KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 15.
Zawór dławiąco-zwrotny 1V2 układu pneumatycznego przedstawionego na schemacie umożliwia powolne
Ilustracja przedstawia schemat układu pneumatycznego, który jest częścią egzaminu zawodowego dla kwalifikacji mechatronik,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zawór dławiąco-zwrotny reguluje przepływ tylko w jednym kierunku, a w przeciwnym umożliwia swobodny przepływ przez zawór zwrotny.
Jeśli jest włączony jako dławienie na wypływie dla danego kierunku ruchu, to ogranicza odpływ powietrza z komory siłownika i tym samym spowalnia odpowiedni ruch tłoczyska.

Pełne wyjaśnienie:

Zawór dławiąco-zwrotny (jednokierunkowy regulator przepływu) łączy w sobie dławik oraz zawór zwrotny. Oznacza to, że w jednym kierunku przepływ jest zdławiony (regulowany pokrętłem), a w kierunku przeciwnym powietrze płynie praktycznie swobodnie przez obejście z zaworem zwrotnym.

W zadaniu kluczowe są dwa pojęcia:

  • dławienie na dopływie (meter-in) – ogranicza strumień powietrza dopływający do komory siłownika,
  • dławienie na wypływie (meter-out) – ogranicza strumień powietrza wypływający z przeciwnej komory siłownika.

W praktyce sterowania siłownikami często preferuje się dławienie na wypływie, ponieważ daje ono stabilniejszą prędkość przy zmiennym obciążeniu: siłownik "nie ucieka", a ruch jest mniej podatny na szarpanie.

Poprawna odpowiedź wskazuje, że zawór 1V2 umożliwia powolne wsunięcie tłoczyska metodą dławienia na wypływie. Oznacza to, że w fazie wsuwania zawór ogranicza odpływ powietrza z tej komory, która jest opróżniana podczas wsuwu. Mniejszy wypływ = wolniejsze opróżnianie komory = mniejsza prędkość ruchu tłoczyska.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Wysunięcie… dławieniem na wypływie" – dotyczy przeciwnego kierunku ruchu. W tym układzie (dla zaworu 1V2) dławienie na wypływie jest przypisane do wsuwu, nie do wysuwu.
  • "Wsunięcie… dławieniem na dopływie" – myli stronę regulacji. Dławienie na dopływie ogranicza zasilanie komory, a nie kontroluje odpływu z komory przeciwnej.
  • "Wysunięcie… dławieniem na dopływie" – jednocześnie błędny jest zarówno kierunek ruchu, jak i sposób dławienia.

Wskazówka egzaminacyjna: aby nie pomylić dopływu z wypływem, najpierw ustal, która komora siłownika jest napełniana, a która opróżniana w danym ruchu, a dopiero potem przypisz do niej element dławiący.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To element, który w jednym kierunku dławi (reguluje) przepływ powietrza, a w przeciwnym umożliwia przepływ swobodny przez zawór zwrotny. Służy głównie do ustawiania prędkości ruchu siłowników i poprawy płynności pracy układu.
Najpierw ustal, która komora siłownika jest zasilana (dopływ), a która jest opróżniana (wypływ) dla danego ruchu. Jeśli zawór ogranicza przepływ na przewodzie odprowadzającym z opróżnianej komory, to jest to dławienie na wypływie.
Przy dławieniu na wypływie powietrze "zamyka" się w komorze i tworzy kontrolowane przeciwciśnienie. To tłumi wahania wynikające ze zmian obciążenia i zmniejsza ryzyko szarpania. Dlatego w wielu aplikacjach jest to preferowana metoda regulacji prędkości.
Typowe objawy to: zbyt szybki ruch w jednym kierunku, szarpanie przy starcie, różne prędkości przy zmianie obciążenia oraz trudność w ustawieniu powtarzalnego czasu cyklu. Czasem siłownik może się "blokować", jeśli dławienie jest zbyt duże.
Nie. Z definicji reguluje przepływ tylko w jednym kierunku, a w drugim umożliwia przepływ prawie bez oporu przez obejście z zaworem zwrotnym. Mylenie go z dławikiem dwukierunkowym to częsta przyczyna błędów w zadaniach i w montażu.
Trzeba zidentyfikować, który przewód odpowiada za przepływ powietrza podczas wsuwu i w którym miejscu ma być ograniczenie. Następnie ustawia się dławienie po tej stronie obwodu (dopływ lub wypływ) zgodnie z koncepcją przyjętą w układzie.
Dławienie na dopływie bywa stosowane w prostych układach lub gdy wymagania aplikacji tego wymagają, ale może być bardziej wrażliwe na zmiany obciążenia. W praktyce decyzja zależy od typu siłownika, obciążenia, wymaganej płynności ruchu oraz konstrukcji całego układu.
Najczęściej używa się zaworów dławiąco-zwrotnych (jednokierunkowych regulatorów przepływu), a także dławików dwukierunkowych. W bardziej rozbudowanych układach spotyka się rozwiązania z czujnikami i regulacją w pętli, ale na poziomie podstawowym dominują regulatory przepływu.
Wysuw występuje, gdy zasilana jest komora powodująca wysunięcie pręta (zwykle strona bez tłoczyska), a komora przeciwna jest opróżniana. Wsuw jest odwrotny: zasilana jest komora po stronie tłoczyska, a druga komora oddaje powietrze do wylotu.
Ćwicz analizę kierunku przepływu: dla każdego ruchu siłownika narysuj strzałki "dopływ" i "wypływ". Utrwal, że zawór dławiąco-zwrotny reguluje tylko jeden kierunek. Rozwiązuj zadania na schematach i porównuj, czy regulacja dotyczy wysuwu czy wsuwu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 35% zdających egzamin. bardzo trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do pneumatyki siłowej (rozdziały: regulacja prędkości siłowników, dławienie na dopływie/wypływie)
  • Materiały szkoleniowe producentów pneumatyki (sekcje: one-way flow control, meter-in/meter-out)
  • Schematy przykładowych układów pneumatycznych do ćwiczeń (zawór dławiąco-zwrotny przy króćcach siłownika)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego