KWALIFIKACJA MEC7 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 39.
Zinterpretuj poniższy fragment rysunku technicznego przedstawiony w tabeli. Co oznacza symbol "R5"?
Symbol Znaczenie
R5 ?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Symbol "R" na rysunku technicznym oznacza promień łuku/zaokrąglenia.
W zapisie "R5" liczba 5 określa wartość promienia w typowych jednostkach rysunkowych (zwykle w milimetrach), więc informuje o promieniu krzywizny równym 5 mm, a nie o długości, grubości ani rozstawie otworów.

Pełne wyjaśnienie:

W dokumentacji technicznej maszynowej stosuje się ustalone oznaczenia wymiarów. Jednym z podstawowych jest litera R, która informuje, że podawany wymiar dotyczy promienia łuku (np. zaokrąglenia naroża, wybrania, łuku w konturze).

Zapis R5 należy czytać jako: promień wynosi 5 (w praktyce rysunkowej najczęściej w milimetrach, jeśli rysunek nie podaje innej jednostki). Taki wymiar mówi o krzywiźnie elementu: im większy promień, tym "łagodniejsze" zaokrąglenie, a im mniejszy promień, tym ciaśniejszy łuk.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Rozstaw śrub wynosi 5 mm" – rozstaw (np. otworów/śrub) wymiaruje się jako odległość liniową między osiami, bez litery R; często pojawiają się też dodatkowe oznaczenia (np. liczba otworów, średnica otworów), a nie sam symbol promienia.
  • "Grubość materiału wynosi 5 mm" – grubość również jest wymiarem liniowym i wymaga opisu miejsca pomiaru; nie oznacza się jej literą R.
  • "Długość elementu wynosi 5 mm" – długości, szerokości i wysokości podaje się jako wymiary liniowe, bez prefiksu R, który jednoznacznie wiąże wartość z geometrią łuku.

W praktyce ślusarskiej poprawna interpretacja "R5" pomaga dobrać sposób wykonania (np. obróbkę pilnikiem, frezowanie, szlifowanie) oraz kontrolować detal przy pomiarach porównawczych (sprawdziany promieni, wzorniki) lub poprzez dopasowanie do współpracującej części.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Litera R poprzedzająca liczbę oznacza promień łuku lub zaokrąglenia. Zapis typu R5 informuje, że promień krzywizny wskazanego łuku wynosi 5 (zwykle w mm, jeśli rysunek nie podaje innej jednostki).
Zapis R5 czyta się jako: promień = 5. Taki wymiar dotyczy fragmentu o kształcie łuku (zaokrąglenia, wybrania, łuku konturu), a nie odległości liniowej między punktami.
Długość jest wymiarem liniowym i na rysunku podaje się ją bez prefiksu R. Prefiks R jednoznacznie wskazuje, że liczba dotyczy geometrii koła/łuku, czyli promienia, a nie długości, grubości czy rozstawu.
Najczęściej tak, bo w rysunku maszynowym standardowo przyjmuje się milimetry jako jednostkę domyślną. Jeśli jednak dokumentacja podaje inną jednostkę (np. w uwagach lub w tabliczce rysunkowej), wtedy wartość promienia należy odczytać w tej wskazanej jednostce.
R5 oznacza promień łuku równy 5. Zapis ze znakiem dotyczy średnicy, więc ⌀10 oznacza średnicę 10. Ponieważ średnica to 2×promień, w tym przykładzie ⌀10 odpowiada promieniowi 5.
Najczęściej przy zaokrągleniach naroży, łukach konturu, wybraniach oraz przejściach między powierzchniami. W ślusarstwie i prostych częściach maszyn oznaczenia promieni pomagają wykonać bezpieczne i pasujące krawędzie.
Można użyć wzorników promieni (sprawdzianów R), porównać łuk z szablonem albo kontrolować wymiar pośrednio (np. dopasowaniem do współpracującej części). Przy obróbce ręcznej ważne jest też utrzymanie płynnego łuku bez "załamań".
Rozstaw otworów/śrub to odległość liniowa i zwykle wymaga odniesienia do osi oraz innych danych (np. liczby otworów, średnicy otworu). Sama litera R nie jest używana do rozstawów, tylko do promieni łuków.
Częsty błąd to traktowanie liczby po R jak "dowolnego wymiaru 5 mm" bez rozpoznania typu wymiaru. Drugi błąd to mylenie promienia ze średnicą. Pomaga zasada: R = promień, ⌀ = średnica.
Warto ćwiczyć rozpoznawanie podstawowych oznaczeń (R, ⌀, fazy, tolerancje) na krótkich przykładach. Dobrą metodą jest też wykonywanie prostych szkiców i samodzielne dopisywanie wymiarów, aby utrwalić, który symbol odpowiada jakiemu parametrowi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 73% zdających egzamin. średnio łatwe

Źródła:

  • PN-EN ISO 129-1, Dokumentacja techniczna wyrobu — Wymiarowanie — Zasady ogólne (oznaczanie promieni literą R)
  • PN-EN ISO 14405-1, Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Wymiarowanie — Część 1: Wymiary liniowe (kontekst zasad wymiarowania na rysunku)
  • PN-EN ISO 1101, Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Tolerancje geometryczne (ogólne zasady zapisu cech geometrycznych na rysunkach)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego dla branży mechanicznej (wymiarowanie łuków i promieni)
  • Zestawy ćwiczeń z czytania rysunku technicznego (interpretacja oznaczeń R, ⌀, faz, tolerancji)
  • Normy dotyczące zasad wymiarowania i zapisu na rysunkach (do nauki zasad ogólnych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego