KWALIFIKACJA ELM5 - TEST WIEDZY NR 9

PYTANIE NR 5.
Zinterpretuj poniższą tabelę przedstawiającą parametry trzech różnych rezystorów. Który z rezystorów posiada największą moc?
Rezystor Rezystancja (Ohm) Napięcie (V)
1 10 5
2 20 5
3 10 10
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Moc na rezystorze można policzyć ze wzoru P = U²/R. Dla: R1: 5²/10 = 2,5 W; R2: 5²/20 = 1,25 W; R3: 10²/10 = 10 W. Największa wartość mocy wypada dla "Rezystor 3", więc to on najbardziej się nagrzewa przy podanych warunkach.

Pełne wyjaśnienie:

Aby wskazać rezystor o największej mocy, trzeba obliczyć moc wydzielaną na każdym z nich przy podanym napięciu. Dla rezystora w obwodzie prądu stałego korzystamy z zależności:

  • P = U·I
  • oraz z prawa Ohma I = U/R, więc po podstawieniu otrzymujemy P = U²/R.

Następnie liczymy dla każdej pozycji z tabeli:

  • Dla "Rezystor 1": U = 5 V, R = 10 Ω, więc P = 25/10 = 2,5 W.
  • Dla "Rezystor 2": U = 5 V, R = 20 Ω, więc P = 25/20 = 1,25 W. Większa rezystancja przy tym samym napięciu daje mniejszą moc, bo prąd jest mniejszy.
  • Dla "Rezystor 3": U = 10 V, R = 10 Ω, więc P = 100/10 = 10 W.

Największą moc ma więc "Rezystor 3". To ważne praktycznie: ten element wymagałby najwyższej mocy znamionowej (z zapasem), bo będzie wydzielał najwięcej ciepła.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, ponieważ:

  • "Rezystor 1" ma umiarkowaną moc (2,5 W), wyraźnie mniejszą niż 10 W.
  • "Rezystor 2" ma najmniejszą moc (1,25 W), mimo że ma większą rezystancję.
  • "Wszystkie rezystory mają taką samą moc" jest niezgodne z obliczeniami; różnią się zarówno napięciem, jak i rezystancją, więc moce nie mogą wyjść identyczne.

Wskazówka egzaminacyjna: przy porównywaniu mocy najpierw sprawdź, czy napięcia są takie same. Jeśli tak, większa rezystancja oznacza mniejszą moc (P = U²/R). Jeśli napięcia są różne, koniecznie licz P, bo "większe U" często dominuje przez kwadrat.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gdy znasz napięcie na rezystorze U i jego rezystancję R, najprościej użyć wzoru P = U²/R. Wynik otrzymasz w watach (W). To wygodne, bo nie musisz najpierw liczyć prądu.
Nie trzeba, bo po połączeniu P = U·I z prawem Ohma I = U/R dostajesz od razu zależność P = U²/R. Z tabeli masz dokładnie te dwie wielkości: napięcie i rezystancję.
Moc wzrośnie cztery razy, ponieważ w zależności P = U²/R napięcie jest podniesione do kwadratu. To częsty "haczyk": niewielki wzrost napięcia może mocno zwiększyć nagrzewanie elementu.
Najczęściej myli się zależność i zakłada, że większa rezystancja daje większą moc. Przy stałym napięciu jest odwrotnie (P = U²/R). Drugi błąd to ignorowanie kwadratu napięcia i wybór "na oko" bez liczenia.
Tylko wtedy, gdy napięcie na rezystorze jest takie samo. Przy stałym U wzór P = U²/R pokazuje, że większe R daje mniejszą P. Gdy zmienia się U, trzeba policzyć moc, bo wynik zależy od obu parametrów.
W praktyce dobiera się rezystor z zapasem względem mocy obliczonej, bo warunki chłodzenia i temperatura otoczenia wpływają na dopuszczalne obciążenie. Jeśli wychodzi 10 W, rezystor 10 W bywa na granicy; często wybiera się wyższą moc.
Om (Ω) to jednostka rezystancji, czyli "oporu" dla przepływu prądu. Wolt (V) to jednostka napięcia, czyli różnicy potencjałów. Te dwie wielkości pozwalają wyznaczyć prąd i moc w prostym obwodzie.
Najbardziej nagrzewa się ten, na którym wydziela się największa moc. Jeśli masz U i R, porównaj wartości U²/R dla każdego wiersza tabeli. Największy wynik oznacza największe wydzielanie ciepła.
Bo moc zależy od parametrów pracy. Jeśli w danych różnią się napięcia albo rezystancje, identyczna moc dla wszystkich byłaby przypadkiem szczególnym. W zadaniach egzaminacyjnych taki przypadek jest rzadki, więc warto to sprawdzić obliczeniami.
Przećwicz trzy wzory i ich stosowanie: I = U/R, P = U·I, P = U²/R. Rób krótkie porównania na tabelach i ucz się kontroli wyniku (czy rośnie przy większym U i czy maleje przy większym R przy stałym U).
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Moc elektryczna" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Moc_elektryczna (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Prawo Ohma" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_Ohma (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Rezystor" (informacje o parametrach i mocy) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Rezystor (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręcznik z podstaw elektrotechniki (prawo Ohma, moc i energia w obwodach DC)
  • Karty katalogowe rezystorów (moc znamionowa, warunki chłodzenia, temperatura pracy)
  • Zbiór zadań rachunkowych z obwodów prądu stałego (U, I, R, P)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego