KWALIFIKACJA OGR2 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 8.
Zdjęcie przedstawia roślinę z objawami
Ilustracja przedstawia fragment drzewa owocowego z widocznymi objawami choroby, które mogą być związane z rakiem bakteryjnym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rak bakteryjny drzew owocowych rozpoznaje się typowo po nekrozach i rakowaceniu kory/pędów, często z pęknięciami, zapadniętymi ranami i zasychaniem krótkopędów.
W odróżnieniu od tego mączniak daje biały nalot, parch – oliwkowe plamy, a zaraza ogniowa – gwałtowne "oparzenia" pędów i kwiatów.

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznanie chorób drzew owocowych na zdjęciu opiera się na tym, na jakiej części rośliny widać zmiany (kora i pędy czy liście/owoce) oraz jaki mają charakter (nalot, plamy, nekrozy, pęknięcia, zamieranie tkanek).

Odpowiedź "raka bakteryjnego drzew owocowych" pasuje do sytuacji, gdy objawy dotyczą głównie kory i pędów: widoczne są nekrozy, zagłębione lub zapadnięte rany, pęknięcia, a także stopniowe zamieranie fragmentów pędów. Taki obraz jest typowy dla chorób określanych jako raki bakteryjne, gdzie infekcja prowadzi do obumierania tkanek przewodzących i tworzenia się ran na pędach.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do takich objawów:

  • "mączniaka prawdziwego" zwykle rozpoznaje się po charakterystycznym białym, mączystym nalocie na liściach, pędach lub zawiązkach. Jeśli na zdjęciu dominuje rakowacenie/nekrozy kory, a nie nalot, to mączniak jest mniej prawdopodobny.
  • "zarazy ogniowej" kojarzy się z gwałtownym czernieniem i zasychaniem kwiatów oraz pędów, często z efektem "jak przypalone". Kluczowe są też typowe deformacje pędów i szybkie więdnięcie. Gdy widać głównie miejscowe rany i rakowacenie kory, bardziej pasuje rak bakteryjny niż objawy "oparzeń".
  • "parcha jabłoni" to przede wszystkim objawy na liściach i owocach: plamy (często oliwkowe) i skorkowacenia. Jeżeli zmiany na zdjęciu dotyczą pędów/kory, a nie typowych plam na liściach/owocach, parch nie jest najlepszym rozpoznaniem.

Wskazówka egzaminacyjna: zanim wybierzesz odpowiedź, nazwij w myślach 2–3 cechy widocznych objawów (np. "nalot", "plamy na liściu", "rana na korze") i dopiero wtedy dopasuj chorobę. To ogranicza zgadywanie na podstawie samej znajomości nazw.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rak bakteryjny to choroba powodująca obumieranie tkanek (nekrozy) i powstawanie ran na pędach oraz korze. Objawy często obejmują zapadnięte uszkodzenia, pękanie kory i zasychanie krótkich odcinków pędów. Rozpoznanie wstępne opiera się na lustracji drzew i ocenie typu zmian.
W raku bakteryjnym częściej widać miejscowe rany i nekrozy kory/pędów (zmiany "rakowe"). Zaraza ogniowa zwykle daje gwałtowne czernienie i zasychanie kwiatów oraz młodych pędów z efektem "oparzenia". W praktyce kluczowe jest: gdzie są objawy (kora vs kwiaty/pędy) i jak szybko postępują.
Mączniak prawdziwy rozpoznaje się głównie po białym, mączystym nalocie na powierzchni liści i młodych pędów. Rak bakteryjny dotyczy przede wszystkim tkanek kory i pędów, gdzie powstają nekrozy i rany. To dwa różne "typy obrazu": nalot powierzchniowy vs uszkodzenia tkanek.
Parch jabłoni daje najczęściej plamy na liściach oraz skórce owoców; mogą wyglądać na oliwkowe lub ciemne i z czasem przechodzić w skorkowacenia. Jeśli na ilustracji dominują rany na korze lub pędach, to obraz zwykle bardziej pasuje do chorób rakowych niż do parcha.
Objawy często ujawniają się po okresach sprzyjających infekcjom i uszkodzeniom tkanek (np. po cięciu, uszkodzeniach mechanicznych, stresie). W lustracji warto zwracać uwagę na pędy i miejsca rozgałęzień, bo tam łatwo zauważyć rany, pęknięcia kory oraz zamieranie fragmentów pędów.
Najczęstsze są: skupienie się na jednym detalu (np. "plama") i ignorowanie reszty, mylenie chorób liści z chorobami pędów oraz wybór najbardziej znanej nazwy. Pomaga prosta checklista: część rośliny, typ zmiany (nalot/plama/rana), rozmieszczenie i intensywność.
Zdjęcie i lustracja pozwalają na wstępne rozpoznanie, ale w praktyce przy wątpliwościach potwierdzenie może wymagać diagnostyki specjalistycznej (np. gdy objawy są nietypowe lub nakładają się infekcje). Na egzaminie zwykle oczekuje się rozpoznania na podstawie typowych, podręcznikowych symptomów.
Najczęściej ocenia się pędy, przewodniki oraz miejsca po cięciu i uszkodzeniach, bo tam powstają rany i nekrozy. Warto oglądać także rozwidlenia i okolice pąków. Jeżeli na zdjęciu widać głównie uszkodzenia kory, to wskazówka, że to nie typowa choroba liściowa (np. parch).
Najlepiej uczyć się zestawami porównawczymi zdjęć: jedna choroba i jej "sobowtóry". Dla każdej jednostki wypisz 3 cechy charakterystyczne (np. nalot, plamy, rany) i 1 cechę różnicującą. Na egzaminie szybko sprawdzisz, czy zdjęcie pokazuje nalot, plamy na liściu czy rany na pędach.
Kluczowe są: lokalizacja (liść, owoc, pęd, kora), wygląd (nalot, plama, nekroza, rakowacenie), kolor i kształt zmian oraz ich rozmieszczenie. Te cztery elementy pozwalają odróżnić choroby grzybowe (często naloty/plamy) od bakteryjnych (często rany i nekrozy).
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Rak bakteryjny drzew owocowych rozpoznaje się typowo po nekrozach i rakowaceniu kory/pędów, często z pęknięciami, zapadniętymi ranami i zasychaniem krótkopędów."

Źródła:

  • EPPO Global Database – Erwinia amylovora (fire blight) – https://gd.eppo.int/taxon/ERWIAM (dostęp: 2026-03-01)
  • EPPO Global Database – Venturia inaequalis (apple scab) – https://gd.eppo.int/taxon/VENTIN (dostęp: 2026-03-01)
  • EPPO Global Database – Podosphaera leucotricha (apple powdery mildew) – https://gd.eppo.int/taxon/SPHRLE (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Atlasy chorób i szkodników drzew owocowych (materiały dydaktyczne szkół/instytutów ogrodniczych)
  • Karty diagnostyczne EPPO (datasheets) dla patogenów sadowniczych
  • Materiały PIORiN dotyczące rozpoznawania chorób roślin w praktyce

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego