Koszt jednostkowy oznacza koszt wytworzenia jednego egzemplarza folderu (np. jednej sztuki). W praktyce produkcja poligraficzna składa się z dwóch typów kosztów:
- koszty stałe/uruchomieniowe – ponoszone niezależnie od tego, czy drukujesz 100 czy 1000 sztuk (np. przygotowanie plików, ustawienia, próby, organizacja pracy);
- koszty zmienne – rosną wraz z liczbą sztuk (np. papier, zużycie materiałów eksploatacyjnych, czas pracy zależny od liczby odbitek).
Gdy nakład rośnie, koszty uruchomieniowe rozkładają się na większą liczbę egzemplarzy. To powoduje, że średnia wartość "na sztukę" spada, czyli koszt jednostkowy maleje. To klasyczny efekt skali (ekonomia skali): koszt całkowity rośnie, ale wolniej niż liczba sztuk.
Odpowiedź "wzrasta" jest typowym błędem wynikającym z pomylenia kosztu całkowitego z kosztem jednostkowym: koszt całkowity zwykle rośnie z nakładem, ale nie oznacza to wzrostu kosztu na jedną sztukę.
Odpowiedź "waha się" sugeruje brak stabilnej zależności. W realnych kalkulacjach mogą wystąpić progi (np. zmiana formatu, inny papier, inna technologia), jednak pytanie dotyczy ogólnej reguły ekonomicznej, a nie wyjątków.
Odpowiedź "nie zmienia się" ignoruje fakt rozkładania kosztów przygotowania na większą liczbę sztuk. Stałość kosztu jednostkowego wystąpiłaby tylko w szczególnym, uproszczonym przypadku, gdy nie ma kosztów uruchomieniowych lub są one pomijalne.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się słowo "jednostkowy", myśl o "na jedną sztukę" i o tym, jak koszty stałe dzielą się przez liczbę egzemplarzy.
