W pomiarze sytuacyjnym metodą ortogonalną (domiarów prostokątnych) położenie szczegółu terenowego opisuje się dwiema wielkościami: odciętą (miarą bieżącą wzdłuż linii pomiarowej) oraz rzędną (domiarem prostopadłym do tej linii). Aby sprawdzić poprawność takiego wyznaczenia punktu, wykonuje się często dodatkowy pomiar kontrolny nazywany podpórką.
Podpórka jest przekątną trójkąta prostokątnego, którego przyprostokątne stanowią:
- domiar (rzędna) – odcinek prostopadły do linii pomiarowej,
- odcinek na linii pomiarowej wynikający z różnicy dwóch miar bieżących (odciętych).
Ze szkicu odczytujemy domiar 4,00 m. Druga przyprostokątna to różnica miar bieżących zaznaczonych na linii pomiarowej: 19,55 m − 16,55 m = 3,00 m. Mamy więc trójkąt prostokątny o przyprostokątnych 3,00 m i 4,00 m.
Długość podpórki obliczamy z twierdzenia Pitagorasa:
podpórka = √(3,00² + 4,00²) = √(9 + 16) = √25 = 5,00 m
Dlatego odpowiedź "5,00 m" jest poprawna: odpowiada długości przekątnej (miary kontrolnej) w klasycznym trójkącie 3–4–5.
Pozostałe wartości są nieprawidłowe typowo z następujących powodów:
- "4,00 m" odpowiada samemu domiarowi, a nie podpórce (czyli przekątnej).
- "3,00 m" to odcinek na linii pomiarowej wynikający z różnicy miar bieżących, również nie jest przekątną.
- "6,00 m" mogłoby wynikać z błędnego dodania 3,00 m i 4,00 m lub innego błędu rachunkowego; w trójkącie prostokątnym przekątna jest dłuższa od każdej przyprostokątnej, ale nie równa ich sumie.
W praktyce zgodność obliczonej i zmierzonej podpórki zwiększa pewność, że domiar był rzeczywiście prostopadły i że nie popełniono błędów w odczytach w terenie.
