W sytuacji narażenia na substancje i czynniki rakotwórcze lub pyły zwłókniające ryzyko zdrowotne ma często charakter odroczony (skutki mogą ujawnić się po dłuższym czasie). Z tego powodu system profilaktycznej opieki zdrowotnej nie kończy się zawsze wraz z ostatnim dniem zatrudnienia.
Poprawna jest odpowiedź: "po rozwiązaniu stosunku pracy, jeżeli zainteresowana osoba zgłosi wniosek o objęcie takimi badaniami". Kluczowe są tu dwa elementy: (1) badania dotyczą osób, które były narażone w pracy na szczególnie niebezpieczne czynniki, oraz (2) uruchomienie badań po ustaniu zatrudnienia jest powiązane z wnioskiem zainteresowanego, a nie z automatycznym terminem liczonym "z góry".
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "obowiązkowo w ciągu roku po przejściu na emeryturę" – wprowadza sztywny, arbitralny termin i dodatkowo wiąże go z przejściem na emeryturę, podczas gdy logika nadzoru dotyczy narażenia i potrzeby monitorowania zdrowia, a nie samego faktu uzyskania świadczenia.
- "po rozpoczęciu pracy ... u innego pracodawcy" – przenosi odpowiedzialność na sytuację zmiany zakładu pracy. To nie jest warunek uruchamiający obowiązek badania "po" – badania profilaktyczne mają swoje zasady w trakcie zatrudnienia, a kwestia po ustaniu zatrudnienia nie zależy od tego, czy pracownik podjął nową pracę.
- "do 5 lat po ich odejściu z pracy" – znów pojawia się sztywna granica czasowa, która nie wynika z samej istoty ryzyka odroczonego i może wprowadzać w błąd. W tego typu narażeniach ważniejszy jest tryb i warunki objęcia badaniami (w tym wniosek zainteresowanego), a nie "zawsze 5 lat".
W praktyce dla służby BHP i kadr istotne jest, aby informować pracowników o możliwości wystąpienia z wnioskiem oraz mieć procedurę obsługi takich zgłoszeń we współpracy z medycyną pracy. Na egzaminie warto zwracać uwagę na sformułowania typu "na wniosek" oraz unikać odpowiedzi, które brzmią "urzędowo" tylko dlatego, że zawierają konkretny termin (rok, 5 lat).
