KWALIFIKACJA HAN3 - TEST WIEDZY NR 8

PYTANIE NR 26.
Zidentyfikuj błąd w poniższym opisie bibliograficznym wydawnictwa kartograficznego zgodnie z normą bibliograficzną PN-ISO 690:2012:
Nazwa autora: Atlas historyczny. - 3. wyd. - Warszawa : Wydawnictwo Naukowe PWN, 2018. - 1 atlas (200 s.): il.; 30 cm.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W opisie bibliograficznym atlasu (dokument kartograficzny) jednym z elementów obowiązkowych jest skala.
W podanym opisie występują autor, tytuł, wydanie, miejsce i rok wydania oraz opis fizyczny, ale brak informacji o skali, która powinna pojawić się po tytule.

Pełne wyjaśnienie:

Atlas jest wydawnictwem kartograficznym, więc opis bibliograficzny powinien zawierać nie tylko typowe dane jak dla wydawnictwa zwartego (autor, tytuł, wydanie, miejsce, wydawca, rok, opis fizyczny), ale także element specyficzny dla kartografii, czyli skalę.

Dlaczego "Brak informacji o skali" jest poprawne?
Skala pozwala ocenić stopień szczegółowości materiału kartograficznego i jest wskazywana w opisie jako stosunek liczbowy (np. 1:50000). W przedstawionym przykładzie opis ma postać: autor, tytuł, wydanie, miejsce i wydawca, rok, liczba stron/objętość, ilustracje i wymiary. Nie ma jednak żadnego zapisu skali, więc opis jest niekompletny.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Brak błędu – nie może być uznane za prawidłowe, ponieważ w opisie atlasu pominięto element wymagany dla dokumentów kartograficznych, czyli skalę.
  • Niepoprawna kolejność elementów – w samym przykładzie kolejność typowych elementów opisu wydawnictwa zwartego jest zasadniczo czytelna (autor, tytuł, wydanie, dane wydawnicze, opis fizyczny). Kluczowy problem polega nie na przestawieniu, lecz na braku obowiązkowej informacji o skali.
  • Zbyt wiele stron – liczba stron (np. "200 s.") to element opisu fizycznego; sama wartość nie stanowi błędu formalnego opisu. W opisie bibliograficznym nie ocenia się "czy to za dużo stron", tylko czy dane są podane i zapisane poprawnie.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz w zadaniu mapę/atlas/plan, automatycznie sprawdź, czy w opisie występuje skala i czy jest podana w formie liczbowej. To jeden z najczęstszych braków w praktyce opracowania bibliograficznego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala to informacja określająca stopień pomniejszenia obrazu mapy, zwykle zapisana jako stosunek liczbowy (np. 1:50000). W opisie bibliograficznym atlasu pomaga użytkownikowi ocenić szczegółowość treści kartograficznej i jest elementem wymaganym dla dokumentów kartograficznych.
Ponieważ skala jest kluczową cechą identyfikującą mapę lub atlas i wpływa na interpretację treści. Bez skali trudno porównać dokumenty kartograficzne i ocenić ich przydatność. Dlatego w praktyce katalogowania skala jest traktowana jako element konieczny opisu.
Typowo: twórca (np. kartograf/redaktor), tytuł, rodzaj dokumentu (jeśli nie wynika z tytułu), skala, wydanie, miejsce wydania, wydawca, rok oraz opis fizyczny (np. liczba stron/atlas, ilustracje, wymiary). Ważna jest też konsekwentna interpunkcja.
Skalę podaje się bezpośrednio po tytule (jako oddzielny element opisu), zanim pojawi się informacja o wydaniu. Taki układ ułatwia szybkie wychwycenie danych kartograficznych i odróżnia opisy map/atlasów od standardowych opisów książek.
Częściowo tak, bo atlas jest wydawnictwem zwartym i ma typowe elementy opisu jak książka (wydanie, dane wydawnicze, opis fizyczny). Różnica polega na tym, że atlas jako dokument kartograficzny powinien dodatkowo zawierać elementy specyficzne, przede wszystkim skalę.
Najbezpieczniej podać ją jako zapis liczbowy w postaci stosunku, np. "Skala 1:1000000". Unikaj opisu słownego typu "jeden do miliona", bo w katalogach i bazach dane liczbowe są czytelniejsze i łatwiejsze do porównywania między dokumentami.
Zwykle nie. Informacja o objętości (np. liczba stron lub określenie "1 atlas") należy do opisu fizycznego i może występować w zapisie. Błędem jest raczej brak elementu obowiązkowego (np. skali) lub podanie danych w sposób niezgodny z zasadami opisu.
Najpierw sprawdź kompletność: czy są wszystkie elementy wymagane dla danego typu dokumentu (dla atlasu: m.in. skala). Dopiero potem weryfikuj kolejność i interpunkcję. W praktyce egzaminacyjnej brak skali w opisie kartograficznym jest częstszym i łatwiejszym do uchwycenia błędem.
Najczęściej pomija się skalę, mimo że jest kluczowa dla dokumentów kartograficznych. Zdarzają się też: brak określenia rodzaju dokumentu, mylenie roli autora (kartograf/redaktor), zapis skali w nieczytelnej formie oraz niespójna interpunkcja rozdzielająca elementy opisu.
Ćwicz rozpoznawanie typu dokumentu (książka, artykuł, mapa, atlas) i listy elementów obowiązkowych dla każdego typu. Rób krótkie checklisty (np. dla atlasu: tytuł + skala + wydanie + dane wydawnicze + opis fizyczny) i analizuj przykłady opisów, wskazując brakujące dane.
info

Około 38% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Źródła:

  • PN-ISO 690:2012, Informacja i dokumentacja — Przypisy bibliograficzne — Zawartość, forma i struktura (norma dotycząca zasad opisu bibliograficznego).
  • ISO 690:2010, Information and documentation — Guidelines for bibliographic references and citations to information resources.

Materiały:

  • Tekst normy PN-ISO 690:2012 (rozdziały dotyczące opisów i przykładów dla różnych typów dokumentów)
  • ISO 690:2010 – bibliographic references (część dotycząca zasad i elementów opisu)
  • Podręczniki i skrypty z opracowania zbiorów / informacji bibliograficznej (działy o dokumentach kartograficznych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego