Żeliwo białe zawiera węgiel związany głównie w postaci cementytu (węglika żelaza), co daje dużą twardość i kruchość. Żeliwo ciągliwe jest materiałem o lepszej plastyczności i udarności; uzyskuje się je przez taką obróbkę cieplną, która zmienia postać węgla i mikrostrukturę.
Kluczowym procesem jest wyżarzanie grafityzujące. Jego istota polega na tym, że podczas długiego wygrzewania zachodzi grafityzacja: cementyt ulega rozkładowi, a węgiel przechodzi w postać wydzieleń grafitu (zwykle w charakterystycznej postaci dla żeliwa ciągliwego). To właśnie ta przemiana mikrostrukturalna pozwala przejść od żeliwa białego do żeliwa ciągliwego.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Wyżarzanie odprężające służy głównie redukcji naprężeń własnych po obróbce, spawaniu, odlewaniu czy obróbce skrawaniem. Nie jest ukierunkowane na rozkład cementytu i wytworzenie struktury typowej dla żeliwa ciągliwego.
- Wyżarzanie normalizujące (normalizowanie) ma na celu uzyskanie określonej, "uporządkowanej" struktury po nagrzaniu i chłodzeniu w warunkach zbliżonych do powietrza, typowo w stalach. Nie jest to proces, którego celem jest grafityzacja żeliwa białego.
- Wyżarzanie ujednorodniające (homogenizujące) koncentruje się na wyrównaniu składu chemicznego i redukcji niejednorodności po krzepnięciu, poprzez dyfuzję składników. Samo ujednorodnienie nie jest równoznaczne z przemianą węglików w grafit i nie definiuje drogi otrzymania żeliwa ciągliwego.
W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą regułę: żeliwo ciągliwe ↔ grafityzacja. Jeśli w treści pojawia się "żeliwo ciągliwe z białego", najczęściej chodzi o proces grafityzujący.
