KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 39.
Jak zmieni się moc i wartość prądu pobieranego przez elektryczny grzejnik jednofazowy, jeżeli w wyniku naprawy zmniejszeniu uległa rezystancja jego spirali grzejnej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla grzejnika jednofazowego (spirala jako odbiornik rezystancyjny) przy stałym napięciu zasilania obowiązuje I=U/R, więc gdy rezystancja spirali maleje, prąd rośnie. Moc czynna P=U·I (lub P=U2/R) także wzrasta, bo przy mniejszym R jest większa.

Pełne wyjaśnienie:

Spirala grzejna w typowym elektrycznym grzejniku jednofazowym jest w przybliżeniu odbiornikiem rezystancyjnym (opornikiem), a zasilanie z sieci traktujemy jako źródło napięciowe, czyli w rozważaniu kierunkowym przyjmujemy U = const.

Jeżeli po naprawie rezystancja spirali zmalała, to z prawa Ohma:

I = U/R → gdy R maleje, to I rośnie (bo dzielimy to samo napięcie przez mniejszą wartość).

Następnie rozpatrujemy moc czynną pobieraną przez odbiornik. Dla odbiornika rezystancyjnego:

  • P = U · I – przy stałym U większy I oznacza większą P,
  • równoważnie: P = U2/R – przy stałym U mniejsza rezystancja R daje większą moc.

Zatem poprawny wniosek brzmi: moc wzrośnie i prąd wzrośnie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Moc wzrośnie, a prąd zmaleje – sprzeczne z prawem Ohma przy zasilaniu napięciowym: spadek R nie może zmniejszyć I.
  • Moc zmaleje, a prąd wzrośnie – przy stałym U wzrost I oznacza wzrost P (P=U·I), więc teza o spadku mocy jest nielogiczna dla odbiornika rezystancyjnego.
  • Moc zmaleje i prąd zmaleje – oba kierunki są odwrotne do wynikających z zależności I=U/R i P=U2/R.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze ustal, czy w zadaniu bardziej naturalne jest założenie U=const (sieć energetyczna) czy I=const (źródło prądowe). Dla urządzeń podłączanych do gniazda prawie zawsze rozumujemy jak dla U=const.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przy stałym napięciu obowiązuje I=U/R, więc prąd jest odwrotnie proporcjonalny do rezystancji. Gdy rezystancja maleje (np. zwarcie zwojów spirali), prąd rośnie, co może prowadzić do przeciążenia przewodów i zadziałania zabezpieczeń.
Dla odbiornika rezystancyjnego przy napięciu stałym (lub skutecznym) mamy P=U²/R. Jeżeli U się nie zmienia, to mniejsze R daje większą P. W praktyce oznacza to silniejsze grzanie, ale też większy pobór prądu i ryzyko przegrzania elementów instalacji.
Odbiornik rezystancyjny zamienia energię elektryczną głównie na ciepło, a jego zachowanie opisuje w prostym przybliżeniu rezystancja R. Dla takiego odbiornika można stosować zależności I=U/R oraz P=U·I bez wchodzenia w zjawiska indukcyjne czy pojemnościowe.
Gdy odbiornik nie jest czysto rezystancyjny (np. silnik, transformator) albo gdy napięcie nie jest stałe, a źródło ma ograniczenia (spadki napięcia, zasilacz prądowy). Również przy silnym nagrzewaniu rezystancja drutu może się zmieniać z temperaturą, co komplikuje analizę.
Najczęstszy błąd to nieustalenie, co jest stałe: napięcie czy prąd. W typowej sieci przyjmujemy U=const, więc spadek R zwiększa I i P. Drugi błąd to mylenie zależności: niektórzy intuicyjnie łączą "większy opór" z "większym prądem", co jest odwrotne.
Zwykle tak, jeśli zasilanie jest napięciowe i urządzenie pozostaje sprawne. Jednak w realnym grzejniku, gdy prąd rośnie, mogą zadziałać zabezpieczenia (bezpiecznik, wyłącznik nadprądowy) albo pojawi się spadek napięcia w instalacji. Wtedy wzrost mocy może być ograniczony lub przerwany.
Jeśli rezystancja odbiornika spada, rośnie prąd roboczy. To może przekroczyć dopuszczalny prąd przewodów lub aparatów i spowodować zadziałanie zabezpieczeń nadprądowych. W praktyce dobór zabezpieczeń opiera się na prądzie obciążenia i warunkach instalacji, aby przeciążenie było szybko odłączone.
Najprościej miernikiem (omomierzem) przy odłączonym zasilaniu i po upewnieniu się o braku napięcia. Otrzymany wynik porównuje się z wartością wynikającą z danych urządzenia (np. z tabliczki znamionowej) lub z dokumentacji. Zbyt mała rezystancja może oznaczać uszkodzenie i nadmierny pobór prądu.
Objawem może być częstsze wybijanie zabezpieczeń, nagrzewanie przewodu/gniazda, a czasem szybsze i "mocniejsze" grzanie urządzenia. W warunkach serwisowych potwierdza się to pomiarem prądu (cęgami) i porównaniem z wartością spodziewaną z mocy znamionowej.
Warto przećwiczyć schemat: 1) ustal, czy zasilanie jest napięciowe, 2) zapisz I=U/R, 3) zapisz P=U·I lub P=U²/R, 4) rozstrzygnij kierunek zmian bez liczb. Dodatkowo ćwicz rozpoznawanie odbiorników rezystancyjnych w praktyce.
info

Statystycznie 54% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Dla grzejnika jednofazowego (spirala jako odbiornik rezystancyjny) przy stałym napięciu zasilania obowiązuje I=U/R, więc gdy rezystancja spirali maleje, prąd rośnie."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): Prawo Ohma – https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_Ohma - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (PL): Moc elektryczna – https://pl.wikipedia.org/wiki/Moc_elektryczna - dostęp 2026-02-18
  • Khan Academy: Electric power (Physics) – https://www.khanacademy.org/science/physics/circuits-topic/circuits-resistance/a/electric-power - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw elektrotechniki: prawo Ohma i moc w obwodach jednofazowych
  • Zestawy zadań powtórzeniowych: zależności P, U, I, R dla odbiornika rezystancyjnego
  • Instrukcje/poradniki BHP dotyczące bezpiecznego pomiaru prądu i rezystancji oraz oceny obciążenia obwodów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego