KWALIFIKACJA ELM2 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 9.
Na rysunku przedstawiono symbol graficzny
Ilustracja przedstawia symbol graficzny zasilacza, co jest zgodne z pytaniem egzaminacyjnym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Symbol w kwadracie z przekątną przedstawia blok funkcjonalny przetwarzania energii.
Oznaczenie ~ po stronie wejścia wskazuje prąd przemienny AC, a kreska - po stronie wyjścia oznacza prąd stały DC. Taki znak opisuje zasilacz realizujący konwersję AC→DC dla układów elektronicznych.

Pełne wyjaśnienie:

Na rysunku pokazano symbol blokowy zasilacza, czyli układu, którego zadaniem jest dostarczenie odpowiednich napięć roboczych do urządzenia elektronicznego. Kluczowe są dwa oznaczenia wewnątrz symbolu:

  • ~ oznacza prąd/napięcie przemienne (AC) po stronie wejściowej, typowo z sieci lub z transformatora,
  • - oznacza prąd/napięcie stałe (DC) po stronie wyjściowej, wymagane przez większość układów elektronicznych.

Połączenie tych znaków w jednym bloku wskazuje na funkcję AC→DC, czyli prostowanie i przygotowanie napięcia stałego. W praktyce zasilacz może zawierać kilka etapów: transformację poziomu napięcia, prostownik, filtr wygładzający oraz (często) stabilizację, ale symbol blokowy opisuje całą funkcję zasilania, a nie pojedynczy element.

Odpowiedź "konwertera." jest nieprecyzyjna w kontekście tego symbolu: konwerter to pojęcie szersze (może dotyczyć np. DC/DC, AC/AC lub innych przetworników), a tu jednoznacznie pokazano przejście z AC na DC.

Odpowiedź "stabilizatora." jest błędna, ponieważ stabilizator jest zwykle częścią zasilacza i odpowiada za utrzymanie stałej wartości napięcia wyjściowego, natomiast sam symbol wskazuje ogólną konwersję AC na DC.

Odpowiedź "wzmacniacza." również nie pasuje: wzmacniacze w schematach są najczęściej oznaczane symbolem trójkąta i dotyczą wzmacniania sygnałów, a nie przetwarzania energii z AC na DC.

Na egzaminie warto zapamiętać: ~ = AC, - = DC, a blok z tymi oznaczeniami to typowo zasilacz (przetwarzanie zasilania dla układu).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tylda (~) oznacza prąd lub napięcie przemienne (AC). Na schemacie informuje, że dany blok/wyprowadzenie pracuje z przebiegiem zmiennym w czasie (np. z sieci lub z uzwojenia transformatora), a nie z napięciem stałym.
Kreska (-) w kontekście symboli zasilania oznacza prąd/napięcie stałe (DC). W schematach blokowych często wskazuje wyjście zasilacza po prostowaniu i filtracji, czyli napięcie używane przez układy elektroniczne.
Najczęściej jest to blok (np. kwadrat/prostokąt) z informacją o rodzaju napięcia na wejściu i wyjściu: ~ po stronie wejścia (AC) oraz - po stronie wyjścia (DC). Taki zapis oznacza funkcję AC→DC, czyli zasilacz.
Zasilacz to cały układ dostarczający energię (często AC→DC), a stabilizator to zwykle tylko jeden z jego etapów, który utrzymuje stałą wartość napięcia wyjściowego mimo zmian obciążenia lub napięcia wejściowego.
W języku ogólnym zasilacz jest pewnym rodzajem konwertera, ale w zadaniach egzaminacyjnych zwykle rozróżnia się pojęcia. Jeśli symbol wyraźnie pokazuje ~ na wejściu i - na wyjściu, najtrafniejszą i jednoznaczną nazwą jest zasilacz AC/DC.
Wzmacniacz w elektronice jest zwykle oznaczany trójkątem (np. jak wzmacniacz operacyjny), co kojarzy się ze wzmacnianiem sygnałów. Symbol z ~ i - dotyczy przetwarzania zasilania, więc nie pasuje do wzmacniacza.
Na schematach blokowych zasilacz jest zwykle na początku toru zasilania: przy wejściu z sieci, przy gnieździe zasilania lub przy module zasilającym. Od jego wyjść (DC) prowadzone są linie do płytki głównej i pozostałych modułów.
Typowy zasilacz AC/DC może zawierać: transformator (zmiana poziomu napięcia), prostownik (AC→DC), filtr (wygładzenie tętnień) oraz stabilizator (utrzymanie stałego napięcia). Symbol blokowy odnosi się do funkcji całości.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie zasilacza ze stabilizatorem (część zasilacza), wybór "konwertera" bez doprecyzowania typu konwersji oraz ignorowanie oznaczeń ~ i -, które jednoznacznie wskazują przejście AC→DC.
Ćwicz rozpoznawanie symboli w krótkich seriach: zasilanie (AC, DC, AC/DC), podstawowe bloki funkcjonalne oraz typowe symbole wzmacniaczy. Zwracaj uwagę na małe znaki (~, -), bo często to one rozstrzygają o poprawnej odpowiedzi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Symbol w kwadracie z przekątną przedstawia blok funkcjonalny przetwarzania energii.Oznaczenie ~ po stronie wejścia wskazuje prąd przemienny AC, a kreska - po stronie wyjścia oznacza prąd stały DC."

Źródła:

  • IEC 60617 (baza symboli graficznych), IEC Webstore – opis normy i zakres (Graphical symbols for diagrams), https://webstore.iec.ch/publication/6041 - dostęp 2026-03-14
  • Polski Komitet Normalizacyjny – wyszukiwarka norm (PN-EN 60617: Symbole graficzne stosowane na schematach), https://sklep.pkn.pl/ - dostęp 2026-03-14
  • Electronics Tutorials – "Power Supplies" (podstawowe bloki funkcjonalne zasilacza: transformacja, prostowanie, filtracja, stabilizacja), https://www.electronics-tutorials.ws/power/ - dostęp 2026-03-14

Materiały:

  • Katalog/zbiór symboli graficznych IEC 60617 / PN-EN 60617 (sekcje dot. źródeł zasilania i przetwarzania energii)
  • Podręcznik podstaw elektroniki: rozdziały o zasilaczach (transformator, prostownik, filtr, stabilizacja)
  • Zadania treningowe z rozpoznawania symboli na schematach elektrycznych i elektronicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego