KWALIFIKACJA ELM2 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 25.
Zniekształcenia sygnału przesyłanego światłowodem jednomodowym powoduje
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dyspersja chromatyczna w światłowodzie jednomodowym powoduje rozciąganie impulsu w czasie, bo różne składowe widmowe (długości fali) rozchodzą się z inną prędkością grupową. Dyspersja międzymodowa dotyczy głównie światłowodów wielomodowych, gdzie występuje wiele modów propagacji.

Pełne wyjaśnienie:

W światłowodzie jednomodowym zniekształcenia (zwłaszcza poszerzenie impulsu i narastanie interferencji międzysymbolowej) są w dużej mierze związane z dyspersją chromatyczną. Źródło optyczne nie emituje idealnie jednej długości fali – ma pewną szerokość widmową. Ponieważ prędkość grupowa światła w włóknie zależy od długości fali, różne składowe widma docierają do odbiornika w nieco innych chwilach. W efekcie impuls "rozmywa się" w czasie, co pogarsza rozróżnianie bitów przy dużych przepływnościach i długich odcinkach.

Odpowiedź "dyspersja chromatyczna" jest więc poprawna, bo opisuje mechanizm typowy również dla światłowodu jednomodowego: zjawisko zależności parametrów propagacji od długości fali. W praktyce ograniczenie to minimalizuje się m.in. doborem odpowiedniego okna transmisyjnego i włókna o korzystnej charakterystyce dyspersyjnej oraz stosowaniem kompensacji dyspersji w systemach dużej przepływności.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Dyspersja międzymodowa" wiąże się z tym, że w światłowodzie wielomodowym różne mody (różne drogi/rozkłady pola) mają różne czasy przejścia. W światłowodzie jednomodowym propaguje w zasadzie jeden mod podstawowy, więc nie ma klasycznej dyspersji międzymodowej w znaczeniu egzaminowym.
  • "Pole elektromagnetyczne" – światło jest falą elektromagnetyczną, ale samo istnienie pola EM nie jest specyficzną przyczyną zniekształceń sygnału w SMF. Zniekształcenia wynikają z właściwości propagacji w ośrodku (m.in. dyspersji), a nie z faktu, że fala ma charakter EM.
  • "Pole elektrostatyczne" nie opisuje typowego mechanizmu degradacji impulsu w światłowodzie telekomunikacyjnym. W praktyce analizuje się tłumienie, dyspersję, nieliniowości czy zakłócenia na złączach, a nie wpływ pola elektrostatycznego jako głównej przyczyny zniekształceń.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "jednomodowy", automatycznie sprawdź, czy nie podstawiono zjawiska charakterystycznego dla wielomodu (np. dyspersji międzymodowej). To częsty "haczyk" w zadaniach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dyspersja chromatyczna to rozciąganie impulsu w czasie, bo różne długości fali składające się na sygnał optyczny rozchodzą się w włóknie z różną prędkością grupową. Skutkiem jest zniekształcenie przebiegu i większe ryzyko nakładania się bitów przy dużych szybkościach transmisji.
Dyspersja międzymodowa wynika z tego, że w światłowodzie wielomodowym istnieje wiele modów propagacji o różnych czasach przejścia. W światłowodzie jednomodowym (w typowym ujęciu egzaminowym) propaguje jeden mod podstawowy, więc mechanizm "wielu modów – wiele czasów" nie jest dominujący.
Powoduje poszerzenie impulsów i narastanie interferencji międzysymbolowej, czyli "wchodzenie" jednego symbolu na kolejny. Im dłuższy odcinek i im większa szybkość bitowa, tym mniejszy margines czasowy i większe ryzyko błędów. Dlatego dyspersja ogranicza zasięg lub wymaga kompensacji.
W praktyce mogą to być: pogorszenie parametrów jakości (np. wzrost błędów bitowych), "zamykanie się" oka na diagramie oczkowym, konieczność obniżenia przepływności lub skrócenia trasy. Objawy bywają mylone z tłumieniem, ale dyspersja przede wszystkim rozmywa impuls w czasie.
Światło jest falą elektromagnetyczną, ale w zadaniach o SMF "pole elektromagnetyczne" nie jest typową odpowiedzią na pytanie o zniekształcenia. Kluczowe są zjawiska propagacyjne takie jak dyspersja i tłumienie oraz efekty na złączach. Sam charakter EM nie tłumaczy rozciągania impulsu.
Najczęściej: większa szerokość widmowa źródła (np. mniej "wąskie" spektrum), dłuższy odcinek włókna oraz większa szybkość transmisji (krótsze bity). W uproszczeniu: im bardziej "szybko i daleko", tym bardziej dyspersja jest krytyczna, bo łatwiej o nakładanie symboli.
Tłumienie to spadek mocy (sygnał robi się słabszy), a dyspersja to zniekształcenie w dziedzinie czasu (impuls się poszerza). W pytaniach o "zniekształcenia" i "rozmycie impulsu" zwykle chodzi o dyspersję. W pytaniach o "straty", "moc na wyjściu" lub "budżet mocy" chodzi o tłumienie.
Zwykle laser, bo ma węższe widmo emisji niż LED, więc składowe długości fali są mniej "rozrzucone". Mniejsza szerokość widmowa oznacza mniejsze rozciąganie impulsu z powodu dyspersji chromatycznej. Na egzaminie to częsta zależność: węższe widmo → mniejsza dyspersja chromatyczna.
Gdy diagnozujesz łącza o dużych przepływnościach lub długich odcinkach i obserwujesz spadek jakości mimo poprawnej mocy optycznej. Wtedy przyczyną może być właśnie rozmycie impulsu w czasie. W praktyce dotyczy to m.in. połączeń między urządzeniami aktywnymi w sieciach światłowodowych.
Najczęstsza pułapka to zignorowanie typu włókna: przy słowie "jednomodowy" część osób odruchowo wybiera dyspersję międzymodową, bo brzmi znajomo. Druga pułapka to wybieranie odpowiedzi "z fizyki ogólnej" (np. pole elektromagnetyczne) zamiast mechanizmów transmisyjnych.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Dyspersja chromatyczna w światłowodzie jednomodowym powoduje rozciąganie impulsu w czasie, bo różne składowe widmowe (długości fali) rozchodzą się z inną prędkością grupową."

Źródła:

  • ITU-T Recommendation G.652: Characteristics of a single-mode optical fibre and cable, ITU-T (opis parametrów włókien SMF, w tym dyspersji) https://www.itu.int/rec/T-REC-G.652 (dostęp: 2026-02-27)
  • G.P. Agrawal, Fiber-Optic Communication Systems, 4th Edition, Wiley, 2010, rozdziały o dyspersji chromatycznej i ograniczeniach transmisji
  • G. Keiser, Optical Fiber Communications, 4th Edition, McGraw-Hill, 2010, rozdziały o dyspersji w światłowodach jednomodowych

Materiały:

  • Podręczniki z telekomunikacji światłowodowej (dyspersja i tłumienie)
  • Materiały producentów kabli i włókien o parametrach dyspersyjnych
  • Normy i zalecenia dla włókien jednomodowych (opis parametrów dyspersji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego