KWALIFIKACJA EKA1 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 27.
Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego podmiotem na prawach strony w postępowaniu administracyjnym nie jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podmiot na prawach strony (art. 31a KPA) to m.in. prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna działająca w granicach celów statutowych. Biegły (art. 84–89 KPA) jest powoływany do wydania opinii jako dowód i nie ma uprawnień procesowych strony ani "podmiotu na prawach strony".

Pełne wyjaśnienie:

W Kodeksie postępowania administracyjnego trzeba odróżnić kilka ról: stronę postępowania, podmioty na prawach strony oraz inne osoby biorące udział w czynnościach (np. w ramach postępowania dowodowego).

Podmioty na prawach strony są wskazane w art. 31a KPA. To szczególna kategoria: podmioty te mogą uczestniczyć w postępowaniu, mimo że nie muszą mieć własnego interesu prawnego w sprawie. Działają z perspektywy interesu publicznego lub społecznego, dlatego ustawodawca przyznaje im uprawnienia zbliżone do strony.

Do tej grupy należą m.in.:

  • prokurator – działa na straży praworządności, może wstępować do postępowań i podejmować czynności przewidziane w KPA,
  • Rzecznik Praw Obywatelskich – podejmuje działania, gdy sprawa dotyczy ochrony praw i wolności obywateli,
  • organizacja społeczna – może uczestniczyć, gdy jest to uzasadnione jej celami statutowymi i dotyczy interesu społecznego.

Biegły nie jest natomiast podmiotem na prawach strony. Zgodnie z art. 84–89 KPA biegły jest powoływany, gdy do wyjaśnienia sprawy potrzebne są wiadomości specjalne. Jego zadaniem jest sporządzenie opinii, która stanowi element materiału dowodowego. Biegły nie reprezentuje interesu publicznego ani społecznego w rozumieniu art. 31a, nie wnosi środków zaskarżenia jak strona i nie prowadzi "sporu" w sprawie – pomaga organowi ustalić stan faktyczny.

Dlatego poprawne jest wskazanie odpowiedzi: "biegły.", ponieważ jest to uczestnik postępowania o funkcji dowodowej, a nie podmiot mający prawa strony.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To podmiot, któremu KPA przyznaje uprawnienia podobne do strony, mimo że nie musi mieć własnego interesu prawnego w sprawie. Działa zwykle w interesie publicznym lub społecznym, dlatego może uczestniczyć w postępowaniu i podejmować określone czynności procesowe.
Zgodnie z art. 31a KPA są to m.in. prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacje społeczne działające w zakresie swoich celów statutowych. To katalog ustawowy, więc inne osoby nie uzyskują tego statusu "z nazwy" lub przez sam udział w sprawie.
Biegły jest powoływany do wydania opinii jako dowód (art. 84–89 KPA). Jego rola polega na dostarczeniu organowi wiadomości specjalnych do ustalenia stanu faktycznego. Nie działa w interesie publicznym jak prokurator/RPO i nie ma typowych uprawnień procesowych strony (np. wnoszenia odwołań).
Biegły sporządza opinię, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiedzy specjalistycznej (np. technicznej, medycznej, budowlanej). Organ administracji zleca mu ocenę określonych okoliczności, a opinia staje się częścią materiału dowodowego, który organ ocenia razem z innymi dowodami.
Prokurator jest podmiotem na prawach strony, więc może wykonywać istotne czynności procesowe przewidziane w KPA w celu ochrony praworządności. Nie oznacza to jednak, że zawsze ma interes prawny "jak strona"; jego udział ma uzasadnienie publicznoprawne, a nie prywatne.
Może uczestniczyć wtedy, gdy przemawia za tym interes społeczny i gdy udział jest uzasadniony celami statutowymi organizacji (art. 31a KPA). W praktyce dotyczy to np. spraw, w których organizacja ma ustawowy/statutowy cel ochrony określonych wartości i chce go realizować w danej sprawie.
Strona jest związana ze sprawą przez interes prawny lub obowiązek (typowo dotyczy jej decyzja). Podmiot na prawach strony działa bez własnego interesu prawnego, ale ma ustawowo przyznane uprawnienia do udziału w postępowaniu (np. prokurator, RPO, organizacja społeczna) z powodu interesu publicznego/społecznego.
Najczęstszy błąd to mylenie ról: uznawanie, że każdy "uczestnik" postępowania ma prawa strony. W efekcie błędnie wybiera się biegłego, świadka lub pełnomocnika jako podmiot na prawach strony. Na egzaminie warto zapamiętać, że biegły służy do opinii (dowód), a art. 31a zawiera odrębną kategorię.
RPO jest podmiotem na prawach strony, ale jego udział powinien mieć związek z realizacją ustawowej funkcji ochrony praw i wolności obywateli. Na poziomie egzaminu kluczowe jest rozpoznanie, że RPO jest wymieniony w art. 31a KPA, w przeciwieństwie do biegłego z przepisów o dowodach.
Pomaga prosta zasada: art. 31a = podmioty na prawach strony, a art. 84–89 = biegły jako dowód. Jeżeli w odpowiedziach pojawia się "biegły", zwykle oznacza to rolę pomocniczą dla organu, bez praw procesowych strony. Następnie sprawdź, czy pozostałe odpowiedzi pasują do katalogu z art. 31a.
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Podmiot na prawach strony (art. 31a KPA) to m.in. prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna działająca w granicach celów statutowych."

Źródła:

  • [ISAP] https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19600300168
  • Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 572, art. 31a § 1-3
  • Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 572, art. 84-89

Materiały:

  • Tekst Kodeksu postępowania administracyjnego (dział o stronach i uczestnikach postępowania)
  • Komentarz lub repetytorium do KPA w zakresie stron, uczestników i dowodów
  • Zestawy pytań egzaminacyjnych z rozróżnienia: strona – podmiot na prawach strony – uczestnik dowodu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego