KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 9.
Zgodnie z FP roztworem wodnym jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Roztwór wodny to preparat, w którym rozpuszczalnikiem jest woda.
Płyn Lugola jest klasycznym wodnym roztworem jodu z jodkiem potasu. Collodium oraz jodyna to preparaty sporządzane w innych układach rozpuszczalników (np. alkoholowych lub mieszaninach lotnych), więc nie są roztworami wodnymi.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe jest kryterium rodzaju rozpuszczalnika. "Roztwór wodny" oznacza, że substancja (lub substancje) są rozpuszczone w wodzie, a to właśnie woda stanowi główną fazę ciekłą preparatu.

Odpowiedź "płyn Lugola" jest poprawna, ponieważ jest to preparat oparty o wodę jako rozpuszczalnik, w którym jod jest utrzymywany w roztworze dzięki obecności jodku (najczęściej potasu). W praktyce aptecznej jest on rozpoznawany jako typowy przykład wodnego roztworu jodu.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo nie spełniają warunku "wodny" w sensie farmaceutycznym:

  • "Collodium" (kolodium) jest klasycznie związane z układami rozpuszczalników innych niż woda (preparaty filmotwórcze), więc nie jest typowym roztworem wodnym.
  • "jodyna" jest w praktyce kojarzona z roztworami jodu w rozpuszczalnikach alkoholowych; to zmienia właściwości produktu (m.in. zapach, działanie drażniące) i wyklucza ją z grupy roztworów wodnych.
  • "Gargarisma prophylacticum" jest nazwą płynu do płukania/gargaryzmu. Sama nazwa postaci (gargarisma) nie przesądza automatycznie, że jest to roztwór wodny w rozumieniu definicji – o klasyfikacji decyduje skład i rozpuszczalnik opisany w FP.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy "roztworu wodnego", zawsze zadaj sobie dwa szybkie pytania: jaki jest rozpuszczalnik? oraz czy nazwa preparatu nie sugeruje innej postaci (np. nalewki/alkohol, kolodium/filmotwórczy roztwór)? To pomaga uniknąć mylenia preparatów opartych o tę samą substancję czynną, ale w innym układzie rozpuszczalników.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Roztwór wodny to preparat, w którym woda jest rozpuszczalnikiem (główną fazą ciekłą), a substancja czynna i/lub pomocnicza jest w niej rozpuszczona. W praktyce odróżnia się go od roztworów alkoholowych, olejowych czy mieszanin rozpuszczalników.
Najpewniejsze jest sprawdzenie składu i rodzaju rozpuszczalnika w opisie preparatu. W nauce do egzaminu warto kojarzyć, że nazwy typu "nalewka" zwykle wskazują na alkohol, a określenie "płyn" nie zawsze przesądza o wodzie—decyduje receptura lub opis w FP.
Płyn Lugola jest klasycznym przykładem roztworu, w którym woda stanowi bazę, a jod jest utrzymywany w roztworze dzięki obecności jodku (najczęściej potasu). Dlatego spełnia kryterium "roztworu wodnego", gdzie kluczowy jest rozpuszczalnik.
Nie. To różne preparaty o innym typie rozpuszczalnika i innym przeznaczeniu. W ujęciu egzaminacyjnym ważne jest, że płyn Lugola jest kojarzony z roztworem wodnym, a jodyna z roztworem alkoholowym. Mylenie nazw prowadzi do błędnej klasyfikacji postaci leku.
FP to skrót używany dla Farmakopei Polskiej. W pytaniach może oznaczać, że należy przyjąć definicje i nazewnictwo zgodne z farmakopeą. Warto pamiętać, że istotne bywa także wydanie (numer/rok), bo opisy mogą być aktualizowane.
Kolodium jest kojarzone z preparatami filmotwórczymi, w których stosuje się rozpuszczalniki inne niż woda. W konsekwencji, mimo że jest to "płyn", nie spełnia definicji roztworu wodnego, bo kryterium stanowi właśnie woda jako rozpuszczalnik.
Gargarisma to płyn do płukania gardła/jamy ustnej. Częsty błąd polega na założeniu, że skoro jest to płukanka, to na pewno jest "wodna". W testach należy pamiętać, że o klasyfikacji decyduje skład i rozpuszczalnik wskazany w opisie/FP, nie sama nazwa postaci.
Najczęściej pojawia się wybór "na skojarzenie" (znana nazwa) zamiast sprawdzenia kryterium rozpuszczalnika. Drugim błędem jest skupienie na substancji czynnej (np. jod) i pominięcie faktu, że ten sam składnik może występować w roztworze wodnym i alkoholowym.
Ma znaczenie m.in. przy doborze produktu dla pacjentów wrażliwych na alkohol (podrażnienia, przeciwwskazania), przy ocenie właściwości użytkowych (zapach, wysychanie, lepkość) oraz przy informowaniu o prawidłowym stosowaniu. Rodzaj rozpuszczalnika wpływa na działanie i tolerancję.
Stosuj prostą regułę: Lugol = woda, jodyna = alkohol (w ujęciu egzaminacyjnym). Następnie sprawdzaj, czy w pytaniu pojawiają się słowa-klucze "wodny", "alkoholowy", "nalewka", "kolodium". To ogranicza pomyłki wynikające z podobnych nazw.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Roztwór wodny to preparat, w którym rozpuszczalnikiem jest woda.Płyn Lugola jest klasycznym wodnym roztworem jodu z jodkiem potasu."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii postaci leku: roztwory, nalewki, kolodia
  • Słownik/kompendium łacińskich nazw postaci leku (np. tinctura, collodium, gargarisma)
  • Aktualne wydanie Farmakopei Polskiej używane w danej jednostce (do weryfikacji definicji i nazewnictwa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego