KWALIFIKACJA ROL9 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 9.
Zgodnie z Kodeksem Dobrej Praktyki Rolniczej w celu ochrony przed erozją gleb gruntów o nachyleniu powyżej 20% zaleca się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Trwałe zadarnianie ogranicza erozję na stromych stokach, bo stała okrywa roślinna zmniejsza prędkość spływu wody, poprawia wsiąkanie i "wiąże" glebę systemem korzeniowym. Pozostałe działania (uprawa wzdłuż stoku, rośliny jare, ostra skiba) nie zapewniają tak trwałej ochrony przy dużym nachyleniu.

Pełne wyjaśnienie:

Erozja wodna na gruntach o dużym nachyleniu wynika głównie z gwałtownego spływu powierzchniowego. Im większy spadek terenu, tym szybciej woda odpływa po powierzchni, zabierając cząstki gleby (zmyw), a w skrajnych sytuacjach tworząc rozcięcia i bruzdy erozyjne.

Odpowiedź "trwałe zadarnianie" jest właściwa, ponieważ stała darń działa wielokierunkowo:

  • chroni powierzchnię przed bezpośrednim uderzeniem kropel deszczu (mniejsze rozbijanie agregatów glebowych),
  • spowalnia spływ dzięki szorstkości roślinności,
  • zwiększa infiltrację (wsiąkanie) i retencję,
  • stabilizuje glebę systemem korzeniowym, który "wiąże" cząstki i ogranicza osuwanie materiału.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Obsiewanie roślinami jarymi" daje okrywę sezonową i często dopiero po wschodach; poza tym wiąże się z okresami, gdy gleba jest odkryta lub słabo chroniona (np. po siewie). Na stromych stokach ryzyko erozji może wystąpić właśnie wtedy.
  • "Uprawa podłużno-stokowa" (wzdłuż spadku) z reguły ułatwia spływ wody, bo bruzdy mogą działać jak koryta odprowadzające wodę w dół, co zwiększa zmyw i ryzyko rozcinania gleby.
  • "Pozostawianie roli na zimę w ostrej skibie" może bywać stosowane w pewnych warunkach jako element gospodarki wodnej, ale na dużych nachyleniach nie zapewnia tak stabilnej, całorocznej ochrony jak darń; podczas intensywnych opadów lub roztopów nadal może dochodzić do spływu i strat gleby.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się bardzo duże nachylenie, najczęściej skuteczne są rozwiązania oparte na stałej okrywie roślinnej (zadarnienie, użytki zielone, pasy roślinności), bo działają niezależnie od terminu zabiegów polowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Erozja wodna to zmywanie i wynoszenie cząstek gleby przez spływającą po powierzchni wodę opadową lub roztopową. Na stokach nasila ją duże nachylenie, brak okrywy roślinnej i zabiegi tworzące "ścieżki" spływu. Skutkiem są ubytki próchnicy, bruzdy i spadek plonów.
Darń tworzy stałą okrywę, która osłabia uderzenie kropel deszczu, spowalnia spływ i zwiększa wsiąkanie wody. Korzenie roślin dodatkowo wiążą glebę, zmniejszając podatność na zmyw i osuwanie. To rozwiązanie działa cały rok, a nie tylko w części sezonu.
Częsty błąd to dobór działań sezonowych (np. rośliny jare) zamiast stałej okrywy, przez co gleba bywa odsłonięta w krytycznych momentach. Innym błędem jest uprawa wzdłuż spadku, która może przyspieszać odpływ wody. Ucz się mechanizmu: spływ + brak okrywy = zmyw.
Tak. Bruzdy i koleiny ułożone w kierunku spadku działają jak rynny odprowadzające wodę, co zwiększa jej prędkość i zdolność do zmywania gleby. W praktyce przeciwerozyjnie działają rozwiązania, które rozpraszają spływ (okrywa roślinna, pasy roślinności) i zwiększają infiltrację.
Zadarnienie rozważa się, gdy nachylenie terenu jest duże, a na polu często dochodzi do spływu po ulewach lub roztopach. Wtedy utrzymanie stałej okrywy (trawy, mieszanki) bywa skuteczniejsze i stabilniejsze niż coroczne zabiegi uprawowe. Wybór zależy też od kierunku użytkowania i technologii w gospodarstwie.
Okrywa roślinna zwiększa szorstkość powierzchni, przez co woda płynie wolniej i ma więcej czasu na wsiąkanie. Liście i łodygi przechwytują część opadu, a korzenie poprawiają strukturę gleby. To ogranicza tworzenie się strug i bruzd erozyjnych oraz zmniejsza wynoszenie cząstek gleby poza pole.
Nachylenie 20% oznacza, że na 100 m w poziomie teren opada o ok. 20 m. To stromy stok, na którym spływ wody jest szybki, a ryzyko zmywu gleby wysokie, szczególnie bez okrywy roślinnej. W takich warunkach zwykle preferuje się trwałe formy okrywy i rozwiązania ograniczające spływ.
Rośliny jare chronią glebę dopiero po wschodach, a wcześniej (po siewie) powierzchnia bywa odsłonięta. Erozja może wystąpić właśnie w okresach intensywnych opadów, gdy rośliny są jeszcze małe. Na stromych stokach ważna jest ochrona ciągła, dlatego lepsza bywa trwała okrywa roślinna.
Ochrona gleby wspiera stabilność siedlisk i pożytków: mniej zmywu oznacza mniejsze zamulanie rowów i lepszą retencję wody, co sprzyja roślinności miododajnej. Ograniczenie degradacji gleby poprawia też warunki prowadzenia upraw i użytków zielonych w pobliżu pasiek, a to stabilizuje bazę pokarmową pszczół.
Ucz się przez zrozumienie mechanizmu: nachylenie + opad + odsłonięta gleba = spływ i zmyw. Zapamiętaj, że stała okrywa (darń) zwykle działa najlepiej na stromych stokach. Ćwicz rozróżnianie kierunku uprawy na stoku i skutków bruzd/kolein. Rób fiszki z metod przeciwerozyjnych.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Trwałe zadarnianie ogranicza erozję na stromych stokach, bo stała okrywa roślinna zmniejsza prędkość spływu wody, poprawia wsiąkanie i "wiąże" glebę systemem korzeniowym."

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z gleboznawstwa i ochrony gleb (podręczniki dla szkół rolniczych)
  • Notatki z agrotechniki: zabiegi przeciwerozyjne i zagospodarowanie stoków
  • Instrukcje doradztwa rolniczego dotyczące erozji wodnej i okrywy roślinnej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego