KWALIFIKACJA MOT6 - TEST WIEDZY NR 10

PYTANIE NR 6.
Zidentyfikuj urządzenie, które wykorzystuje zasadę działania opartą na przekształceniu energii mechanicznej na energię kinetyczną płynu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pompa wirowa jest maszyną przepływową: energia mechaniczna doprowadzona do wirnika zamienia się głównie w energię kinetyczną cieczy (zwiększenie prędkości strugi), a następnie może zostać częściowo przetworzona na ciśnienie. Pompy tłokowa i śrubowa są wyporowe, a sprężarka dotyczy gazów.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe jest sformułowanie: "przekształcenie energii mechanicznej na energię kinetyczną płynu". Tę zasadę najtrafniej opisuje pompa wirowa (odśrodkowa), czyli maszyna przepływowa.

Dlaczego "Pompa wirowa" jest poprawna?
W pompie wirowej wirnik (napędzany silnikiem) przekazuje cieczy energię poprzez ruch obrotowy. Skutkiem jest przede wszystkim wzrost prędkości cieczy, czyli wzrost jej energii kinetycznej. W dalszej części układu (np. w kierownicy/dyfuzorze lub w odpowiedniej geometrii korpusu) część tej energii może zamienić się na wzrost ciśnienia, ale pierwszy etap jest typowo "kinetyczny": rozpędzenie strugi.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Sprężarka tłokowa" – sprężarka dotyczy przede wszystkim gazów (medium ściśliwe). Jej celem jest sprężanie, czyli zwiększanie ciśnienia gazu, a nie typowe rozpędzanie cieczy wirnikiem.
  • "Pompa tłokowa" – to pompa wyporowa. Przepływ powstaje wskutek cyklicznego zmniejszania i zwiększania objętości komory roboczej. Dominującą ideą jest wymuszenie przemieszczenia objętości (wypór), a nie nadanie energii kinetycznej przez wirnik.
  • "Pompa śrubowa" – również pompa wyporowa. Medium jest transportowane w przestrzeniach między elementami śrubowymi, a mechanizm działania opiera się na "przenoszeniu porcji" cieczy, nie na rozpędzaniu jej w polu wirującym.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w treści pojawia się opis typu "wirnik", "siła odśrodkowa", "zwiększenie prędkości cieczy/strugi", zwykle chodzi o pompę wirową (przepływową). Gdy pojawia się "tłok", "śruba", "wypór", "porcje medium" – najczęściej są to pompy wyporowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pompa wirowa to pompa przepływowa, w której wirnik przekazuje cieczy energię z napędu. Najpierw rośnie prędkość cieczy (energia kinetyczna), a następnie w korpusie część tej energii może zamienić się na ciśnienie. To typowy mechanizm "rozpędzenia strugi".
Bo wirnik nadaje cieczy dużą prędkość. Ten wzrost prędkości oznacza wzrost energii kinetycznej strugi. Dopiero później, dzięki geometrii kanałów przepływowych, część energii kinetycznej może przejść w energię ciśnienia.
Pompa wirowa jest przepływowa: rozpędza ciecz wirnikiem i pracuje ciągle. Pompa tłokowa jest wyporowa: przemieszcza porcje cieczy przez cykliczną zmianę objętości komory. To inny mechanizm tworzenia przepływu i ciśnienia.
Pompa wyporowa wytwarza przepływ przez "wypieranie" cieczy z komory roboczej. Medium jest zamykane w przestrzeni roboczej i przesuwane do wyjścia. Nie jest to rozpędzanie strugi wirnikiem, tylko wymuszone przetłaczanie objętości.
Sprężarka pracuje głównie z gazami (medium ściśliwym) i jej podstawowym celem jest sprężanie, czyli podnoszenie ciśnienia gazu. W pytaniu jest mowa o energii kinetycznej płynu i typowej pracy pompy, a nie o procesie sprężania.
Najczęściej w układach obiegu cieczy, np. w obiegu płynu chłodzącego (pompa cieczy). Zasada jest podobna: element wirujący nadaje płynowi prędkość, co umożliwia cyrkulację w przewodach, chłodnicy i kanałach silnika.
Szukaj słów-kluczy: "wirnik", "odśrodkowa/wirowa", "energia kinetyczna cieczy", "zwiększenie prędkości przepływu". Taki opis pasuje do pompy wirowej. Opisy z "tłokiem", "śrubą" lub "porcjami medium" zwykle wskazują na pompę wyporową.
Tak, ale robi to innym mechanizmem niż pompa wirowa. Pompa śrubowa jest wyporowa: transportuje medium w komorach tworzonych przez elementy śrubowe. Nie opiera działania na rozpędzaniu strugi wirnikiem i typowej zamianie energii mechanicznej na kinetyczną.
Najczęściej mylą "pompę" ze "sprężarką" (nie rozróżniają cieczy i gazu) albo traktują wszystkie pompy tak samo, bez podziału na przepływowe i wyporowe. Pomaga zapamiętanie: wirowa = wirnik i prędkość strugi, wyporowa = porcje objętości.
Zwykle wtedy, gdy potrzebujesz stabilnego przepływu przy wyższych ciśnieniach, dokładnego dozowania lub pracy z lepkimi mediami. Pompy wirowe są typowe dla dużych przepływów i pracy ciągłej. W zadaniu jednak pytanie dotyczy zasady "kinetycznej", czyli wirowej.
info

Około 68% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Pompy tłokowa i śrubowa są wyporowe, a sprężarka dotyczy gazów."

Źródła:

  • Pump Handbook, McGraw-Hill Education, 4th Edition (rozdziały: Centrifugal Pumps; Positive Displacement Pumps)

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z hydrauliki i pneumatyki (rozdziały: pompy, maszyny przepływowe i wyporowe)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw maszyn przepływowych (pompy wirowe: budowa i zasada działania)
  • Instrukcje serwisowe pojazdów dotyczące układu chłodzenia i obiegu cieczy (opis funkcji pompy cieczy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego