KWALIFIKACJA MEP2 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 15.
Zgodnie z zamieszczonym rysunkiem faza w płytce płaskorównoległej nie może być wykonana o szerokości
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny płytki płaskorównoległej, który jest częścią pytania egzaminacyjnego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z rysunku wynika tolerancja fazy 0,5 ± 0,1 mm, więc dopuszczalna szerokość mieści się w przedziale 0,4–0,6 mm. Wartości 0,50 mm, 0,55 mm i 0,60 mm są zgodne (0,60 mm to granica). 0,65 mm przekracza maksimum 0,60 mm, więc nie jest dopuszczalne.

Pełne wyjaśnienie:

W rysunku technicznym zapis w postaci wartość nominalna ± odchyłka określa, jakie rzeczywiste wymiary są akceptowalne. Dla fazy (ścięcia krawędzi) podano 0,5 ± 0,1 mm, co oznacza, że wykonanie nie musi dać dokładnie 0,50 mm, ale musi zmieścić się w granicach tolerancji.

Aby ocenić, czy podana szerokość fazy jest dopuszczalna, wyznacza się wartości graniczne:

  • minimum: 0,5 − 0,1 = 0,4 mm
  • maksimum: 0,5 + 0,1 = 0,6 mm

Zatem zgodny z rysunkiem jest każdy wynik z przedziału [0,4 mm; 0,6 mm].

Odpowiedź "0,65 mm" jest poprawna, ponieważ 0,65 mm > 0,60 mm, czyli przekracza górną granicę tolerancji o 0,05 mm. Taki detal powinien zostać uznany za niezgodny, bo faza będzie większa niż dopuszcza dokumentacja.

Pozostałe wartości są błędnymi dystraktorami, bo mieszczą się w tolerancji:

  • "0,55 mm" leży w środku przedziału dopuszczalnego.
  • "0,60 mm" to dokładnie górna granica i nadal jest dopuszczalne (częsty błąd to traktowanie granicy jako wartości zakazanej).
  • "0,50 mm" odpowiada wartości nominalnej, czyli jest zgodne.

W praktyce w optyce mechanicznej faza zmniejsza ryzyko ostrych krawędzi, które mogłyby powodować zarysowania albo pękanie elementu podczas montażu. Kontrolę szerokości fazy wykonuje się typowo suwmiarką lub mikrometrem, a przekroczenie tolerancji skutkuje odrzutem w kontroli jakości lub problemami montażowymi (np. kolizją z innymi częściami).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zapis tolerancji: wymiar nominalny wynosi 0,5 mm, a dopuszczalne odchylenie to 0,1 mm w górę lub w dół. W praktyce akceptuje się wszystkie wartości od 0,4 mm do 0,6 mm, bo to są wartości graniczne wynikające z tego zapisu.
Wyznacz dwie granice: min = nominalna − odchyłka oraz max = nominalna + odchyłka. Dla 0,5 ± 0,1 mm otrzymasz 0,4 mm i 0,6 mm. Każdy wymiar między nimi (włącznie z granicami) jest zgodny z rysunkiem.
Tak. Jeśli tolerancja wynosi 0,5 ± 0,1 mm, to maksimum to 0,6 mm i wartość 0,60 mm nadal mieści się w dopuszczalnym przedziale. Błędem jest odrzucanie wartości granicznych tylko dlatego, że są "na limicie".
Faza (ścięcie krawędzi) usuwa ostrą krawędź, która mogłaby powodować wyszczerbienia, pęknięcia lub zarysowania elementów optycznych podczas montażu. Ułatwia też bezpieczne manipulowanie detalem i zmniejsza ryzyko kolizji z innymi częściami w zespole.
Najczęściej używa się suwmiarki lub mikrometru, zależnie od wymaganej dokładności i geometrii detalu. Ważne jest prawidłowe przyłożenie narzędzia do powierzchni odniesienia oraz powtarzalność pomiaru. W produkcji seryjnej spotyka się także kontrolę automatyczną.
Detal staje się niezgodny z dokumentacją i może nie przejść kontroli jakości. Zbyt duża faza może też zmienić warunki montażowe (np. zmniejszyć powierzchnię przylegania lub wpłynąć na pozycjonowanie), a w elementach precyzyjnych zwiększyć ryzyko problemów z pasowaniem.
To sprawdza, czy zdający rozumie pojęcie wartości granicznych i potrafi poprawnie wyznaczyć przedział dopuszczalny. Najczęstsza pułapka polega na błędnym uznaniu, że wartości równe granicy są zakazane, albo na pominięciu znaku ± podczas obliczeń.
Faza jest zwykle pokazana jako ścięty fragment krawędzi lub wąski wydzielony pas na krawędzi elementu, z osobnym wymiarowaniem odnoszącym się do tej części. W praktyce zawsze należy śledzić linie pomocnicze i strzałki wymiarowe, bo wskazują dokładnie mierzony element.
Trzeba policzyć (lub świadomie odtworzyć) przedział tolerancji, bo dopiero on mówi, co jest dopuszczalne. Sama intuicja, że "większa liczba jest gorsza", może zawieść w innych zadaniach. Najbezpieczniej zawsze wyznaczyć minimum i maksimum z zapisu ±.
Typowe pomyłki to: odczytanie tolerancji jako 0,5 do 0,1 mm (zła logika), zapomnienie o tym, że tolerancja działa w obie strony, oraz błędne uznanie, że 0,60 mm jest już niedopuszczalne. Poprawnie: zakres to 0,4–0,6 mm.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Z rysunku wynika tolerancja fazy 0,5 ± 0,1 mm, więc dopuszczalna szerokość mieści się w przedziale 0,4–0,6 mm. Wartości 0,50 mm, 0,55 mm i 0,60 mm są zgodne (0,60 mm to granica)."

Materiały:

  • Podręcznik do rysunku technicznego maszynowego (dział: tolerancje i wymiarowanie)
  • Materiały szkolne/branżowe z metrologii warsztatowej (suwmiarka, mikrometr, interpretacja tolerancji)
  • Zadania ćwiczeniowe z odczytu rysunków: wyznaczanie wartości min/max dla zapisu ±

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego