KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 30.
Zmierzony luz w zamku pierścienia tłokowego włożonego do cylindra wynosi 0,6 mm. Producent określa, iż luz ten powinien wynosić 0,25á0,40 mm. Otrzymany wynik oznacza, że
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wartość zmierzona 0,6 mm należy porównać z zakresem zalecanym przez producenta 0,25–0,40 mm.
Skoro 0,6 mm jest większe od górnej granicy 0,40 mm, oznacza to przekroczenie tolerancji w kierunku "za duży luz". W praktyce taki luz może pogarszać szczelność i kompresję.

Pełne wyjaśnienie:

Luz w zamku pierścienia tłokowego (szczelina na styku końców pierścienia po włożeniu do cylindra) jest parametrem, który musi mieścić się w tolerancji producenta. Luz kompensuje rozszerzalność cieplną materiału w czasie pracy silnika: pierścień nagrzewa się i "wydłuża", więc potrzebuje rezerwy w zamku.

W zadaniu podano pomiar: 0,6 mm oraz zakres dopuszczalny: 0,25–0,40 mm. Aby ocenić wynik, nie trzeba znać wartości "typowych" dla innych silników — wystarczy porównać wynik do granic tolerancji producenta:

  • dolna granica: 0,25 mm
  • górna granica: 0,40 mm

Skoro 0,6 mm > 0,40 mm, to luz jest poza tolerancją, a konkretnie zbyt duży.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "luz jest zbyt mały" – byłoby prawdziwe, gdyby pomiar był mniejszy niż 0,25 mm. Zbyt mały luz jest groźny po rozgrzaniu silnika (ryzyko "zejścia się" końców i zatarcia), ale tu sytuacja jest odwrotna.
  • "luz mieści się w podanych zaleceniach" – aby to stwierdzić, wynik musiałby zawierać się w przedziale 0,25–0,40 mm. 0,6 mm wykracza ponad górną granicę, więc nie spełnia zaleceń.
  • "luz zamka pierścienia należy powiększyć" – powiększanie luzu stosuje się, gdy jest on za mały (np. przez delikatne dopasowanie końców pierścienia). Gdy luz jest za duży, typowym wnioskiem jest konieczność doboru właściwego pierścienia lub dalszej oceny zużycia cylindra, a nie zwiększanie szczeliny.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o tolerancję zawsze porównuj wynik do obu granic (min i max). To ogranicza błędy wynikające z intuicyjnego skojarzenia "większe = lepsze".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To szczelina między końcami pierścienia tłokowego po włożeniu go do cylindra. Luz jest potrzebny, aby pierścień mógł bezpiecznie kompensować rozszerzalność cieplną podczas pracy silnika. Zbyt mały lub zbyt duży luz pogarsza pracę jednostki napędowej.
Trzeba sprawdzić, czy wynik mieści się między dolną a górną granicą zakresu. Jeśli jest mniejszy od minimum, luz jest za mały. Jeśli jest większy od maksimum, luz jest za duży. To proste porównanie jest podstawą wnioskowania w zadaniach egzaminacyjnych.
Po rozgrzaniu silnika pierścień się rozszerza. Gdy luz jest za mały, końce pierścienia mogą się "zejść" i spowodować nadmierne tarcie, zacięcie pierścienia w rowku lub uszkodzenie gładzi cylindra. Skutkiem bywa szybkie zużycie i spadek trwałości silnika.
Duża szczelina ułatwia przedmuchy gazów spalinowych obok pierścieni do skrzyni korbowej. To obniża skuteczność uszczelnienia, może zmniejszać ciśnienie sprężania (kompresję) i pogarszać osiągi. Często towarzyszy temu wzrost zużycia oleju i zanieczyszczenie odmy.
W praktyce warsztatowej używa się szczelinomierza (listkowego) lub odpowiedniego przyrządu pomiarowego, a sam pierścień wkłada się do cylindra i ustawia prostopadle do osi cylindra. Ważne jest, by pomiar był wykonany stabilnie i w warunkach zbliżonych do zaleceń producenta.
Najczęściej przy remoncie jednostki napędowej, wymianie pierścieni lub ocenie stanu cylindra/tłoka. Kontrola przed montażem pozwala uniknąć złożenia silnika z elementami poza tolerancją. Jest to typowy etap prac przy obsłudze i naprawie układu tłokowo-korbowego.
W praktyce działania zależą od zaleceń producenta, ale idea jest taka, że zbyt mały luz wymaga dopasowania, aby po nagrzaniu nie doszło do zatarcia. Na egzaminie kluczowe jest rozróżnienie: "za mały" oznacza konieczność zwiększenia szczeliny, a nie wymianę z powodu nadmiaru luzu.
Zbyt duży luz oznacza, że uszczelnienie będzie gorsze i wynik nie spełnia tolerancji. W praktyce warsztatowej sprawdza się dobór części oraz stan cylindra (zużycie, średnica, owalizacja). Często rozwiązaniem jest wymiana pierścienia na właściwy lub dalsza naprawa cylindra.
Typowe błędy to nieprostopadłe ustawienie pierścienia w cylindrze, pomiar w innym miejscu niż zalecane (np. przy progu zużycia), dobór niewłaściwego listka szczelinomierza oraz pominięcie czystości elementów. To może prowadzić do błędnej diagnozy "za mały/za duży" luz.
Zastosuj stały schemat: 1) zapisz minimum i maksimum, 2) porównaj wynik z maksimum, 3) porównaj z minimum, 4) nazwij odchylenie: "za mało", "w normie", "za dużo". Dzięki temu unikasz intuicyjnych skrótów myślowych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 75% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w praktyce taki luz może pogarszać szczelność i kompresję.

Materiały:

  • Instrukcje serwisowe producentów silników (procedury pomiaru luzu zamka pierścienia)
  • Podręczniki z budowy i napraw silników spalinowych (rozdziały o pierścieniach tłokowych)
  • Materiały szkolne/branżowe o diagnostyce kompresji i przedmuchów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego