KWALIFIKACJA CHM5 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 20.
Zinterpretuj poniższy fragment Ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz.U. 2004 nr 92 poz. 880): "Art. 5. 1. Każdy ma prawo do korzystania z przyrody zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju." Co oznacza termin "zasady zrównoważonego rozwoju" w kontekście tej ustawy?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Zasady zrównoważonego rozwoju" oznaczają takie prowadzenie działań (w tym rozwoju gospodarczego), aby zaspokajać potrzeby obecnych ludzi bez ograniczania szans przyszłych pokoleń.
Opcje o rozwoju "bez ograniczeń" lub "bez zmian w środowisku" są skrajne i nie oddają sensu pojęcia użytego w ustawie.

Pełne wyjaśnienie:

Pojęcie "zasad zrównoważonego rozwoju" w kontekście korzystania z przyrody oznacza podejście, w którym rozwój społeczno-gospodarczy i wykorzystanie zasobów przyrodniczych muszą uwzględniać długofalowe skutki oraz potrzeby przyszłych pokoleń. Kluczowy jest element międzypokoleniowy: dzisiejsze korzyści nie mogą "zjadać" kapitału przyrodniczego w sposób, który uniemożliwi podobne zaspokajanie potrzeb w przyszłości.

Odpowiedź: "Rozwój gospodarczy, który spełnia potrzeby obecnej generacji bez narażania przyszłych generacji…" jest trafna, bo streszcza sens zrównoważenia: równowaga między potrzebami człowieka, rozwojem i ograniczeniami środowiskowymi. W praktyce przekłada się to na planowanie i realizację działań z uwzględnieniem m.in. oszczędnego gospodarowania zasobami, zapobiegania degradacji oraz odtwarzania wartości przyrodniczych.

Pozostałe propozycje są niepoprawne, bo upraszczają pojęcie do skrajności lub mylą je z innymi ideami:

  • "Rozwój gospodarczy bez jakichkolwiek ograniczeń." – przeczy idei zrównoważenia. Brak ograniczeń ignoruje granice środowiskowe (zasoby, chłonność ekosystemów), co prowadzi do ryzyka trwałej degradacji.
  • "Rozwój gospodarczy z minimalnym wpływem na środowisko." – brzmi proekologicznie, ale jest zbyt wąskie. Zrównoważony rozwój nie sprowadza się wyłącznie do minimalizacji wpływu; obejmuje też aspekt społeczny i gospodarczy oraz długoterminowe utrzymanie możliwości zaspokajania potrzeb.
  • "Rozwój gospodarczy, który nie powoduje żadnych zmian w środowisku naturalnym." – to założenie nierealistyczne. Większość działań człowieka powoduje pewne zmiany; istotne jest, by były one akceptowalne, kontrolowane i nie prowadziły do utraty możliwości korzystania z przyrody w przyszłości.

Na egzaminie warto zapamiętać rdzeń definicyjny: "teraz, ale nie kosztem jutra". Jeśli odpowiedź zawiera element przyszłych pokoleń i ograniczeń wynikających z zasobów/środowiska, zwykle najlepiej oddaje sens pojęcia w prawie i ochronie środowiska.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To podejście, w którym korzystanie z zasobów przyrody i rozwój gospodarczy mają zaspokajać potrzeby obecnych ludzi, ale bez niszczenia możliwości zaspokajania potrzeb przez przyszłe pokolenia. Liczy się długofalowy skutek działań, a nie tylko szybka korzyść.
Bo sednem jest perspektywa długoterminowa: zasoby i usługi ekosystemów są ograniczone. Jeżeli obecnie zużyjemy je ponad miarę lub trwale zdegradujemy środowisko, kolejne generacje będą miały mniejsze możliwości życia, rozwoju i korzystania z przyrody.
Nie. Zrównoważony rozwój zakłada istnienie ograniczeń wynikających z ochrony zasobów i ekosystemów. Rozwój może postępować, ale w sposób kontrolowany, z uwzględnieniem skutków, kompensacji i zapobiegania trwałej degradacji.
Nie w pełni. "Minimalny wpływ" to tylko jeden element. Zrównoważony rozwój obejmuje równoważenie aspektów środowiskowych, gospodarczych i społecznych oraz dążenie do tego, by skutki działań nie odbierały szans przyszłym pokoleniom.
Brak zmian jest w praktyce nierealny – każda działalność człowieka zwykle coś zmienia. Zrównoważony rozwój oznacza raczej, że zmiany są ograniczone, zarządzane i nie prowadzą do nieodwracalnej utraty zasobów oraz funkcji przyrodniczych.
Przykłady to m.in. ograniczanie emisji i hałasu, retencja wód opadowych, ochrona terenów zielonych, racjonalna gospodarka odpadami oraz planowanie przestrzenne uwzględniające korytarze ekologiczne. Ważne jest łączenie celów społecznych z ochroną zasobów.
Gdy pytanie dotyczy definicji lub sensu zrównoważonego rozwoju. Element międzypokoleniowy jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych wyróżników tej koncepcji i często odróżnia poprawną definicję od haseł typu "bez ograniczeń" albo "zero wpływu".
Najczęściej myli się go z: (1) rozwojem bez ograniczeń, (2) samą "ekologią" bez aspektu społeczno-gospodarczego, (3) ideałem "braku zmian w środowisku". Warto pamiętać: chodzi o równowagę i trwałość efektów w długim okresie.
Bo prawo ochrony środowiska i ochrony przyrody opiera się na założeniu ograniczoności zasobów oraz konieczności zapobiegania szkodom. Skrajne sformułowania ignorują te granice, dlatego rzadko pasują do definicji pojęć używanych w aktach prawnych.
Wykorzystuje ją przy ocenie oddziaływań, proponowaniu działań minimalizujących presję na środowisko, przygotowaniu zaleceń i raportów oraz planowaniu zadań ochronnych. Cel: osiągać efekty gospodarcze i społeczne bez długoterminowego "kosztu" dla przyrody.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Ustawa o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r., Art. 5 ust. 1, Dz.U. 2004 nr 92 poz. 880
  • World Commission on Environment and Development, "Our Common Future" (Raport Brundtland), 1987, rozdział dot. definicji sustainable development

Materiały:

  • Tekst jednolity i aktualne brzmienie ustawy o ochronie przyrody (do porównania cytatów i definicji)
  • Podręczniki/kompendia z podstaw prawa ochrony środowiska dla techników ochrony środowiska
  • Materiały o koncepcji zrównoważonego rozwoju (ujęcie międzypokoleniowe, ład: społeczny–gospodarczy–środowiskowy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego