KWALIFIKACJA MEC3 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 6.
Zdjęcie przedstawia
Ilustracja przedstawia narzędzie mechaniczne, które jest rozwiertakiem nastawnym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozwiertak nastawny służy do dokładnego wykańczania otworów i ma możliwość regulacji średnicy (konstrukcja "rozsuwana", zwykle z rowkami wiórowymi). Pogłębiacz czołowy pracuje głównie na dnie/na czole otworu, a gwintowniki mają zarys gwintu do nacinania gwintów wewnętrznych, czego rozwiertak nie posiada.

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznanie narzędzia na fotografii wymaga zwrócenia uwagi na funkcję oraz cechy geometryczne części roboczej.

Poprawna odpowiedź to "rozwiertak nastawny", ponieważ jest to narzędzie przeznaczone do rozwiercania, czyli dokładnego wykańczania wcześniej wykonanego otworu (np. po wierceniu lub wstępnym roztaczaniu). Rozwiertaki służą do uzyskania lepszej dokładności średnicy, geometrii otworu oraz jakości powierzchni. W wersji nastawnej konstrukcja umożliwia pewien zakres regulacji średnicy (stosowany m.in. w pracach warsztatowych i naprawczych).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "pogłębiacz czołowy" jest narzędziem do wykonywania/powiększania pogłębień, najczęściej w celu uzyskania płaskiego gniazda pod łeb śruby lub poprawienia przylegania na czole otworu. Typowy pogłębiacz czołowy ma geometrię ukierunkowaną na obróbkę dna pogłębienia, a nie na precyzyjne wykańczanie całej powierzchni walcowej otworu jak rozwiertak.
  • "gwintownik nastawny" nie jest typowym określeniem dla standardowego narzędzia do wykonywania gwintów wewnętrznych; w praktyce rozpoznanie gwintownika opiera się na obecności zarysu gwintu na części roboczej. Gwintownik tnie gwint, a nie wygładza i kalibruje średnicę otworu na gładko.
  • "gwintownik maszynowy" również służy do gwintowania. Ma charakterystyczny profil gwintu oraz część prowadzącą. Nawet jeśli ma rowki wiórowe, to kluczową cechą jest obecność zarysu gwintu, którego rozwiertak nie posiada, bo jego zadaniem nie jest nacinanie gwintu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się jednocześnie rozwiertaki, pogłębiacze i gwintowniki, warto zadać sobie pytanie: czy narzędzie ma krawędzie do formowania gwintu, czy raczej gładką geometrię do kalibrowania otworu? To zwykle najszybciej odróżnia gwintownik od rozwiertaka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozwiertak nastawny to narzędzie do dokładnego wykańczania otworów po wcześniejszym wierceniu. "Nastawny" oznacza, że można w pewnym zakresie regulować jego średnicę. Stosuje się go, gdy potrzebna jest lepsza dokładność wymiaru i jakości powierzchni otworu.
Najprościej po zarysie gwintu. Gwintownik ma wyraźny profil gwintu, bo nacina gwint wewnętrzny. Rozwiertak ma krawędzie skrawające do kalibrowania otworu "na gładko" i nie ma profilu gwintu, choć może mieć rowki wiórowe podobne z wyglądu.
Gwintownik służy do gwintowania, czyli tworzenia gwintu, a nie do uzyskania gładkiej, dokładnej średnicy otworu. Użycie gwintownika zamiast rozwiertaka zmieniłoby geometrię otworu (powstałby gwint) i nie spełniłoby celu, jakim jest kalibracja średnicy i poprawa chropowatości.
Pogłębiacz czołowy wykonuje pogłębienie z płaskim dnem, np. pod łeb śruby, aby zapewnić prawidłowe przyleganie. Stosuje się go, gdy trzeba obrobić czoło otworu lub zrobić gniazdo, a nie wtedy, gdy celem jest dokładne wykończenie całej średnicy otworu.
Najczęściej najpierw wykonuje się wiercenie, czasem także wstępne roztaczanie lub pogłębienie prowadzące, aby przygotować otwór. Rozwiercanie jest etapem wykańczającym: usuwa niewielki naddatek i poprawia dokładność oraz jakość powierzchni, dlatego wymaga dobrze przygotowanego otworu.
Typowe pomyłki wynikają z patrzenia tylko na rowki wiórowe i ignorowania kluczowej cechy: czy jest zarys gwintu (gwintownik) czy krawędzie do kalibracji gładkiej średnicy (rozwiertak). Często myli się też pogłębiacz z rozwiertakiem, bo oba pracują w otworze.
Zwykle rozwiertak stały (o stałej średnicy) jest wybierany, gdy wymagana jest najwyższa powtarzalność i dokładność. Rozwiertak nastawny jest bardzo przydatny w warsztacie i naprawach dzięki regulacji, ale jego zaletą jest elastyczność doboru średnicy, a niekoniecznie maksymalna dokładność.
Jeśli celem jest uzyskanie dokładnej średnicy i gładkiej powierzchni pod pasowanie (np. pod kołek lub tuleję), typowym wyborem jest rozwiertak. Gdy potrzebny jest gwint wewnętrzny, stosuje się gwintownik. Gdy ma powstać gniazdo pod łeb śruby, stosuje się pogłębiacz.
Gwintownik maszynowy stosuje się podczas gwintowania na obrabiarkach (np. wiertarka, frezarka, centrum CNC), gdzie istotne są stałe warunki pracy i prowadzenie narzędzia. Ma konstrukcję przystosowaną do pracy w uchwycie maszynowym i do odprowadzania wiórów w typowych warunkach procesu.
Warto uczyć się rozpoznawania po cechach funkcjonalnych: zarys gwintu (gwintowniki), płaskie dno i prowadzenie (pogłębiacze), wiele ostrzy do kalibracji średnicy (rozwiertaki). Pomaga też obejrzenie realnych narzędzi w pracowni i porównanie ich części roboczych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Rozwiertak nastawny służy do dokładnego wykańczania otworów i ma możliwość regulacji średnicy (konstrukcja "rozsuwana", zwykle z rowkami wiórowymi)."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem (dział: obróbka otworów)
  • Katalogi producentów narzędzi skrawających (rozwiertaki, pogłębiacze, gwintowniki)
  • Instrukcje stanowiskowe w warsztacie szkolnym: dobór narzędzi do operacji wiercenie–rozwiercanie–gwintowanie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego