KWALIFIKACJA ROL6 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 9.
Zjawisko występujące zimą na plantacjach ozimin na skutek, zbyt długiego zalegania okrywy śnieżnej.
Rośliny zamierają pod śniegiem lub bezpośrednio po jego stopnieniu.
Przedstawiony opis zjawiska to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wyprzenie to zamieranie roślin ozimych podczas długiego zalegania okrywy śnieżnej, gdy rośliny są osłabione i mają utrudniony dostęp do powietrza, a po stopnieniu śniegu szybko ujawniają się straty. Pozostałe pojęcia dotyczą innych przyczyn uszkodzeń (nadmiar wody, wiatr/mróz lub pokładanie łanu).

Pełne wyjaśnienie:

Opis wskazuje na sytuację typową dla długotrwałego zalegania okrywy śnieżnej na oziminach: rośliny zamierają pod śniegiem albo bezpośrednio po jego stopnieniu. Taki przebieg jest charakterystyczny dla zjawiska wyprzenia, czyli uszkodzeń i ubytków w łanie związanych z przedłużającym się okresem przykrycia roślin śniegiem i pogorszeniem warunków ich funkcjonowania.

W praktyce rolniczej rozróżnia się kilka typów strat zimowych, dlatego w pytaniu kluczowy jest element przyczynowy: zbyt długie zaleganie śniegu i objawy pojawiające się także tuż po roztopach. To odróżnia wyprzenie od innych terminów:

  • "wymakanie" – kojarzone z nadmiarem wody i długotrwałym zalaniem/uwilgotnieniem, a nie z samym zaleganiem pokrywy śnieżnej jako czynnikiem dominującym w opisie.
  • "wysmalanie" – dotyczy zwykle uszkodzeń powodowanych przez niekorzystne warunki atmosferyczne (np. silne wiatry i mróz) i przesuszanie części nadziemnych; w opisie nie ma informacji o wietrze czy przesuszeniu, tylko o długim przykryciu śniegiem.
  • "wyleganie" – oznacza pokładanie się roślin (łanu) wskutek m.in. nadmiernego wzrostu, deszczu czy wiatru; nie jest to zjawisko polegające na zamieraniu roślin pod śniegiem.

Na egzaminie warto czytać opisy "przyczynowe": jeśli pojawia się zaleganie śniegu i zamieranie po roztopach, najczęściej oczekiwanym terminem jest wyprzenie. Dobrą strategią jest też szybkie porównanie: czy odpowiedź nazywa chorobę/obumarcie (wyprzenie), czy raczej pokładanie łanu (wyleganie), albo skutek nadmiaru wody (wymakanie), albo uszkodzenia od wiatru/mrozu (wysmalanie).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wyprzenie ozimin to zamieranie roślin zimą lub tuż po roztopach, gdy długo zalega okrywa śnieżna i rośliny są osłabione. W zadaniach testowych rozpoznaje się je po opisie: "długi śnieg" + "ubytek roślin po zejściu śniegu".
Pod długotrwałą okrywą śnieżną pogarszają się warunki funkcjonowania roślin (m.in. utrudniona wymiana gazowa i osłabienie). Skutkiem może być obumieranie, które staje się widoczne pod śniegiem lub zaraz po jego stopnieniu.
W opisie wyprzenia kluczowe jest długie zaleganie śniegu i zamieranie po roztopach. Wymakanie częściej łączy się z nadmiarem wody i zalewaniem roślin. Na testach szukaj słów-kluczy: "śnieg długo zalega" (wyprzenie) vs "stoi woda/zalanie" (wymakanie).
Wyleganie to pokładanie się łanu (rośliny "leżą"), zwykle pod wpływem pogody lub nadmiernego wzrostu. Nie opisuje zamierania pod śniegiem. Jeśli w pytaniu jest mowa o obumarciu po długim zaleganiu śniegu, wyleganie jest typową odpowiedzią-mylnikiem.
Najmocniejsze wskazówki to: "zimą na oziminach", "zbyt długie zaleganie okrywy śnieżnej", "rośliny zamierają pod śniegiem lub po stopnieniu". Taki zestaw cech w zadaniach zamkniętych zwykle identyfikuje wyprzenie.
W pytaniach egzaminacyjnych wyprzenie łączy się ogólnie z oziminami (różne gatunki uprawiane w siewie jesiennym). Kluczowy jest mechanizm: długotrwała okrywa śnieżna i osłabienie roślin. To nie jest zjawisko ograniczone wyłącznie do jednego gatunku.
Skutki są często widoczne bezpośrednio po zejściu śniegu lub na początku wiosny, gdy ocenia się przezimowanie. Wtedy widać ubytki w łanie i miejsca, gdzie rośliny nie podjęły wegetacji po zimie.
Najczęstsze jest automatyczne wybieranie "wymakania", bo kojarzy się z wodą z roztopów, bez zauważenia, że przyczyną w opisie jest długie zaleganie śniegu. Drugi błąd to mylenie "wysmalania" z każdym uszkodzeniem zimowym, mimo braku wątku wiatru/przesuszenia.
Stwórz krótką tabelę porównawczą pojęć: wyprzenie, wymakanie, wysmalanie, wyleganie. Do każdego dopisz: przyczynę, porę występowania i objaw w polu. Na egzaminie szukaj w treści "słów-kluczy", które łączą przyczynę z nazwą zjawiska.
Tak, bo poprawna diagnoza strat po zimie wpływa na decyzje o przesiewach, nawożeniu i ocenie opłacalności dalszej uprawy. Umiejętność nazwania zjawiska pomaga też w komunikacji z doradcą i w opisie problemu w dokumentacji gospodarstwa.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Wyprzenie to zamieranie roślin ozimych podczas długiego zalegania okrywy śnieżnej, gdy rośliny są osłabione i mają utrudniony dostęp do powietrza, a po stopnieniu śniegu szybko ujawniają się straty."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z uprawy roślin (dział: uszkodzenia zimowe ozimin)
  • Materiały doradztwa rolniczego o zimotrwałości i przezimowaniu ozimin
  • Atlas/kompendium objawów stresów abiotycznych roślin uprawnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego