KWALIFIKACJA ELM3 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 22.
Zawory zwrotno-dławiące, w przedstawionym na rysunku układzie sterowania pneumatycznego, realizują dławienie
Rysunek techniczny przedstawia schemat układu sterowania pneumatycznego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zawór zwrotno-dławiący przepuszcza swobodnie w jednym kierunku (obejściem przez zawór zwrotny), a w przeciwnym wymusza przepływ przez dławik.
W tym układzie swobodny przepływ jest do siłownika, więc dławienie zachodzi przy odpływie z siłownika, czyli na wylocie (meter-out) dla 1V1 i 1V2.

Pełne wyjaśnienie:

Zawór zwrotno-dławiący łączy dławik nastawny z zaworem zwrotnym połączonym równolegle. Oznacza to, że w jednym kierunku powietrze może płynąć "na skróty" przez zawór zwrotny (bez istotnego ograniczenia), a w kierunku przeciwnym zawór zwrotny się zamyka i wtedy przepływ jest wymuszony przez dławik, co pozwala regulować prędkość ruchu siłownika.

W rozpatrywanym schemacie (dla zaworów 1V1 i 1V2) orientacja symbolu zaworu zwrotnego wskazuje, że swobodny przepływ jest w kierunku do siłownika. Skoro dopływ do komory siłownika nie jest dławiony, to regulacja odbywa się wtedy, gdy powietrze wypływa z komory siłownika. Taka konfiguracja to dławienie na wylocie (meter-out).

  • Dlaczego "na wylocie - zawory 1V1 i 1V2" jest poprawne? Bo oba zawory są ustawione tak, że podczas napełniania komory siłownika przepływ jest swobodny, natomiast podczas opróżniania komory zawór zwrotny blokuje obejście i powietrze musi przejść przez dławik.
  • Dlaczego "na wlocie - zawory 1V1 i 1V2" jest niepoprawne? Dławienie na wlocie występowałoby wtedy, gdyby to dopływ do siłownika był zmuszony do przejścia przez dławik, a odpływ był swobodny. Tu jest odwrotnie.
  • Dlaczego odpowiedzi mieszane (1V1 inaczej niż 1V2) są niepoprawne? W schemacie oba elementy 1V1 i 1V2 są pokazane jako identycznie zorientowane, więc realizują ten sam sposób dławienia na obu liniach siłownika.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal kierunek swobodnego przepływu przez zawór zwrotny, a dopiero potem wnioskuj o dławieniu. W zaworze zwrotno-dławiącym dławienie zawsze dotyczy kierunku przeciwnego do swobodnego przepływu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To element łączący dławik nastawny z zaworem zwrotnym połączonym równolegle. W jednym kierunku powietrze płynie swobodnie (obejściem przez zawór zwrotny), a w przeciwnym jest zmuszone przejść przez dławik, co umożliwia regulację prędkości siłownika.
Sprawdź kierunek swobodnego przepływu przez zawór zwrotny. Jeśli swobodny przepływ jest do siłownika, to dławienie będzie z siłownika (meter-out). Jeśli swobodny przepływ jest z siłownika, to dławienie dotyczy dopływu (meter-in).
Meter-out daje stabilniejszą kontrolę prędkości tłoka przy zmiennym obciążeniu. Zamiast ograniczać dopływ, kontroluje odpływ powietrza z komory siłownika, co zmniejsza ryzyko "uciekania" tłoka i pomaga uzyskać płynniejszy ruch w praktycznych układach.
Oznacza to, że zawór zwrotny jest połączony równolegle do dławika i w kierunku swobodnego przepływu otwiera obejście o małym oporze. Wtedy powietrze nie musi przechodzić przez dławik. W kierunku przeciwnym zawór zwrotny zamyka obejście.
Najczęstszy błąd to utożsamienie "dławienia" z kierunkiem dopływu, bez analizy zaworu zwrotnego. Drugi błąd to patrzenie tylko na miejsce montażu elementu (blisko siłownika) zamiast na orientację symbolu. Kluczowe jest ustalenie, gdzie jest swobodny przepływ.
Mogłyby, gdyby były narysowane z różną orientacją zaworu zwrotnego. W typowym układzie przy siłowniku dwustronnego działania montuje się dwa jednakowo ustawione zawory dławiąco-zwrotne, aby kontrolować prędkość zarówno przy wysuwie, jak i przy wsuwie.
Meter-in stosuje się rzadziej, zwykle przy niewielkich i stabilnych obciążeniach, gdy zależy nam na ograniczeniu dopływu. Przy zmiennych obciążeniach może pogarszać stabilność ruchu. Dlatego w praktyce egzaminacyjnej częściej spotyka się meter-out jako rozwiązanie bazowe.
Zawór rozdzielający 5/2 przełącza zasilanie między dwiema komorami siłownika: jedną zasila, a drugą odpowietrza. Zawory zwrotno-dławiące na przewodach do komór nie zmieniają logiki przełączania, ale regulują przepływ (a więc prędkość ruchu) w odpowiednim kierunku.
Błędna orientacja lub interpretacja zaworu może spowodować zbyt szybki ruch siłownika, szarpanie lub utratę kontroli przy obciążeniu. W skrajnych przypadkach element wykonawczy może "uciec" pod wpływem sił zewnętrznych. Dlatego na egzaminie trzeba rozumieć, co jest dławione.
Zrób 3 kroki: (1) znajdź zawór zwrotno-dławiący, (2) ustal kierunek swobodnego przepływu przez zawór zwrotny, (3) przyjmij, że dławienie jest w kierunku przeciwnym. To wystarcza do rozróżnienia "na wlocie" i "na wylocie".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 67% zdających egzamin. średnie

Materiały:

  • Notatki/rozdziały o elementach przygotowania i sterowania powietrzem w pneumatyce
  • Ćwiczenia z czytania schematów: zawory 5/2, siłowniki dwustronnego działania, zawory zwrotno-dławiące
  • Karty katalogowe producentów elementów pneumatyki (sekcje: zasada działania zaworu dławiąco-zwrotnego, meter-in/meter-out)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego