KWALIFIKACJA HGT10 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 18.
Zgodnie z Kodeksem Dobrej Praktyki Rolniczej w całym okresie wegetacji roślin, które są przeznaczone do bezpośredniego spożycia przez ludzi, zakazuje się stosowania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zakaz dotyczy nawozów naturalnych płynnych: gnojowicy i gnojówki. W okresie wegetacji roślin przeznaczonych do bezpośredniego spożycia mogą one przenosić drobnoustroje chorobotwórcze i skazić jadalne części roślin. Pozostałe zabiegi (nawozy mineralne, środki ochrony roślin, opryski sanitarne) są dopuszczalne przy zachowaniu zasad stosowania.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o zasadę bezpieczeństwa żywności w produkcji roślinnej: w całym okresie wegetacji roślin przeznaczonych do bezpośredniego spożycia nie wolno stosować gnojowicy i gnojówki. Są to nawozy naturalne w formie płynnej, które – mimo że zawierają cenne składniki pokarmowe – mogą przenosić czynniki chorobotwórcze (bakterie, wirusy, grzyby, jaja pasożytów). Jeśli trafią na roślinę w trakcie jej wzrostu, istnieje ryzyko, że patogeny pozostaną na częściach jadalnych aż do zbioru, a produkt zostanie zjedzony bez obróbki termicznej.

Dlatego odpowiedź "gnojowicy i gnojówki" jest poprawna: zakaz ma chronić konsumenta przed skażeniem mikrobiologicznym warzyw liściowych, ziół czy owoców zbieranych do bezpośredniego spożycia.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo nie opisują tej konkretnej zasady:

  • "oprysków sanitarnych" – same w sobie nie są wskazane jako zakazane w tej regule; kluczowy jest typ nawozu (płynny naturalny), a nie ogólna kategoria zabiegów.
  • "nawozów mineralnych" – mogą być stosowane w uprawie roślin jadalnych, o ile przestrzega się zasad dawkowania i ochrony środowiska.
  • "środków ochrony roślin" – są dopuszczalne, ale wymagają stosowania zgodnie z etykietą i zachowania okresów karencji; zakaz w pytaniu nie dotyczy tej grupy.

W praktyce rolniczej i w gospodarstwie agroturystycznym oznacza to konieczność takiego planowania nawożenia, aby gnojowicę lub gnojówkę stosować przed siewem/sadzeniem albo na uprawy, których część jadalna nie jest narażona na bezpośredni kontakt w czasie wzrostu, a nie pogłównie na rośliny przeznaczone do jedzenia "prosto z pola".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gnojowica to płynny nawóz naturalny (mieszanina kału i moczu zwierząt z wodą). Może zawierać drobnoustroje chorobotwórcze i jaja pasożytów, które długo przeżywają w środowisku. Dlatego jej kontakt z roślinami jedzonymi na surowo zwiększa ryzyko skażenia żywności.
Gnojówka to płynny nawóz naturalny powstający jako odciek z obornika lub przefermentowany mocz zwierząt. Różni się składem i sposobem powstawania od gnojowicy, ale w obu przypadkach istnieje ryzyko przeniesienia patogenów, dlatego w okresie wegetacji roślin do bezpośredniego spożycia ich nie stosuje się.
W okresie wegetacji jadalne części roślin (liście, owoce, zioła) rozwijają się i mogą zostać bezpośrednio zanieczyszczone. Patogeny z nawozów naturalnych płynnych mogą utrzymać się do zbioru. Ponieważ rośliny są przeznaczone do jedzenia na surowo, ryzyko dla zdrowia jest szczególnie wysokie.
Nie. Zakaz w omawianej zasadzie dotyczy konkretnie płynnych nawozów naturalnych. Obornik (nawóz stały) bywa stosowany w innych terminach, zwykle przed założeniem uprawy. Kluczowe jest unikanie sytuacji, w której materiał potencjalnie skażony trafia na roślinę w trakcie wzrostu.
Najczęściej dotyczy to warzyw i ziół jedzonych bez obróbki cieplnej, np. sałaty, rzodkiewki, kapusty, ziół kuchennych, a także owoców zbieranych do bezpośredniego spożycia (np. truskawek). Wspólną cechą jest to, że jadalna część może łatwo ulec zanieczyszczeniu.
Tak, nawozy mineralne są zasadniczo dopuszczalne, o ile są stosowane zgodnie z dobrą praktyką rolniczą (właściwe dawki, terminy i warunki). Nie niosą typowego ryzyka mikrobiologicznego jak nawozy naturalne płynne, ale nadal wymagają racjonalnego nawożenia i ochrony środowiska.
Nie są one z definicji zakazane, ale muszą być używane zgodnie z etykietą i z zachowaniem okresu karencji. To inny mechanizm bezpieczeństwa niż w przypadku nawozów naturalnych płynnych: celem jest, aby pozostałości środka zdążyły się rozłożyć lub spaść poniżej dopuszczalnych poziomów przed zbiorem.
W praktyce gnojowicę stosuje się głównie na glebę nieobsianą lub przed siewem/sadzeniem, tak aby nie miała kontaktu z jadalnymi częściami roślin w trakcie wzrostu. W wielu gospodarstwach stosuje się ją także na użytki zielone. Zawsze trzeba uwzględniać warunki pogodowe i ochronę wód.
To częsty błąd uogólnienia: skoro "nawóz naturalny" kojarzy się z obornikiem, gnojówką i gnojowicą, łatwo uznać, że zakaz dotyczy całej grupy. W rzeczywistości reguła wskazuje konkretną formę (płynną) i konkretną sytuację (wegetacja roślin do bezpośredniego spożycia) z powodu ryzyka mikrobiologicznego.
Na egzaminie zwróć uwagę na dwa "haczyki": okres wegetacji oraz bezpośrednie spożycie. To sugeruje ryzyko sanitarne, a nie np. dawki składników pokarmowych. Z tego powodu najbardziej pasują nawozy naturalne płynne (gnojowica/gnojówka), które mogą przenosić patogeny.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zakaz dotyczy nawozów naturalnych płynnych: gnojowicy i gnojówki.

Źródła:

  • Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 2004, Załącznik W (zasady produkcji roślinnej), pkt 5
  • Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 2004, rozdziały dot. nawożenia naturalnego i ochrony środowiska (definicje i zalecenia ogólne)

Materiały:

  • Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej (MRiRW, 2004) – część dotycząca produkcji roślinnej i nawożenia
  • Materiały szkoleniowe z zakresu bezpieczeństwa żywności w gospodarstwie (GHP/GMP w praktyce)
  • Podręczniki i skrypty z nawożenia oraz podstaw produkcji roślinnej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego