Koszt jednostkowy oznacza, ile średnio kosztuje wytworzenie jednego egzemplarza (tu: jednego katalogu). W poligrafii istotna jest struktura kosztów: część z nich to koszty stałe związane z przygotowaniem produkcji (np. przygotowanie/uruchomienie procesu, przygotowanie form), a część to koszty zmienne zależne od liczby sztuk (np. materiał, energia, czas pracy maszyny przypadający na kolejne egzemplarze).
Jeżeli nakład wzrasta o 15% i nie zmieniają się inne warunki realizacji, to koszty przygotowania pozostają w przybliżeniu takie same, natomiast rozkładają się na większą liczbę egzemplarzy. To powoduje spadek kosztu jednostkowego. Jest to praktyczny przykład ekonomii skali: im większa seria, tym mniejszy udział kosztów stałych w cenie jednej sztuki.
Dlatego odpowiedź "zmniejszy się, z uwagi na wzrost nakładu drukowanego z tych samych form drukowych." jest poprawna, bo wskazuje mechanizm: te same koszty przygotowania/form przypadają na więcej sztuk.
- Odpowiedź o "nadgodzinach pracy drukarza" jest błędna, bo wprost nie wynika z treści zadania. Nadgodziny mogą wystąpić, ale nie są konieczną konsekwencją zwiększenia nakładu o 15% i nie opisują typowej zależności kosztu jednostkowego od nakładu.
- Odpowiedź "pozostanie bez zmian" ignoruje to, że nawet niewielkie zwiększenie nakładu zwykle zmniejsza udział kosztów stałych na 1 egzemplarz (choć skala zmiany może być mała).
- Odpowiedź o wzroście proporcjonalnym miesza koszt całkowity z jednostkowym: koszt całkowity rośnie wraz z liczbą egzemplarzy, ale koszt jednostkowy nie musi rosnąć proporcjonalnie, a często spada.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się zwiększenie nakładu bez innych zmian, najpierw rozdziel w myślach koszty stałe i zmienne, a dopiero potem oceń kierunek zmiany kosztu jednostkowego.
