • warunki lokalne – np. bliskość cieków wodnych, obecność roślin kwitnących i owadów zapylających.

Dlatego poprawne jest zdanie, że środki ochrony roślin mogą mieć różny wpływ w zależności od rodzaju, formy i sposobu użycia.

Stwierdzenie "Środki ochrony roślin są zawsze szkodliwe dla środowiska" jest błędne, bo pomija sytuacje, w których przy prawidłowym doborze i zastosowaniu ryzyko może być ograniczane (np. właściwy termin, techniki redukcji znoszenia, działania integrowanej ochrony roślin ograniczające liczbę zabiegów).

Stwierdzenie "Środki ochrony roślin są zawsze bezpieczne dla środowiska" także jest błędne, ponieważ niewłaściwe użycie (zła dawka, zły termin, oprysk przy wietrze, brak ostrożności przy wodach) może zwiększać zagrożenie dla organizmów niebędących celem zabiegu i dla wód.

Stwierdzenie "Środki ochrony roślin nie mają wpływu na środowisko" jest nieprawdziwe, bo sama ich funkcja wiąże się z oddziaływaniem biologicznym, a więc potencjalnie również z oddziaływaniem ubocznym. W praktyce zawodowej ogrodnika kluczowe jest myślenie kategoriami ryzyka (właściwości środka + ekspozycja) i stosowanie zasad minimalizujących negatywne skutki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej decydują: rodzaj i właściwości środka, forma użytkowa (np. koncentrat, granulat), dawka, liczba zabiegów oraz technika aplikacji. Duże znaczenie mają też warunki pogodowe i lokalne (wiatr, bliskość wód), bo zmieniają ekspozycję organizmów niebędących celem zabiegu.
W ochronie roślin wiele zjawisk zależy od warunków: dawki, terminu, sprzętu i pogody. Sformułowanie "zawsze" pomija wyjątki i zmienność ryzyka. Egzamin często sprawdza, czy zdający rozumie zależności, a nie myśli "zero-jedynkowo".
Stosuj dawkę i termin zgodne z etykietą, wybieraj techniki ograniczające znoszenie (np. właściwe rozpylacze), nie wykonuj zabiegów przy wietrze, chroń strefy przy ciekach wodnych i dbaj o sprawność opryskiwacza. Ograniczaj liczbę zabiegów przez monitoring i metody niechemiczne.
Znoszenie to przenoszenie kropel oprysku poza chronioną uprawę (np. na sąsiednie rośliny, pasiekę, wodę). Zwiększa to niepotrzebną ekspozycję środowiska, może szkodzić organizmom pożytecznym i powodować straty środka. Ogranicza się je techniką oprysku i doborem warunków pogodowych.
Ryzyko zależy od środka i sposobu użycia. Nawet jeśli preparat ma mniejsze oddziaływanie, zły termin (np. podczas oblotu) może zwiększyć narażenie. W praktyce minimalizuje się ryzyko przez dobór preparatu, wykonywanie zabiegów w odpowiednim czasie oraz unikanie oprysków na rośliny kwitnące.
Najczęstsze błędy to wybór skrajności ("zawsze szkodliwe" albo "zawsze bezpieczne") oraz ignorowanie czynników takich jak dawka, pogoda i technika zabiegu. Uczniowie czasem mylą "toksyczność" z "ryzykiem" i zapominają, że ryzyko rośnie, gdy rośnie ekspozycja.
Forma użytkowa (formulacja) to sposób przygotowania środka do stosowania, który wpływa na zachowanie w środowisku i w trakcie aplikacji. Inaczej zachowuje się środek w formie granulatu, inaczej w koncentracie do rozcieńczania. Może to zmieniać np. pylenie, znoszenie i możliwość spływu do wód.
Ryzyko zwykle rośnie przy niekorzystnej pogodzie (wiatr, upał), przy zbyt dużej dawce lub częstych zabiegach, a także gdy zabieg wykonuje się blisko wód lub w obecności organizmów wrażliwych (np. zapylaczy). Duże znaczenie ma też niesprawny sprzęt i zła kalibracja opryskiwacza.
Integrowana ochrona roślin zakłada, że zabieg chemiczny jest jednym z narzędzi, a nie jedynym rozwiązaniem. Stosuje się monitoring i progi szkodliwości, metody agrotechniczne, biologiczne i mechaniczne, aby ograniczyć liczbę oprysków. Mniej zabiegów i lepsze dopasowanie oznacza mniejsze obciążenie środowiska.
Szukaj odpowiedzi, które mówią o zależnościach ("zależy od…", "w zależności od dawki/warunków"), a ostrożnie traktuj skrajności ("zawsze", "nigdy", "bez wpływu"). W ochronie roślin zwykle prawidłowe jest myślenie w kategoriach ryzyka, czyli właściwości środka + ekspozycja.
info

Statystycznie 70% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Źródła:

  • European Food Safety Authority (EFSA) – Pesticides (opis oceny ryzyka i bezpieczeństwa), https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/pesticides - dostęp 2026-03-01
  • FAO – International Code of Conduct on Pesticide Management (zagadnienia wpływu i zarządzania ryzykiem), https://www.fao.org/agriculture/crops/thematic-sitemap/theme/pests/code/en/ - dostęp 2026-03-01
  • Gov.pl – informacje o środkach ochrony roślin (obszar rolnictwo), https://www.gov.pl/web/rolnictwo - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe PIORiN dotyczące bezpiecznego stosowania środków ochrony roślin
  • Podręczniki do integrowanej ochrony roślin dla szkół rolniczych/ogrodniczych
  • Poradniki producentów opryskiwaczy o technikach ograniczania znoszenia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego