W pokazanym fragmencie schematu elementy T3, R31, R32, R33 tworzą klasyczne źródło prądowe (dokładniej: prosty generator prądu oparty o tranzystor bipolarny).
Dlaczego jest to źródło prądowe?
- Rezystory R31 i R32 tworzą dzielnik napięcia, który ustala w miarę stały potencjał bazy tranzystora T3 względem szyn zasilania.
- Na złączu baza–emiter tranzystora BJT odkłada się napięcie Ube (dla krzemu typowo rzędu 0,6–0,7 V, zależne m.in. od prądu i temperatury).
- Skoro napięcie bazy jest ustalone, to napięcie na R33 jest w przybliżeniu równe Vb − Ube. To wymusza prawie stały prąd emitera: Ie = (Vb − Ube) / R33.
- Dla typowych wartości wzmocnienia prądowego tranzystora zachodzi Ic ≈ Ie, więc także prąd kolektora (oddawany do wspólnego węzła emiterów T1 i T2) jest w przybliżeniu stały w zakresie pracy aktywnej.
W praktyce taki "stały prąd" jest bardzo użyteczny we wzmacniaczu różnicowym: stanowi tzw. prąd ogona w gałęzi emiterowej i zapewnia, że suma prądów emiterów tranzystorów T1 i T2 jest zbliżona do stałej. Poprawia to stabilność punktu pracy i tłumienie składowej wspólnej (CMRR).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?
- "Układ Darlingtona" wymaga dwóch tranzystorów połączonych kaskadowo (emiter pierwszego do bazy drugiego), aby uzyskać bardzo duże wzmocnienie prądowe. Tutaj funkcję ustalania prądu realizuje pojedynczy tranzystor z dzielnikiem i rezystorem emiterowym.
- "Układ stabilizujący temperaturę pracy tranzystorów T1 i T2" oznaczałby typowo obecność elementów kompensujących zmiany Ube z temperaturą (np. dodatkowych złącz/diody/transoptory, sprzężenia termicznego). W tym fragmencie podstawową rolą jest wymuszenie prądu, a nie precyzyjna kompensacja temperaturowa.
- "Wtórnik emiterowy" jest buforem napięciowym, w którym wyjście pobiera się z emitera (napięcie emitera "podąża" za bazą). W analizowanym układzie "użyteczne wyjście" jest prądowe i pojawia się w gałęzi kolektora T3, a emiter służy głównie do ustawienia prądu przez R33.
Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli widzisz tranzystor z dzielnikiem na bazie i rezystorem w emiterze, a prąd ma być dostarczany/odbierany z kolektora, bardzo często jest to właśnie proste źródło prądowe.
