KWALIFIKACJA ELM2 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 36.
Zidentyfikuj bramkę logiczną opisaną przez następującą tabelę prawdy:
A B Y
0 0 0
0 1 1
1 0 1
1 1 0
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W tabeli prawdy wyjście Y = 1 tylko wtedy, gdy wejścia A i B są różne (01 lub 10), a Y = 0 dla par równych (00 i 11).
To dokładnie opisuje bramkę alternatywy rozłącznej, czyli XOR. AND daje 1 tylko dla 11, OR daje 1 także dla 11, a NOT dotyczy pojedynczego wejścia.

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznanie bramki z tabeli prawdy polega na analizie, dla jakich kombinacji wejść A i B pojawia się stan wysoki na wyjściu Y.

W przedstawionej tabeli:

  • dla A=0, B=0 otrzymujemy Y=0
  • dla A=0, B=1 otrzymujemy Y=1
  • dla A=1, B=0 otrzymujemy Y=1
  • dla A=1, B=1 otrzymujemy Y=0

Kluczowa obserwacja brzmi: Y ma wartość 1 tylko wtedy, gdy wejścia są różne. Gdy oba wejścia są jednakowe (00 albo 11), wyjście jest równe 0. Taka własność jest charakterystyczna dla bramki XOR, nazywanej alternatywą rozłączną.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • AND: bramka AND daje 1 wyłącznie wtedy, gdy oba wejścia są równe 1 (kombinacja 11). W tabeli dla 11 jest jednak 0, więc to nie AND.
  • OR: bramka OR daje 1, gdy przynajmniej jedno wejście ma 1 (01, 10 oraz 11). W tabeli dla 11 jest 0, więc to nie OR.
  • NOT: NOT jest negacją, czyli bramką jednoargumentową (ma jedno wejście). Tabela opisuje zależność od dwóch wejść (A i B), więc NOT nie pasuje już na poziomie struktury funkcji.

Wskazówka egzaminacyjna: przy XOR warto zapamiętać prostą regułę "jedynka, gdy różne" albo "parzystość nieparzysta" (dla dwóch bitów 1 pojawia się przy nieparzystej liczbie jedynek na wejściach).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Tabela prawdy pokazuje, jakie wartości wyjścia (np. Y) występują dla wszystkich kombinacji stanów na wejściach (np. A i B).

Dzięki niej można jednoznacznie opisać działanie bramki i porównać ją z innymi funkcjami logicznymi.

XOR rozpoznasz po tym, że wyjście wynosi 1 tylko dla wejść różnych: 01 oraz 10.

Dla wejść równych (00 i 11) XOR daje 0. To prosta reguła "1, gdy różne", bardzo przydatna w diagnozowaniu układów cyfrowych.

XOR działa jak "różnica" stanów: gdy oba wejścia są takie same, funkcja zwraca 0.

Para 11 oznacza, że wejścia są równe, więc wynik nie spełnia warunku "różne". To odróżnia XOR od OR, które dla 11 daje 1.

Nie. NOT jest bramką jednoargumentową (ma jedno wejście), więc jej tabela prawdy dotyczy pojedynczej zmiennej.

Jeżeli w zadaniu występują dwa wejścia A i B, to testowana jest funkcja dwuargumentowa (np. AND, OR, XOR), a nie negacja.

XOR stosuje się m.in. w sumatorach binarnych (bit sumy), detektorach nierówności, generatorach parzystości oraz w prostych układach porównujących bity.

W praktyce montażu pomaga rozpoznać, czy układ realizuje "różnicę" sygnałów logicznych.

Wystarczy sprawdzić przypadek A=1, B=1: OR wtedy daje 1, a XOR daje 0.

W tabeli prawdy to najprostszy "test rozróżniający". W diagnostyce można go też wykonać, wymuszając stany na wejściach i mierząc stan na wyjściu.

Dla kombinacji 01 i 10 wynik 1 może dawać zarówno OR, jak i XOR.

Różnica pojawia się przy 11: OR nadal daje 1, a XOR przechodzi na 0. Dlatego do identyfikacji bramki trzeba analizować wszystkie wiersze tabeli prawdy.

XOR często pojawia się przy tematach techniki cyfrowej: tabele prawdy, algebra logiczna, synteza funkcji, a także przy schematach sumatorów i układów kontroli parzystości.

Warto umieć rozpoznać XOR zarówno po tabeli, jak i po symbolu na schemacie.

Najczęstsze błędy to pomijanie jednego wiersza (zwłaszcza 11), automatyczne wybieranie OR/AND "bo najczęstsze", oraz ignorowanie faktu, że NOT ma jedno wejście.

Pomaga systematyczne przejście po wszystkich kombinacjach i porównanie z definicjami bramek.

Skuteczna mnemotechnika: "XOR = 1, gdy różne". Druga: "nieparzysta liczba jedynek na wejściach daje 1".

Dla dwóch wejść oznacza to dokładnie dwa przypadki: 01 i 10. Warto też ćwiczyć na kilku własnych tabelach prawdy.

info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "W tabeli prawdy wyjście Y = 1 tylko wtedy, gdy wejścia A i B są różne (01 lub 10), a Y = 0 dla par równych (00 i 11).To dokładnie opisuje bramkę alternatywy rozłącznej, czyli XOR."

Źródła:

  • Wikipedia: "Exclusive or" (truth table), https://en.wikipedia.org/wiki/Exclusive_or - accessed 2026-02-18
  • Electronics Tutorials: "XOR Gate", https://www.electronics-tutorials.ws/logic/logic_7.html - accessed 2026-02-18
  • All About Circuits: "XOR Gate" (digital logic / truth table), https://www.allaboutcircuits.com/textbook/digital/chpt-3/exclusive-or-gate/ - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw techniki cyfrowej (rozdziały: bramki logiczne, tabele prawdy)
  • Karty katalogowe układów zawierających bramki XOR (opis funkcji logicznej i symbole)
  • Ćwiczenia: wyprowadzanie funkcji z tabel prawdy i odwrotnie (zadania maturalne/technikum)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego