KWALIFIKACJA TWO8 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 23.
Zgodnie z zasadami prawa drogi jednostki tej samej kategorii, które znalazły się w przedstawionej na rysunku sytuacji na akwenie o nieustalonym kierunku ruchu powinny przejść w kolejności
Ilustracja przedstawia sytuację na akwenie wodnym, gdzie cztery jednostki pływające są oznaczone numerami od 1 do 4.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na akwenie o nieustalonym kierunku ruchu dla jednostek tej samej kategorii stosuje się zasadę "prawej ręki": jednostka mająca inną jednostkę na swojej prawej burcie ustępuje. W sytuacji czterech kursów kolizyjnych wyznacza się kolejność iteracyjnie: najpierw płynie ta, która nie ma nikogo po prawej, potem ta, która ma po prawej tylko jednostki już uprzywilejowane.

Pełne wyjaśnienie:

W sytuacji przedstawionej na schemacie cztery jednostki o tej samej kategorii (w rozumieniu przepisów prawa drogi) poruszają się kursami, które przecinają się w jednym rejonie, czyli występuje ryzyko zderzenia. Dla akwenu o nieustalonym kierunku ruchu podstawową regułą rozstrzygającą pierwszeństwo jest zasada "prawej ręki": jednostka, która ma inną jednostkę na swojej prawej burcie, ma obowiązek ustąpić jej drogi i w praktyce nie powinna przecinać kursu przed jej dziobem.

W zadaniach wielostronnych (więcej niż dwie jednostki) tę samą regułę stosuje się iteracyjnie, czyli krok po kroku:

  • Krok 1: wskazuje się jednostkę, która nie ma żadnej jednostki na prawej burcie (w relacji kursów kolizyjnych). Taka jednostka może przejść pierwsza.
  • Krok 2: następnie wskazuje się jednostkę, która na prawej burcie ma już tylko tę jednostkę, która przeszła (lub jednostki, które według wcześniejszego kroku mają pierwszeństwo). Taka jednostka przechodzi jako kolejna.
  • Krok 3: procedurę powtarza się dla pozostałych, aż do ustalenia pełnej kolejności.

Dzięki temu unika się sprzeczności typu "wszyscy ustępują wszystkim" i uzyskuje się jednoznaczny porządek przejścia przez punkt konfliktu. W tej konkretnej konfiguracji kursów kolejność 1-4-2-3 wynika z tego, że jednostka 1 nie ma przeszkody z prawej strony, jednostka 4 ustępuje tylko 1, jednostka 2 ma z prawej strony jednostki, które według wcześniejszych kroków są uprzywilejowane, a jednostka 3 jest najbardziej "obciążona" ruchem po prawej burcie i przechodzi jako ostatnia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 1-2-3-4: pomija fakt, że w środku kolejki pierwszeństwo musi wynikać z relacji prawych burt; tu nie da się utrzymać tej sekwencji bez naruszenia obowiązku ustąpienia w co najmniej jednej parze kursów kolizyjnych.
  • 3-2-4-1 oraz 3-4-1-2: rozpoczynają od jednostki 3, która w tej sytuacji ma po prawej burcie inne jednostki, więc nie powinna inicjować przejścia jako pierwsza, jeśli kursy są kolizyjne.

W praktyce nawigacyjnej poprawne zastosowanie tej reguły oznacza szybkie rozpoznanie, kto jest "z prawej", oraz podjęcie manewru (zmiana kursu lub prędkości) tak, aby przejść za rufą jednostki uprzywilejowanej i nie eskalować ryzyka zderzenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To taki akwen, na którym nie obowiązuje z góry narzucony kierunek ruchu jednostek (jak np. na wyraźnie wyznaczonym szlaku jednokierunkowym). Wtedy pierwszeństwo rozstrzyga się regułami prawa drogi, m.in. zasadą "prawej ręki", aby zminimalizować ryzyko kolizji.
Jeżeli dwa statki o napędzie mechanicznym przecinają kursy i istnieje ryzyko zderzenia, to statek, który widzi drugi statek na swojej prawej burcie, ma obowiązek ustąpić drogi. W praktyce zwykle oznacza to przejście za rufą jednostki uprzywilejowanej i unikanie przecinania kursu przed jej dziobem.
Prawą burtę wyznacza się zawsze względem kursu danej jednostki (jej "przodu"/dziobu), a nie względem kartki czy obserwatora. Najpierw ustal kierunek ruchu jednostki (strzałka), a potem prawa strona jest po prawej, gdy "patrzysz" wzdłuż jej kursu do przodu.
Bo relacje pierwszeństwa tworzą sieć zależności: jedna jednostka może ustępować drugiej, ale sama być uprzywilejowana wobec trzeciej. Trzeba więc zastosować regułę "prawej ręki" iteracyjnie: wskazać jednostkę bez przeszkody z prawej, potem kolejną itd., aż powstanie pełna kolejność.
Należy ustąpić drogi, czyli podjąć działanie wcześnie i wyraźnie: zmienić kurs i/lub zmniejszyć prędkość tak, aby bezpiecznie przejść za rufą jednostki uprzywilejowanej. Kluczowe jest, by nie przecinać jej kursu przed dziobem i nie tworzyć sytuacji niepewnej.
Nie. W typowych sytuacjach jednostek tej samej kategorii o pierwszeństwie decyduje głównie położenie względne (kto jest na prawej burcie) i ryzyko zderzenia, a nie rozmiar. Wyjątki mogą wynikać z odrębnych kategorii jednostek lub szczególnych przepisów, ale nie z samej "większości".
Najczęstsze to: mylenie prawej burty (liczenie "od kartki"), nieuwzględnianie, że każda jednostka ma własny kurs odniesienia, oraz przenoszenie skojarzeń z przepisów morskich lub drogowych bez analizy treści zadania. Błąd daje zwykle złą kolejność przejścia w układach 3–4 jednostek.
Gdy w konflikcie uczestniczą więcej niż dwie jednostki, a ich kursy zbiegają się w jednym rejonie i występuje ryzyko kolizji. Wtedy, zamiast próbować rozstrzygnąć wszystko naraz, wyznacza się kolejność krokami: najpierw jednostka bez "prawej przeszkody", potem następna itd.
Podstawą jest geometria (kto ma kogo na prawej burcie) i ryzyko zderzenia, ale w przepisach mogą istnieć wyjątki, np. związane z ruchem przy prawej krawędzi szlaku lub szczególnym statusem jednostki. Na egzaminie zawsze czytaj, czy zadanie wprost wskazuje takie warunki.
Ćwicz seriami schematy sytuacyjne: dla każdej jednostki zaznacz jej kurs, wyznacz prawą burtę i zapisz, komu ustępuje. Następnie ułóż kolejność przejścia iteracyjnie. Pomaga też głośne tłumaczenie: "mam kogoś po prawej, więc ustępuję" – to ogranicza błędy perspektywy.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Na akwenie o nieustalonym kierunku ruchu dla jednostek tej samej kategorii stosuje się zasadę "prawej ręki": jednostka mająca inną jednostkę na swojej prawej burcie ustępuje."

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie przepisów żeglugowych na śródlądowych drogach wodnych, Dz.U. 2003 nr 212 poz. 2072, § 6.04

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia w sprawie przepisów żeglugowych na śródlądowych drogach wodnych – część dotycząca prawa drogi
  • Zbiory zadań/schematów sytuacyjnych z prawa drogi dla żeglugi śródlądowej
  • Materiały dydaktyczne z manewrowania i oceny ryzyka kolizji (ćwiczenia z analizą kursów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego