KWALIFIKACJA ELE5 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 1.
Zidentyfikuj typ obwodu na podstawie poniższej tabeli, która prezentuje wyniki pomiarów napięcia i prądu w obwodzie elektrycznym.
Napięcie [V]Prąd [A]
21
42
63
84
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z tabeli widać, że napięcie rośnie proporcjonalnie do prądu: dla każdego wiersza iloraz U/I jest stały (2/1=4/2=6/3=8/4=2 Ω). Stała rezystancja oznacza liniową charakterystykę U–I zgodną z prawem Ohma, czyli obwód (element) rezystancyjny, a nie indukcyjny ani pojemnościowy.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba rozpoznać typ obwodu na podstawie wyników pomiarów napięcia i prądu. Najprostszy i najbardziej diagnostyczny krok to sprawdzenie, czy zachodzi proporcjonalność między U i I.

Dla elementu rezystancyjnego (czysto oporowego) w stanie ustalonym obowiązuje prawo Ohma: U = R · I. Oznacza to, że iloraz R = U/I jest stały.

Sprawdzenie danych z tabeli:

  • U/I = 2 V / 1 A = 2 Ω
  • U/I = 4 V / 2 A = 2 Ω
  • U/I = 6 V / 3 A = 2 Ω
  • U/I = 8 V / 4 A = 2 Ω

W każdym wierszu otrzymujemy tę samą wartość 2 Ω, więc badany obwód zachowuje się jak rezystor o stałej rezystancji. To uzasadnia wybór odpowiedzi "Obwód rezystancyjny".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "Obwód indukcyjny": w idealnym obwodzie indukcyjnym relacje między U i I zależą od częstotliwości i przesunięcia fazowego (dotyczy to prądu przemiennego). Sama stała proporcja U/I w tak prostej tabeli nie jest typowym wyróżnikiem indukcyjności.
  • "Obwód pojemnościowy": analogicznie, w obwodzie pojemnościowym kluczowa jest zależność od częstotliwości oraz charakter prądu przemiennego; nie oczekuje się prostej, stałej rezystancji wyliczanej jako U/I dla każdego punktu.
  • "Obwód mieszany": gdyby w obwodzie dominowały różne składowe (R z L lub C) i rozpatrywano warunki, w których ich wpływ jest widoczny, dane często nie dawałyby stałego U/I dla wszystkich punktów (albo wymagałyby informacji o częstotliwości i fazie). Tutaj dane wskazują na idealnie liniową charakterystykę oporową.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy masz tabelę U i I, najpierw policz U/I w kilku wierszach. Stała wartość to najszybszy sygnał, że rozpoznajesz obwód rezystancyjny (liniowy opór).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprawdź, czy iloraz U/I jest stały dla wszystkich pomiarów. Jeśli tak, to rezystancja R jest stała, a zależność jest liniowa (prawo Ohma). Taka charakterystyka wskazuje na obwód/element rezystancyjny.
Stały stosunek U/I oznacza stałą rezystancję R. W praktyce mówi to, że element zachowuje się jak rezystor liniowy: przy podwojeniu prądu napięcie też się podwaja, a parametr R się nie zmienia.
W idealnych elementach indukcyjnych i pojemnościowych kluczowe są zjawiska związane z prądem przemiennym (częstotliwość, przesunięcie fazowe). Sama tabela U–I z prostą proporcją bez informacji o częstotliwości zwykle wskazuje na zachowanie oporowe.
Użyj wzoru R=U/I. Przykładowo, gdy U=6 V i I=3 A, to R=2 Ω. Warto policzyć to dla kilku wierszy; jeśli wynik jest taki sam, masz potwierdzenie obwodu rezystancyjnego.
Typowe pomyłki to: nieuwzględnienie jednostek, niepoliczenie U/I (zgadywanie "na oko"), oraz automatyczne kojarzenie pomiarów z indukcyjnością/pojemnością. Zawsze wykonaj szybkie porównanie ilorazu w 2–3 wierszach.
W praktyce obwód mieszany może czasem wyglądać "jak rezystor" w ograniczonym zakresie lub w określonych warunkach, ale do rozróżnienia zwykle potrzebujesz dodatkowych informacji (np. częstotliwości). W tym typie zadania stałe U/I jest kluczem do odpowiedzi "rezystancyjny".
Technik gazownictwa spotyka pomiary elektryczne m.in. w automatyce (czujniki, zasilanie), w ocenie uziemień i w ochronie przed iskrzeniem. Umiejętność oceny zależności U–I pomaga szybko wykryć nieprawidłowe obciążenia lub uszkodzone elementy.
Dla rezystora liniowego U/I jest stałe w całym zakresie pomiarów. Dla elementów nieliniowych (np. diody) iloraz zmienia się wraz z prądem. W zadaniach egzaminacyjnych często wystarczy policzyć U/I w kilku punktach.
Najczęściej używa się multimetru: napięcie mierzy się woltomierzem (równolegle do elementu), a prąd amperomierzem (szeregowo). W praktyce ważny jest poprawny dobór zakresu i bezpieczeństwo pomiaru w danym układzie.
Ćwicz szybkie rozpoznawanie zależności: policz R=U/I, sprawdź proporcjonalność i umiej czytać tabelę. Warto też przerobić zadania, gdzie pojawiają się odstępstwa (błędy pomiaru, nieliniowość) oraz utrwalić jednostki: V, A, Ω.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że z tabeli widać, że napięcie rośnie proporcjonalnie do prądu: dla każdego wiersza iloraz U/I jest stały (2/1=4/2=6/3=8/4=2 Ω).

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Prawo Ohma" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_Ohma (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (pl): "Rezystancja elektryczna" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Rezystancja_elektryczna (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (pl): "Rezystor" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Rezystor (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręcznik/rozdział: podstawy elektrotechniki – prawo Ohma i charakterystyki U–I
  • Zadania maturalne/techniczne z obwodów DC (R=U/I, wykres U(I))
  • Materiały o pomiarach elektrycznych (obsługa multimetru, interpretacja odczytów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego