W prawie pracy kluczowe jest rozróżnienie dwóch instytucji: wygaśnięcia oraz rozwiązania umowy o pracę. To nie są pojęcia zamienne.
Wygaśnięcie oznacza ustanie stosunku pracy z mocy prawa, czyli automatycznie, bez składania oświadczeń woli przez pracownika lub pracodawcę. Kodeks pracy przewiduje zamknięty katalog zdarzeń, które prowadzą do wygaśnięcia, a jednym z nich jest śmierć pracownika. Dlatego odpowiedź "z chwilą śmierci pracownika." jest prawidłowa: w takiej sytuacji stosunek pracy nie jest wypowiadany ani rozwiązywany w drodze czynności stron, tylko ustaje wprost na skutek zdarzenia prawnego.
Pozostałe odpowiedzi opisują rozwiązanie umowy o pracę, czyli tryby, które wynikają z innych podstaw i mają inną kwalifikację w dokumentacji kadrowej:
- "z dniem zakończenia pracy." – samo sformułowanie jest potoczne i nie stanowi typowej podstawy prawnej ustania umowy; w praktyce ustanie następuje w określonych trybach (np. porozumienie, wypowiedzenie, upływ czasu), a nie "bo praca się skończyła".
- "z upływem czasu, na który była zawarta." – to klasyczna sytuacja umowy terminowej, ale jest to rozwiązanie z upływem czasu, a nie wygaśnięcie. Mimo że następuje "automatycznie", prawo kwalifikuje to jako rozwiązanie umowy.
- "przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia." – to rozwiązanie umowy przez wypowiedzenie, czyli wymaga złożenia oświadczenia woli i zachowania okresu wypowiedzenia.
W praktyce (np. przy sporządzaniu świadectwa pracy) prawidłowe odróżnienie tych pojęć ma znaczenie: inne są podstawy prawne i inny jest opis przyczyny ustania stosunku pracy. Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: wygaśnięcie = zdarzenie ustawowe bez oświadczeń stron, a rozwiązanie = skutek oświadczenia woli lub upływu terminu umowy.
